Кіріспе
Бұрынғы неміс мемлекеті (1495–1806)
Вюртемберг герцогтығы (Herzogtum Württemberg) – Киелі Рим империясының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан герцогтік. 1495 жылдан 1806 жылға дейін Киелі Рим империясының құрамындағы мемлекет болды. Герцогтіктің үш ғасырдан астам уақыт бойы сақталуының басты себебі оның аумағының көлемі еді, ол көрші мемлекеттерге қарағанда ірірек болды. Протестанттық реформация кезінде Вюртемберг католик императорларының адалдық талаптарына қарсы тұрды. Вюртемберг 17 және 18 ғасырларда француз басқыншылығына бірнеше рет тойтарыс берді, герцогтік француз және австриялық әскерлерінің Бурбон және Габсбург үйлері арасындағы ұзақ даудың ортасында қалды. 1803 жылы Наполеон герцогтікті Вюртемберг сайлаушылығына (Electorate of Württemberg) дейін көтерді. 1806 жылдың 1 қаңтарында соңғы сайлаушы Вюртемберг королі атағын алды. Сол жылдың 6 тамызында 1806 жылы соңғы император Франциск II Киелі Рим империясын (де-факто) жойды.
География
Вюртемберг герцогтігінің аумағының көп бөлігі Некар өзенінің аңғарында, Тюбингеннен Хайльброннға дейін жатыр, ал оның астанасы және ең ірі қаласы – Штутгарт орталықта орналасқан. Вюртембергтің солтүстік бөлігі кең және ашық, үлкен өзендердің арқасында жақсы егістік жерлерге ие. Вюртембергтің оңтүстік бөлігі таулы және орманды, батысында Қара орман, ал шығысында Швабия Альбы таулары орналасқан. Герцогтіктің оңтүстік-шығыс бөлігі, Швабия Альбының ар жағында, Дунай өзенінің бассейніне жатады. Вюртемберг герцогтігі жайылымдарға, ормандарға және өзендерге толы болған. Саяси тұрғыдан алғанда, ол көптеген рухани және дүниелік феодалдар басқарған 350-ге жуық кіші аумақтардан құралған. Көп ұзамай, 14 ғасырдың басында, герцогтік көптеген округтерге (неміс тілінде Ämter немесе Vogteien деп аталған) бөлінді, олар бастапқыда "Steuergemeinde", яғни "кішкентай, салық төлейтін қауымдастық" деп аталған. 1520 жылға қарай осы округтердің саны 45-ке жетті, 1442 жылы 38 болса, ал 16 ғасырдың соңына қарай 58-ге дейін өсті. Округтердің көлемі әртүрлі болды, мысалы, Урах 76 шеткі ауылды қамтыса, ал Эбинген тек өз атын алған қаладан тұрды. Вюртемберг сонымен қатар Киелі Рим империясының ең халыққа толы аймақтарының бірі болды, 16 ғасырда 300 000-400 000 тұрғынды (және жыл сайын 6-7% өсетін туу көрсеткіші) қамтамасыз етті, олардың 70% ауылдық жерлерде тұрды. Герцогтіктегі ең ірі қала Штутгарт (9 000 адам) болды, одан кейін Тюбинген, Шорндорф және Кирххайм-Тек (2 000-5 000 адам) және қалған халқына орналасқан 670-тен астам ауылдар келді.
