Грейс Ноно: Филиппин әншісі, этномузыка зерттеушісі және мәдениет қайраткері

Кіріспе

Филиппиндік музыкант (туған 1965)

Грейс Ноно – филиппиндік әнші, дәстүрлі филиппин ырғақтарына негізделген музыкалық стилімен танымал. Ол сонымен қатар этномузыколог, филиппин шаманизмін зерттеуші ғалым және мәдени қызметкер. Грейс Шығыс Бунаван орталық мектебінде оқыды, ол 1976 жылы сыныптың үздік бітірушісі атанды. Агусан ұлттық орта мектебінде бір жыл оқығаннан кейін Филиппин өнер орта мектебіне ауысты, онда Театр өнері мамандығын тамамдап, 1981 жылы бітірді. Грейс 1986 жылы UP College Багиодан гуманитарлық ғылымдар бакалавры дәрежесін алды, ол кезде Филиппин Дилиман университетінің филиалы болды. 2004 жылы Кесон қаласындағы UP Diliman университетінде Филиппинге қатысты аймақтық зерттеулер бойынша магистр дәрежесін алды. 2009 жылы Грейс Нью-Йорк университетінде этномузыкология бойынша докторлық диссертациясын қорғады, 2014 жылы аяқтады. Грейс 2019 жылы Йель университетінен діни және гендерлік зерттеулер бойынша екінші магистр дәрежесін алды. Ол 2008 жылы және 2017-2019 жылдары Нью-Йорктегі Азия мәдени кеңесінің, 2006 жылы Лос-Анджелестегі UCLA Азия-Тынық мұхиты өнер алмасу бағдарламасының, 2009 жылы Киотодағы ЮНЕСКО Азия-Тынық мұхиты мәдени орталығының, 2003 жылы Макатидегі Азия менеджмент институтының «Өнерді басқару» бағдарламасының және 2013 жылы Флоренциядағы Глобальді зерттеулер бастамасының стипендиясын алды. 2015-2016 жылдары Грейс Гарвард діни мектебінің Әйелдерді діни зерттеулер бағдарламасында докторантурадан кейінгі тағылымдамадан өтті, бұл оқу орталығы Кембридж қаласында орналасқан.

Орындау жұмыстары

Грейс филиппиннің ауызша музыкалық дәстүрлерінен шабыттанған музыкалық өнерлерімен танымал. Ол Азия, Еуропа және Солтүстік Американың жиырмадан астам еліндегі алпыстан астам қала мен сахнада өнер көрсеткен. Оның өнерлеріне Манила қаласындағы Филиппин Мәдениет орталығында (1995, 2017), Манила қаласындағы Метрополитен мұражайында (1995), Берлиндегі Әлем мәдениеттері үйінде (2005), Мадридтегі Bellas Artes үйінен (2006), Барселонадағы Mercat de les Flors (2006), Нью-Йорктегі Азия қоғамында (2013, 2015), Нью-Йорктегі Renee Weiler залында (2012), Нью-Йорктегі Ирландия өнер орталығы мен Symphony Space (2010, 2011, 2012, 2013, 2014), Пасаденадағы Soul Force қасиетті музыка фестивалінде (2019), Нагоядағы Табиғат даналығына арналған әлемдік көрмеде (2005), Йокогамадағы WOMAD Minato Mirai (1996), Сингапурдегі Ұлттық мұражайда (2009), Сингапур өнер фестивалінде (2003), Гонконгтағы өнер фестивалінде (1998), Кучингтегі Жаңбырлы ормандар әлемдік музыка фестивалінде (2018), Гонконгтағы Азия қоғамында (2013) концерттері, сондай-ақ Нью-Дели, Бомбей, Токио, Нагоя, Осака, Миядзаки (1998) қалаларындағы Азия Fantasy Orchestra-сымен, Бангкок, Вьентьян, Янгон, Ханой және Хошимин қалаларында (2003) бірлескен өнерлері, Прага мен Братиславадағы Drummer жиынымен (2009) ынтымақтастығы, Нью-Йорктегі Lincoln Center La Casita фестивалінде (2009), Лондондағы Music Village фестивалінде (2002), Пенангтағы Әлемдік музыка фестивалінде (2012) әртүрлі артистермен концерттері, Монте-Карло (2006), Париж (2002, 2006), Итака (2006), Бостон (2014, 2016), Торонто (2014), Ванкувер (2014, 2016), Хуайроу (1995), Наннинг (2006), Шанхай (2008), Гаосюн (2005), Сеул, Джарасом (2008), Джакарта, Гонолулу (2006, 2016), Лос-Анджелес (2006), Сан-Франциско (2008), Сан-Диего (2002), Чикаго (2002), Энн-Арбор (2016), Ричмонд (2016), Блэрстаун (2014), Фэрфилд (2014), Кагаян алқабы, Палаван және Миндорода қосымша өнер көрсетулері мен презентациялары болды.

Музыкалық өмірбаяны

Грейс үш жасында әнші ретінде өнер көрсетті, себебі анасы оны жиі әріптестеріне таныстыратын. Алты жасында Грейс Шығыс Бунаван орталық мектебіне қабылданды және мектептік іс-шараларда батыстық танымал әндер орындады. Агусан ұлттық орта мектебінде ол жергілікті халық әндерін еуроамерикандық авангардтық стильде орындауға маманданған хорға қосылды. Филиппин өнер орта мектебіне ауысқанда, ол испандық ықпалымен христиан музыкасын ойнайтын мектептің рондалла ансамблінде гитарада орындады. Филиппин Багио университетінде ол американдық 60-шы жылдардағы халық музыкасы үлгісіндегі наразылық әндерін орындайтын «Montanosa» тобында ән шырқады. Филиппин Дилиман университетін бітіргеннен кейін ол американдық джаз стандарттарын орындайтын топқа қосылды. Содан кейін Багио өнер гильдиясының мүшесі ретінде ол американдық және британдық андеграунд музыкасын орындаған «The Blank» панк-рок тобының жетекшісі болды. «The Blank» солтүстік Багио қаласында және Филиппин астанасы Манила қаласында үлкен қолдауға ие болды. Көптеген көрермендердің алдында ән салғанмен, музыкалық бағытынан мазасыздық сезіп, Грейс ән айтудан бас тартты. «Менің өмірім мен Филиппин өнер орта мектебінің бір мұғалімі айтқан: «Филиппин мәдени ерекшеліктерін табу» деген мақсат арасында үлкен қабыс бар екенін түсіндім», - деп жазды ол «The Shared Voice» басылымында. Одан кейін Грейс өзінің туған Агусан провинциясын Давао және Букиднон провинцияларымен байланыстыратын тауларда ауыз әдебиетінің шеберлерін кездестірді. 1990 жылдары Грейс сол кездегі «Филиппин баламалы музыка сахнасының» негізгі тұлғаларының біріне айналды, бұл ірі жазба компаниялары қолдаған еркін қозғалыс еді. Достары Нони Буэнкамино, Алекс Круз, Бой Юнченко және Додонг Вирайдың көмегімен, сондай-ақ композитор, аранжировщик, жазба продюсері және музыкалық жетекші Боб Авестің қатысуымен Грейс бірнеше марапатталған және танымал жеке альбомдар шығарды, онда халық және дәстүрлі музыка стилі үйлесім тапқан: «Tao Music» (Record Plant 1992, BMG Pilipinas 1993), «Opo» (BMG Pilipinas 1995), «Isang Buhay» (BMG Pilipinas 1998), «Diwa» («Tao Music» 2008) және «Dalit» («Tao Music» 2009). Грейс сонымен қатар ауыз әдебиеті музыкасын терең зерттеді, Филиппиннің әртүрлі аймақтарындағы қарт әншілерден бірнеше дәстүрлі әндерді орындауды үйренді. Қызына Тао есімін бергеннен кейін Грейс тәуелсіз «Tao Music» жазба компаниясын құрды, ол филиппин дәстүрлі музыкасының жазбаларын шығарды: «Maguindanao Kulintang» Ага Майо Бутоканмен (1995), «Pakaradia an: Maranao Epic Chants and Instrumental Music» Синдао Банисилмен (1996), «Marino: Hanunuo Mangyan Music and Chanted Poetry» Ульяу Бат анг және т.б. (1998), «Tudbulul Lunay Mogul: T’boli Hero of Lunay, the Place of Gongs and Music» Мендунг Сабалдың қатысуымен (2002) және «Kahimunan: Cultural Music of the Manobo, Higaonon and Banwaon of Agusan del Sur» Дату Ядуп Сальвадор Пласидо және т.б. (2002).

