Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
ДДҰ анықтамалығы
WHO formulary
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) анықтамасына сәйкес, қажетті дәрі-дәрмектер – “халықтың денсаулық сақтау қажеттіліктерінің басымдықтарын қанағаттандыратын” дәрі-дәрмектер. 1977 жылдан бері ДДҰ қажетті дәрі-дәрмектердің үлгілік тізімін жариялап келеді, қазіргі (2019) тізімі ересек пациенттерге арналған және 400-ден астам дәрі-дәрмектерді қамтиды. 2007 жылдан бері балаларға арналған жеке тізім де жарияланды. ДДҰ-ның ересектер мен балалар тізімдерінде әлдебір дәрі-дәрмек “қосымша” екенін көрсететін белгі бар, демек, негізінен екі тізім бар: “негізгі тізім” және “қосымша тізім”. Негізгі тізім – негізгі медициналық көмек жүйесі үшін қажетті дәрі-дәрмектердің ең төменгі тізімін ұсынады, онда басымдық жағдайлары үшін ең тиімді, қауіпсіз және экономикалық тұрғыдан тиімді дәрі-дәрмектер көрсетілген. Басымдық жағдайлары ағымдағы және болашақтағы қоғамдық денсаулық сақтау маңыздылығы, сондай-ақ қауіпсіз және экономикалық тұрғыдан тиімді емдеу мүмкіндігі негізінде таңдалады. Қосымша тізімде басымдық берілген ауруларға арналған, диагностикалау немесе бақылау үшін арнайы жабдықтар қажет болатын қажетті дәрі-дәрмектер ұсынылған. Күмәнді жағдайларда, дәрі-дәрмектер әртүрлі жағдайларда жоғары құн немесе нашар экономикалық тиімділік негізінде қосымша тізімге енгізілуі мүмкін. Бұл тізім маңызды, себебі ол 155-тен астам дамыған және дамушы елдегі ұлттық дәрі-дәрмек саясатының негізін құрайды. Көптеген үкіметтер денсаулық сақтауға жұмсалатын қаржыға қатысты шешімдер қабылдағанда ДДҰ ұсынымдарын пайдаланады. Елдер жергілікті басымдықтарды ескере отырып, өз тізімдерін жасауға шақырылады. 150-ден астам ел қажетті дәрі-дәрмектердің ресми тізімін жариялаған.
Essential medicines, as defined by the World Health Organization (WHO), are the medicines that "satisfy the priority health care needs of the population". Since 1977, the WHO has published a model list of essential medicines, with the current (2019) list for adult patients containing over 400 medicines. Since 2007, a separate list of medicines intended for child patients has been published. Both the WHO adult and children's lists contain a notation indicating that a particular medication is "complementary", thus essentially there are two lists, the "core list" and the "complementary list". The core list presents a list of minimum medicine needs for a basic health care system, listing the most efficacious, safe and cost effective medicines for priority conditions. Priority conditions are selected on the basis of current and estimated future public health relevance, and potential for safe and cost effective treatment. The complementary list presents essential medicines for priority diseases, for which specialized diagnostic or monitoring facilities are needed. In case of doubt medicines may also be listed as complementary on the basis of higher costs or less attractive cost effectiveness in a variety of settings. The list is important because it forms the basis of national drugs policy in more than 155 countries, both in the developed and developing world. Many governments refer to WHO recommendations when making decisions on health spending. Countries are encouraged to prepare their own lists taking into consideration local priorities. Over 150 countries have published an official essential medicines list.
Таңдау
Дәрілік заттар қажетті препараттер ретінде емделіп жатқан аурудың таралу жиілігі, тиімділігіне дәлелдер, жанама әсерлерінің деңгейі және басқа мүмкіндіктермен салыстырғандағы құны негізінде таңдалады.
Items are chosen as essential medicines based on how common the disease that is being treated, evidence of benefit, the degree of side effects and the cost compared to other options.
Шығындар мен пайданың арақатынасы
Шығын тиімділігі дәрі-дәрмек өндірушілер (фармацевтикалық компаниялар) мен дәрі-дәрмек сатып алушылар (ұлттық денсаулық сақтау жүйелері) арасындағы пікірталас тақырыбы. Қажетті дәрі-дәрмектерге қолжеткізу жыл сайын 10 миллион адамның өмірін құтқаруға мүмкіндік береді деп бағаланады.
Cost effectiveness is the subject of debate between producers (pharmaceutical companies) and purchasers of drugs (national health services). It is estimated that access to essential medicines could save 10 million people a year.
Тарих
ДДСҰ-ның қажетті дәрілік заттардың үлгілік тізімі 1977 жылдан бері екі жыл сайын жаңартылып келеді. 21-ші нұсқасы 2019 жылдың сәуір айында жарияланды.
The WHO Model List of Essential Medicines has been updated every two years since 1977. The 21st version was published in April 2019.
Балалар тізімі
"ДДҰ-ның балаларға арналған қажетті дәрі-дәрмектердің үлгілік тізімі" алғашқы басылымы 2007 жылы, ал 7-ші басылымы 2019 жылы жарияланды. Тізім жылдар бойына кеңейіп, қазірде мигреньге қарсы дәрі, уытқа қарсы дәрілер және қатерлі ісікке қарсы дәрілерді қамтиды. 2011 жылғы балаларға арналған үшінші тізімде 269 түрлі дәрі-дәрмек бар.
The first edition of the "WHO Model List of Essential Medicines for Children", was published in 2007, while the 7th edition was published in 2019. The range has increased over the years and now includes an antimigraine drug, antidotes, and antineoplastic drugs. The third list for children from 2011, contains 269 medications.
Қоғам және мәдениет
Керекті дәрі-дәрмектерге қол жеткізу – Тұрақты даму мақсаттарының, атап айтқанда 3.8-мақсатының бір бөлігі. Көптеген халықаралық ұйымдар осы тізімді қандай дәрі-дәрмектерді қамтамасыз етуді шешу үшін пайдаланады.
Access to essential medicines are part of the Sustainable Development Goals, specifically goal 3.8. A number of organizations, which are global in scope, use the list to determine which medications they will supply.