Шайенн күзгісі: 1878-79 жылдардағы Шайенн тайпасының көші-қоны
Cheyenne Autumn
«Шайенн күзi» (1964) фильмі – Ричард Уидмарк, Джеймс Стюарттың басты рөлдерде ойнаған эпикалық вестерн. Солтүстік шайенн тайпасының трагедиясы, Джон Фордтың соңғы жұмысы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1964 жылғы фильм
1964 film
«Шайенн күзгісі» – Ричард Видмарк, Кэрролл Бейкер, Джеймс Стюарт және Эдвард Г. Робинсон қатысқан 1964 жылғы американдық эпикалық вестерн фильмі. Ол 1878–79 жылдардағы Солтүстік шайендердің көшінің нақты оқиғасын «Голливуд стилінде» көркемдік еркіндікпен баяндайды. Бұл фильм Джон Фордтың режиссерліктегі соңғы вестерні болды, ол оны АҚШ үкіметі тарапынан зұлымдыққа ұшыраған және көптеген фильмдерінде дұрыс емес бейнеленген американдықтарға арналған жоқтау деп мәлімдеді. 4 миллион доллардан астам бюджетке ие болғанына қарамастан, фильм прокатта үлкен табыс әкелмеді және дистрибьюторы Warner Bros. үшін пайда таппады.
Cheyenne Autumn is a 1964 American epic Western film starring Richard Widmark, Carroll Baker, James Stewart, and Edward G. Robinson. It tells the story of a factual event, the Northern Cheyenne Exodus of 1878–79, told in "Hollywood style" using a great deal of artistic license. The film was the last western directed by John Ford, who proclaimed it an elegy for the Native Americans who had been abused by the U. S. government and misrepresented by many of the director's own films. With a budget of more than $4 million, the film was relatively unsuccessful at the box office and failed to earn a profit for its distributor Warner Bros.
Сюжет
1878 жылы Little Wolf және Dull Knife басшылары үш жүзден астам аштықтан шаршаған шайендіктерді Оклахома территориясындағы резервациядан Вайомингтегі бұрынғы дәстүрлі мекендеріне бастап келді. АҚШ үкіметі бұл әрекетті көтеріліс деп қарастырды, ал АҚШ армиясының жанашыр капитаны Томас Арчер өз әскерлерін тайпаны тоқтатуға мәжбүр болды. Баспасөз тайпаның саяхатының себептерін және мақсаттарын жаман ниетті деп бұрмалағандықтан, АҚШ Ішкі істер министрі Карл Шурц армия мен шайендіктер арасындағы қақтығыстың алдын алуға тырысты.
In 1878, Chiefs Little Wolf and Dull Knife lead over three hundred starved and weary Cheyenne Indians from their reservation in the Oklahoma Territory to their former traditional home in Wyoming. The U. S. government sees this as an act of rebellion, and the sympathetic Captain Thomas Archer of the U. S. Army is forced to lead his troops in an attempt to stop the tribe. As the press misrepresents the natives' motives and goals for their trek as malicious, the U. S. Secretary of the Interior, Carl Schurz, tries to prevent violence from erupting between the Army and the natives.
Рихард Видмарк баяндаған ашылу көрінісі
Күннің бастауы. 1878 жылдың 7 қыркүйегі. Ол күн, Американдық Оңтүстік-Батыстағы, сол кездегі Үндістан аумағы деп аталған, орасан зор шөлейтті жердегі Шайен резервациясында, басқа күндей таң атты. Бірақ бұл күн Шайендер үшін кездейсоқ күн емес еді. Отандарынан алыс, бұл шөлде тырнақталған құс сияқты, үш ұлы басшылары қасиетті орамалдың үстінде дұға етіп, бір жылдан астам бұрын оларды мұнда жібергенде берілген уәделер бүгін орындалсын деп тіледі. Олар солтүстіктегі 1500 шақырым қашықтықтағы, жасыл, құнарлы жерлерін тастап, өздерінің әдеттегі өмір салтынан айырылды.
"The beginning of a day. September 7th, 1878. It dawned like any other day on the Cheyenne reservation in that vast barren land in the American Southwest which was then called Indian Territory. But this wasn't just another day to the Cheyenne. Far from their homeland as out of place in this desert as eagles in a cage their three great chiefs prayed over the sacred bundle that at last, the promises made to them when the white man sent them here more than a year ago would today be honored. The promises that had led them to give up their own way of life in their own green and fertile country, 1500 miles to the north."
Алдын ала өндіріс
Джон Форд шайендердің көші-қоны туралы фильм түсіруді ұзақ уақыттан бері қалаған. 1957 жылдың өзінде ол ұлы Патрик Фордпен бірге түсірілім жоспарын жазды, онда бейкүндік актерлердің қатысуымен шағын ауқымды драма көрінеді деп жоспарланған. Сценарийдің алғашқы нұсқалары Говард Фасттың "Соңғы шекара" романына сүйенген. Алайда, фильмнің сюжеті мен атауы Мари Сандостың "Шейен күзінен" алынды, Форд осы туындыны шайендерге баса назар бергендігі үшін артық көрген. Фильмде Фаст романының кейбір элементтері сақталды, атап айтқанда капитан Арчердің кейіпкері (кітапта Мюррей деп аталған), хатшы Карл Шурцтің бейнесі және Канзас штатының Додж-Ситидегі эпизодтар. Документалды драма идеясынан өте қиын болса да бас тартып, Форд Энтони Куинн мен Ричард Бунның Үндістандық тегі бар танымал актерлер ретінде "Дулл Найф" және "Литтл Вулф" рөлдерін ойнауын қалады. Ол сондай-ақ рольге афро-үнді актер Вуди Стродты ұсынды. Бірақ студия Фордтың Рикардо Монтальбан мен Гилберт Роландты таңдауын талап етті.