Grace began singing for audiences at the age of three when her mother often showed her off to her colleagues. At age six Grace enrolled in the East Bunawan Central School and performed Western popular tunes during school programs. At the Agusan National High School, she joined a choir that specialized in Euro American avant garde styled arrangements of local folk songs. When she moved to the Philippine High School for the Arts, she played guitar for the school rondalla ensemble that specialized in Spanish influenced lowland Christian music. At the University of the Philippines Baguio, she sang in a band called Montanosa that specialized in protest songs in the manner of American 60s folk music. Upon her college graduation from the University of the Philippines Diliman, she joined a band that played American jazz standards. Then, as a member of the Baguio Arts Guild she fronted a punk rock group called The Blank that performed American and British underground music. The Blank gained a sizable following in the northern city of Baguio and in the Philippines’ capital, Manila. Almost famous playing for enthusiastic crowds but confused with her musical direction, Grace decided to quit singing. "I realized that there was a yawning divide between my reality and the mission that one teacher at the Philippine High School for the Arts had stated for me: 'to search for the Filipino cultural identity,'" she wrote in The Shared Voice. Shortly thereafter, Grace met oral traditional singers in the mountains that connected her home province of Agusan with the provinces of Davao and Bukidnon. In the 1990s, Grace became one of the pillars of what was then called the “Philippine alternative music scene,” a loose movement that was picked up by the major record labels. With the help of her friends Noni Buencamino, Alex Cruz, Boy Yunchengco and Dodong Viray, and in collaboration with Bob Aves, composer, arranger, record producer and musical director, Grace released several multi awarded and high profile solo recordings that fused popular and traditional music styles: Tao Music (Record Plant 1992, BMG Pilipinas 1993), Opo (BMG Pilipinas 1995), and Isang Buhay (BMG Pilipinas 1998). Diwa (Tao Music 2008), and Dalit (Tao Music 2009). Grace also went deeper in her study of oral traditional musics, learning the performance of a few traditional chants from elderly singers in different parts of the Philippines. After the name of her daughter, Tao, Grace also co established the independent record label Tao Music that released recordings of Philippine traditional music: Maguindanao Kulintang featuring Aga Mayo Butocan (1995), Pakaradia an: Maranao Epic Chants and Instrumental Music featuring Sindao Banisil (1996), Marino: Hanunuo Mangyan Music and Chanted Poetry featuring Ulyaw Bat ang, et al. (1998), Tudbulul Lunay Mogul: T’boli Hero of Lunay, the Place of Gongs and Music featuring Mendung Sabal (2002), and Kahimunan: Cultural Music of the Manobo, Higaonon and Banwaon of Agusan del Sur featuring Datu Yadup Salvador Placido, et al. (2002).

