Кіріспе

Мортон Форды шайқасы – Америка Азамат соғысының шайқасы, 1864 жылдың 6-7 ақпанында болған. Ричмондқа қарай Вирджиния түбегінде атты және жаяу әскер шабуылын жоспарлау үшін, Потомак Одақтық армиясы 1864 жылдың 6 ақпанында Рапидан өзенінің бірнеше жерінде күшпен өтті. Генерал-майор Джон К. Колдуэлл басқаратын II корпустың бөлімдері Мортон Форды арқылы, I корпус Ракун Форды арқылы, ал Одақтық атты әскер Робертсон Форды арқылы өтті. Конфедерацияның генерал-лейтенанты Ричард С. Иуэллдің Солтүстік Вирджиния армиясының корпусы өткелдерге қарсылық көрсетті, арасында ұсақ шайқастар болды, ал ең қатты шайқас Мортон Фордыда өтті. 1864 жылдың 7 ақпанына қарай шабуылдар тоқтады және Одақтық армия түнде шегінді, шайқастың нәтижесі белгісіз қалды.

Өмірбаян

Форт Монродағы Джеймс армиясына қолбасшылық еткен Одақтың генерал-майоры Бенджамин Батлер, генерал Роберт Лидің Солтүстік Вирджиния армиясының бір бөлігін Солтүстік Каролинаға жібергенін білді. Лидің шындығында жібергенінен гөрі үлкен күш жібергеніне сенімді Батлер, Потомак армиясының шабуылы Лиді Ричмонд қорғанысынан әскерлерді шабуылды тойтару үшін жұмылдыруға мәжбүр етеді деп ойлады. Потомак армиясына уақытша қолбасшылық ететін генерал-майор Джон Седгик, Лидің Батлер ойлағаннан азырақ әскер жібергенін және жергілікті жолдар мен ауа райы қысқы шабуылға өте қолайсыз екенін айтты. Бірақ, соғыс министрі Эдвин М. Стентон және бас генерал Генри В. Галлек оның қарсылығын қабылдамады және 6 ақпанда шабуыл жасауға бұйрық берді. Демонстрация Мортон Фордының жанында, Рапидан өзенінің иілісінде, шамамен бір мильге созылған жерде өтеді. Ричард Иуэллдің екінші корпусының генерал-майоры Эдвард Джонсонның дивизиясы иілістің төменгі жағында бірнеше бекініс қазған еді. Губернатор К. Уорреннің ауруына байланысты Джон К. Колдуэллдің уақытша басшылығымен Одақтың II корпусы Мортон Фордына жылжып келеді, I корпус батысқа қарайғы Ракун Фордына қарай жорықтайды, ал атты әскер Робертсон Фордынан өтеді.

Шайқас

II корпус сағат 9:30 шамасында фордқа жетті; жағалауда пикеттердің қатарын байқап, 3-дивизия командирі, бригадир генерал Александр Хейс, бригадир генерал Джошуа Оуэннің 1-бригадасынан үш жүз сарбазды өзеннен өтіп, пикеттерді ығыстыруға бұйырды. Бұл сәтті орындалды, нәтижесінде Стоунволл бригадасының отыз мүшесі одақтың ешқандай шығынсыз тұтқынға алынды. Оуэн бригадасының қалған бөлігі өзеннен өтті, бірақ оларға артиллериядан қатты оқ жауды. Джонсон бір бригада және тағы екі бригаданың бір бөлігін, сондай-ақ қосымша артиллерияны жеткізді. Сағат 12:30-да Хейс Колдуэллден фордтан дивизиясының қалған бөлігін өткізуге рұқсат алды, бұл екі сағатқа созылды, ал Колдуэлл өзеннің солтүстігіндегі биік жерлерге одақтың артиллериясын орналастырды; осы уақыт аралығында Джонсон күшейткіштерді жеткізуді жалғастырды. Уоррен Мортон Фордыдағы қатты шайқас туралы түскі уақытта естіп, дереу майданға аттанды. Сағат 15:00-де ол фордқа жетті және одақтың позициясының тым осал екенін шешіп, түн түскеннен кейін Хейстің дивизиясын кері шегінуге бұйрық берді. Дегенмен, Джонсон қараңғылық басталар тұста жаяу әскер шабуылын бастады. Хейстің оң жақ фланкі әлсіреп, үш полк жасаған қарсы шабуыл конфедераттарды тоқтатып тұрды. Осы кезде Александр С. Вебб дивизиясы Хейске көмекке келді, кейін екі дивизия да кешкі сағат 20:00-ден бастап кері шегінуге келісілді.

Салдары

Екі дивизия таңғы сағат 2-ге дейін Рапидан өзенінен кері шегінді, ал Конфедерация әскерлері дереу өз бекіністерін қайта басып алды. Одақтың жоғалғандары 262 адамды құрады, ал Конфедерация 60 адамды жоғалтты. Одақтың жоспарларын Конфедерацияға жеткізген одақ дезертирінің салдарынан Батлер Ричмондқа шабуыл жасаған жоқ, ал Ли қаладан қосымша күш сұрамады. I корпус өзеннен өте алмады және Ракун Фордтан 1,5 шақырымнан жақынға жетпеді. Шабуылдан кейін Хейс шайқас кезінде мас болды және ақылсыздық танытты деген айыптаулар таралды. Алайда, көптеген офицерлер, оның ішінде оның дивизиясындағылар, Хейс шайқас бойында салауатты болғанын куәландырды. Хейстің Мортон Фордта мас болғаны туралы барлық айыптаулар 14-ші Коннектикут полкінен келді, ол шайқаста одақтың жоғалғандарының жартысына жуығын құрады және осы себепті Хейске наразылық білдірген болуы мүмкін.