John Ford long wanted to make a movie about the Cheyenne exodus. As early as 1957, he wrote a treatment with his son Patrick Ford, envisioning a small scale drama with non professional Indian actors. Early drafts of the script drew on Howard Fast's novel The Last Frontier. However, the film ultimately took its plot and title from Mari Sandoz's Cheyenne Autumn, which Ford preferred due to its focus on the Cheyenne. Elements of Fast's novel remain in the finished film, namely the character of Captain Archer (called Murray in the book), the depiction of Secretary Carl Schurz and the Dodge City, Kansas scenes. Reluctantly abandoning the docudrama idea, Ford wanted Anthony Quinn and Richard Boone to play Dull Knife and Little Wolf as well known actors with some Indian ancestry. He also suggested Afro Indigenous actor Woody Strode for a role. The studio insisted on Ford's casting Ricardo Montalbán and Gilbert Roland.
Түсірілім
Фильмді Уильям Клотхер Супер Панавизия 70 форматында түсірді, оның жұмысы «Оскар» сыйлығына ұсынылды. Гилберт Роланд «Алтын глобус» сыйлығының «Ең үздік қосалқы актер» номинациясына ие болды.
The film was photographed in Super Panavision 70 by William Clothier, whose work was nominated for an Academy Award. Gilbert Roland earned a Golden Globe Award nomination for Best Supporting Actor.
Өңдеу
Бастапқы нұсқасы 158 минуттық, Фордтың ең ұзақ туындысы. Кейін Warner Bros. фильмнен "Додж-Сити" эпизодын алып тастауға шешім қабылдады, соның нәтижесінде фильмнің ұзақтығы 145 минутқа дейін азайтылды, бірақ ол фильмнің тұңғыш көрсетілімінде кинотеатрларда ойнатылды. Аталған эпизодта Джеймс Стюарт Уайатт Эрп рөлінде, ал Артур Кеннеди Док Холлидей рөлінде сомдаған. Кейбір сыншылар бұл комедиялық эпизод, көбінесе фильмнің қалған бөлігінен бөлек, оқиғаның ағысын бұзады деген пікірде. Кейін ол VHS және келесі DVD нұсқаларында қайта жаңартылды.
The original version was 158 minutes, Ford's longest work. Warner Bros. later decided to edit the "Dodge City" sequence out of the film, reducing the running time to 145 minutes, although it was shown in theaters during the film's initial release. This sequence features James Stewart as Wyatt Earp and Arthur Kennedy as Doc Holliday. Some critics have argued that this comic episode, mostly unrelated to the rest of an otherwise serious movie, breaks the flow of the story. It was later restored for the VHS and subsequent DVD releases.
Орналасқан жерлер
Фильмнің көп бөлігі Аризона-Юта шекарасындағы Монумент-Вэлли тайпалық паркінде түсірілді, онда Форд өзінің көптеген бұрынғы фильмдерінің, әсіресе "Стейджкоуч" және "The Searchers" фильмдерінің түсірілімдерін жүргізген болатын. Фильмнің бір бөлігі сондай-ақ Сан-Хуан өзенінде, Мексикалық қалпақта, Профессорлар аңғарында, Касл аңғарында, Колорадо өзенінде, Фишер каньонында және Юта штатындағы Аркаларда түсірілді. Басты тайпа басшыларының рөлдерін Рикардо Монтальбан мен Гилберт Роланд (сондай-ақ Долорес дель Рио және Сал Минео маңызды рөлдерде) орындаса да, Форд осы туындыда Навахо тайпасының көптеген өкілдерін тағы да пайдаланды.
Much of the film was shot in Monument Valley Tribal Park on the Arizona Utah border, where Ford had filmed scenes for many of his earlier films, especially Stagecoach and The Searchers. Parts of the film also were shot at the San Juan River at Mexican Hat, Professor Valley, Castle Valley, the Colorado River, Fisher Canyon, and Arches in Utah. Although the principal tribal leaders were played by Ricardo Montalbán and Gilbert Roland (as well as Dolores del Río and Sal Mineo in major roles), Ford again used numerous members of the Navajo tribe in this production.
Ана тілі мәселесі
Форд шайендерді бейнелеу үшін навахо халқын пайдаланды. "Шайен тілінде" деп көрсетілген диалог шындығында навахо тілінде айтылған. Бұл ақ нәсілді көрермендерге көп әсер етпесе де, навахо қауымдары үшін фильм өте танымал болды, себебі навахо актерлері фильм сюжетімен еш қатысы жоқ, ұятсыз және қарапайым тілдерді ашық түрде қолданды. Мысалы, шартқа қол қойылатын сахнада, басшының қадірлі сөзі полковниктің мүшесінің көлеміне сықақ етеді. Кейбір ғалымдар бұл оқиғаны Американың түпкі тұрғындарының өзіндік санасының қалыптасуындағы маңызды кезең деп санайды, себебі олар Голливудтың Америка Батысының тарихи интерпретациясын паш ете алады.
Ford used Navajo people to portray the Cheyenne. Dialogue that is supposed to be in the "Cheyenne language" is actually Navajo. This made little difference to white audiences, but for Navajo communities the film became very popular because the Navajo actors were openly using ribald and crude language that had nothing to do with the film. For example, during the scene where the treaty is signed, the chief's solemn speech just pokes fun at the size of the colonel's penis. Some academics now consider this an important moment in the development of Native Americans' identity because they are able to mock Hollywood's historical interpretation of the American West.