Шәкіртақы

Грейстің білімі оны музыкалық өнерге де, академиялық жұмысқа да дайындады. Этнографиялық зерттеулермен және аспирантура/докторантурадағы оқумен айналысқан жылдардан кейін, ол этномузыкология, үнді діндерін зерттеу және әйелдер мен гендерлік тақырыптар тоғысқан жерлерінде жазбалар жасады. Ол Филиппинде екі сыйлыққа ие болған кітап жариялады: "Бабайлан әні: Тірі дауыстар, дәрі-дәрмектер, филиппин ритуалдық дәрігерлерінің руханияттары" (Азиядағы руханият институты, 2013), Каролина С. Малайдың редакциясымен, 2014 жылғы өнер және мәдениет саласындағы "Гинтонг Аклат" кітап сыйлығының және 2014 жылғы Джейме Кардинал Син католик кітап сыйлығының иегері, сондай-ақ "Ортақ дауыс: Филиппиннен алынған әндер мен айтылған әңгімелер" (Пасиг: ANVIL Publishing and Fundacion Santiago, 2008), Каролина С. Малайдың редакциясымен, 2009 жылғы Ұлттық кітап сыйлығының иегері. Ол сонымен қатар редакцияланған жинақтарға мақалалар жазды, атап айтқанда: "Дауыстарды тыңдаңыз: Тао қорының тәжірибесі", "Мәдени мұраны сақтау және білім беру арасындағы қатынас: Тұрақты дамуға қол жеткізу үшін ҮЕҰ стратегиялары" (Корея: ЮНЕСКО басшылығымен Азия-Тынық мұхиты аймағындағы материалдық емес мәдени мұраны сақтау жөніндегі халықаралық ақпараттық және желілік орталық, 2018), "Бабайланды табу: Филиппин шамандары және дін, руханият, медицина және емдеу туралы дискурс", "Руханият және денсаулық" (Квесон-Сити: Азиядағы руханият институты, 2017), "Естілетін саяхаттар: ауызша/естілу арқылы берілетін дәстүрлі өнер және филиппин үнді дінінің трансұлттық таралуы", "Крокодилдің ішіндегінен оралу: Филиппин бабайлан зерттеулері және үнді есімі үшін күрес" (Калифорния: Бабайлан зерттеулері орталығы, 2013). Грейс спикер ретінде дауыс және отаршылдықтан арылу, филиппин ауызша дәстүрлері, филиппин ритуалдық дәрігерлері (шамандар) және экология, дыбыс, медицина және руханиятдың қиылысы туралы қоғамдық лекциялар, конференциялар мен сыныптарда сөз сөйледі. Соңғы он бес жылда ол Мичиган университетінде (2016), Брандейс университетінде (2016), Гарвардтың әлемдік діндерді зерттеу орталығында (2016), Гарвардтың діни мектебінде (2015), Гарвард гуманитарлық орталығында (2014, 2016), Гарвард мемориалдық шіркеуінде (2015), Бостон колледжінде (2015), Беркли музыка колледжінде (2014), Нью-Йорк университетінде (2014), Колумбия университетінде (2016), Корнелл университетінде (2006), Виргиния университетінде (2008, 2016), Британ Колумбия университетінде (2014), Торонтодағы Сент-Джон соборында (2014), Сакраментодағы Сол коллективінде (2019), Гавайи университетінде Маноада (2006, 2016), Манила университетінде (2004), Мириам колледжінде (2005), Де ла Салле университетінде (2009), Қиыр Шығыс университетінде (2013), Филиппин университетінде (2013), Сент-Схоластика колледжінде (2005), Санто-Томас университетінде (2003), Азиядағы руханият институтында (2009, 2016) және Агусан-дель-Сур мемлекеттік ауыл шаруашылығы және технология колледжінде (2011) сөз сөйледі. Оқытушы ретінде Грейс Филиппин Дилиман университетінде «Музыка және мәдениет», «Филиппин дәстүрлі өнері», Мириам колледжінде «Жергілікті және ауызша тарих», Гарвард діни мектебінде «Әйелдер және шаманизм» курстарын оқытты. Тао қорының құрылғаннан бері жиырма жылдан астам уақыттан бері жергілікті, ұлттық және трансұлттық топтармен ынтымақтастық жасайды (1994 жылдан бастап) және Мәдениет және өнер жөніндегі ұлттық комиссиядан (2000, 2007, 2015, 2016), Филиппин мәдени орталығынан (2005), Give2Asia (2014, 2015), Sanctuary Fund (2014, 2015), Toyota Foundation (2004), ЮНЕСКО (2006), Филиппиннің әділ саудасын қолдаушыларынан (2006, 2007) және Австралия-Филиппин қоғамдық ынтымақтастық бағдарламасынан (2007) және Агусан-дель-Сур провинциясынан (2007) қолдау алды. Тао қорымен жұмыс істегеннен басқа, Грейс 2014 және 2015 жылдар аралығында филиппин суретшілерінің әл-ауқатын жақсартуға бағытталған ұлттық коммерциялық емес корпорация Artists Welfare Project, Inc. басқарды.

Grace's training prepared her for both music performance and academic work. Following years of ethnographic engagements and graduate/post graduate studies, she has written at the intersections of Ethnomusicology, Indigenous Religious Studies, and Women's and Gender Studies. She has published two award winning books in the Philippines Song of the Babaylan: Living Voices, Medicines, Spiritualities of Philippine Ritualist Oralist Healers (Institute of Spirituality in Asia, 2013), edited by Carolina S. Malay, winner of the 2014 Gintong Aklat Book Award for Arts and Culture, and the 2014 Jaime Cardinal Sin Catholic Book Award for Spirituality, and The Shared Voice: Chanted and Spoken Narratives from the Philippines (Pasig: ANVIL Publishing and Fundacion Santiago, 2008), edited by Carolina S. Malay, winner of the 2009 National Book Award for Arts. She has also contributed articles to edited collections, namely: "Listen to Voices: The Tao Foundation Experience," in Intangible Cultural Heritage NGOs’ Strategy in Achieving Sustainable Development: The Relationship between Safeguarding Intangible Cultural Heritage and Education (Korea: International Information and Networking Centre for Intangible Cultural Heritage in the Asia Pacific Region under the Auspices of UNESCO, 2018), "Locating the Babaylan: Philippine Shamans and Discourses of Religion, Spirituality, Medicine and Healing," in Spirituality and Health (Quezon City: Institute of Spirituality in Asia, 2017), "Audible Travels: Oral/Aural Traditional Performances and the Transnational Spread of a Philippine Indigenous Religion," in Back from the Crocodile’s Belly: Philippine Babaylan Studies and the Struggle for Indigenous Memory (California: Center for Babaylan Studies, 2013). As speaker, Grace has delivered public, conference, and class lecture performances about voice and decolonization, Philippine oral traditions, Philippine ritualists (shamans), and the intersections of ecology, sound, medicine, and spirituality. In the last decade and a half she has spoken at the University of Michigan (2016), Brandeis University (2016), Harvard Center for the Study of World Religions (2016), Harvard Divinity School (2015), the Harvard Humanities Center (2014, 2016), the Harvard Memorial Church(2015), Boston College (2015), Berklee College of Music (2014), New York University (2014), Columbia University (2016), Cornell University (2006), University of Virginia (2008, 2016), University of British Columbia (2014), St. John’s Cathedral Toronto (2014), Sol Collective in Sacramento (2019), University of Hawaiʻi at Mānoa (2006, 2016), Ateneo de Manila University (2004), Miriam College (2005), De la Salle University (2009), Far Eastern University (2013), Lyceum of the Philippines University (2013), St. Scholastica’s College (2005), University of Santo Tomas (2003), Institute of Spirituality in Asia (2009, 2016), and the Agusan del Sur State College of Agriculture and Technology (2011). As a teacher, Grace has taught courses on Music and Culture, and Philippine Traditional Arts at the University of the Philippines Diliman; Local and Oral History at Miriam College; and Women and Shamanisms at the Harvard Divinity School. In its over twenty years of existence, the Tao Foundation has collaborated with local, national and transnational groups (1994–present) and has received support from the National Commission for Culture and Arts (2000, 2007, 2015, 2016), the Cultural Center of the Philippines (2005), Give2Asia (2014, 2015), Sanctuary Fund (2014, 2015), Toyota Foundation (2004), UNESCO (2006), Advocates of Philippine Fair Trade (2006, 2007), and the Australia Philippines Community Cooperation Program (2007), and the province of Agusan del Sur (2007). In addition to her work with the Tao Foundation, Grace—between 2014 and 2015—also headed the Artists Welfare Project, Inc., a national non profit corporation established to contribute to Philippine artists’ wellbeing by 1) tapping into government agencies that provide welfare benefits to Filipino citizens; and by 2) pushing for legislation that will provide long term solutions to Filipino artists’ vulnerable conditions.