Қор
Вюртемберг герцогтығы 1495 жылғы 21 шілдеде Рим патшасы және қасиетті Рим императоры Максимилиан I Вюртемберг графы (Граф фон Вюртемберг) Эберхард V "Сақалдыны" Вюртемберг герцогы (Герцог фон Вюртемберг) деп жариялаған кезде құрылды. Бұл орта ғасырлардағы герцогтық атағына көтерілудің соңғы мүмкіндігі болды. Вюртемберг әулеті 11 ғасырдан бері осы аумаққа билік етіп келді, ал герцог Эберхард I 1450 жылы 14 жасында таққа отырды, ол кезде аумақ екі мемлекетке бөлінген: Вюртемберг Штутгарт тармағымен басқарылатын Вюртемберг және Вюртемберг Урах тармағының Вюртембергi. 1482 жылы ол болашақ герцогтықтың екі бөлігін біріктіріп, екі округтің үкіметтерін герцогтықтың орталық үкіметінің негізіне біріктірді. 1496 жылы Эберхард қайтыс болғаннан кейін, оның орнына туысы Эберхард II келді, ол үкімет құрылымында көп өзгеріс жасамады. Бұрын 1480 жылдан 1482 жылға дейін граф болғанымен, ол әкімшілік жағынан қабілетсіз екенін көрсетті, ал Баварияға қарсы соғыс бастауға жасаған әрекеті Эстейттерді Максимилиан I-ден 1498 жылғы наурыз айында Эберхард II-ні тақтан алу үшін мәжіліс шақыруды сұрануға итермеледі. Император содан кейін Эстейттердің жағына шығу туралы бұрын-соңды болмаған шешім қабылдады және осылайша 1498 жылғы мамыр айында герцог Эберхард II-ні князьдігінен айырды. Герцогтың кеңесшілері тұтқындалды немесе қашып кетті, ал Эберхард II-нің өзі Линденфельс қамалына жер аударылып, 1504 жылы қайтыс болғанға дейін 6000 флорин көлемінде жылдық зейнетақы алды. Эберхард II билігінің бір жетістігі діни музыканы орындау үшін Хофкапельдің құрылуы болды, және бұл музыкалық меценаттық жүйе Отыз жылдық соғысқа дейін үздіксіз сақталды.
Герцог Ульрихтің алғашқы билігі
Вюртемберг әулетінің Урах тармағынан шыққан Ульрих 1498 жылы Эберхард II-нің орнын басып, оның кәмелетке толмауынан пайдаланды. Оның регенттігін төрт ақсүйек басқарды: Вольфганг фон Фюрстенберг және Андреас фон Вальдбург, Ханс фон Рейшах (Мемпельгардтың аға сот орындаушысы) және Дипольт Шпат (Тюбингеннің аға сот орындаушысы). Тағы екі адам, Цвифальтен мен Бебенхаузен аббаттары, регенттік кеңесінде кеңесшілер болып қызмет етті. Регенттік халықтың тілегін Эстаттар арқылы естігенімен, Швабия соғысы кезінде жергілікті буржуазияның тілегіне қарсы шықты, сол үшін Эстаттар көбірек әскер мен қаржы берді. Максимилиан I, Ульрихті 16 жасында кәмелетке толған деп жариялады, соның салдарынан 1492 жылғы Эсслингер шартының талаптарын бұзды, ол оның толыққанды мұрагерлікке тек 20 жасында ғана ие бола алатынын белгіледі. Осылайша аймақ тарихындағы ең ұзақ және даулы кезеңдердің бірі басталды. Жас герцог бастапқыда үкіметке көп өзгеріс енгізбеді, кеңесшілеріне саясатты шешуге мүмкіндік берді, ал ол өзінің ең маңызды істерін мемлекеттің кеңеюі арқылы, көбінесе соғыс арқылы жасады. Бавария герцогы Альберт IV және Максимилиан I-нің көмегімен Ульрих 20 000 сарбаздан тұратын әскерімен Пфальц сайлау округіне шабуыл жасап, Маулбронн аббаттығын, Лёвенштейн-Вертхайм графтығын, сондай-ақ Вейнсберг, Нойенштадт-ам-Кохер және Мёкмюль аудандарын, сонымен қатар Хайденхайм-ан-дер-Бренц және Кенигсбронн, Анхаузен және Гербрехтинген аббаттықтарын басып алды. Алайда Ульрихтің билік ету қабілеті одан да нашар болды. Оның алғашқы дағдарысы қаржылық болды: 1514 жылға дейін билік құрғаннан бері ол 300 000 флориндік мұрагерлік қарызына қосымша 600 000 флориндік қарыз жинады, бұл шамамен бір миллион флоринге жуық соманы құрады. Ульрих бұл қарызды 6%-дық мүлік салығы (1 гульденге 1 пфенниг) арқылы өтеуге тырысты, бірақ бұл оның азаматтарынан, әсіресе ең көп шығынға ұшыраған Ehrbarkeit-тан қатты қарсылық тудырды. Ульрих бұл салықты талқылау үшін диета шақырудан бас тартты, бірақ оны күштеп енгізбеді және оны жойды. Бұл сәтсіздіктен кейін Ульрих тұтыну тауарларына, мысалы, ет, шарап және астыққа жанама салық (центнерге 3 шиллингтік елгер) салды. Ол тағы да салықты талқылау үшін диета шақырудан бас тартты, бірақ жергілікті және аудандық шенеуніктер арқылы оны сәтті жинады. Бұл салық өте танымал емес еді, тіпті біріншісінен де, өйткені оны бірінші салықтан жалтарған шенеуніктер енгізді, азық-түлік бағасын көтерді және төменгі таптардың наразылығына орай, Ульрих пен оның үкіметі Вюртембергтің құқықтық жүйесіне римдік құқықты ресми түрде қабылдауға тырысты. Салық, 1514 жылы Эстаттардың таразы мен салмақтарды қабылдамау туралы қабылдаған жарлығымен біріктіріліп, саудагерлер мен фермерлерге одан әрі зиян келтірді, қарапайым халықтың өз үкіметінде сөзділігі болмауы және оларды қоршап тұрған орман, өзендер мен шалғындарды пайдалануды шектеу көптеген тәртіпсіздіктерге әкелді. Жағдайды одан да нашарлату үшін, қарапайым халық заңгерлер мен шенеуніктердің көбеюінен қорқып, жаңа заңдық әдістерді енгізді. Шаруалардың наразылықтарының тізімі олардың қанағаттанбауын анық көрсетеді, ал осы қанағаттанбаушылық пен салық салудың соңғы нәтижесі Шторндорф ауданындағы Кернен-им-Ремстальде басталған, Штутгарттан бастау алған Кедей Конрад көтерілісі болды, бұл соңғы жылдары нашар егістер мен жоғары салықтардан зардап шеккен шарап өсіру аймағы. Ульрихтың етке салынатын акцизді алып тастауына қарамастан, наразылық арта түсті, бұл Ульрихті диета шақыруға мәжбүр етті. Ол оны 1514 жылғы 26 маусымда Тюбингенде өткізді, бұл оның астанадағы қоғамдық пікірге деген паранойясын көрсетті және ол Ульрихтің билік етуі кезіндегі үш диетаның біріншісі болды, бірақ герцогтіктің 14 қаласынан келген өкілдер бұрын Марбах-ам-Некарда жиналды, бұл диетаға қатысқан қарапайым халықты басып тастау үшін. Бұл кездесудің нәтижесі 41 баптан тұратын тізім болды, ол 1514 жылғы 8 шілдеде Ульрихтің билігі кезіндегі ең маңызды заң жобасы болған Тюбинген шартының құрамына кірді. Эстаттар Ульрихке соғыс жариялау алдында Эстаттардың келісімін талап ету, қылмыскерлерді тек заңды рәсімдер арқылы қудалау және герцогтіктің барлық азаматтарының ерік-жігерге ие болу құқығын, белгілі бір критерийлерге сәйкес, Фрейзиц деп аталатын құқығын беру үшін келесі он жылда 920 000 флорин төлеуге келісті. Герцог пен Эстаттар арасындағы қарым-қатынас нығайған сияқты, бірақ герцогтар әрдайым Шарты сақтамады, ал шартты жасау кезінде бірде-бір жерде немесе бірде-бір жерде пайда болған рыцарлар мен прелаттар оған қатысы жоқ еді. Иронияға орай, 16 ғасырдың қалған бөлігінде толыққанды іске асырылмаған келісім герцог Ульрих үшін жеңіске айналды, өйткені ол тек Эстаттарды қанағаттандыруға және билігін жалғастыру үшін қажетті қаражатты алуға ұмтылды, екеуін де орындады, соның арқасында ол келісімді елемеуге мүмкіндік алды. Герцог Ульрихтің алғашқы билігінің құлауына үш оқиға себеп болды. Олардың біріншісі 1515 жылдың мамыр айында Бёблинген ормандырында оның жанындағы Ханс фон Хуттеннің өлтірілуі болды. Ульрих фон Хуттеннің әйеліне романдық қызығушылық танытқан және кейінірек 1518 жылғы 19 тамызда Аугсбургтағы Императорлық диетада жарияланған мәлімдемеге сәйкес, Ханс оның Урсула фон Хуттенге үйленгеннен кейін оған қарсы болған. Урсула Түм фон Нойбургтың қызы болды, ол герцогтік сарайдағы маршал және ең ықпалды адамдардың бірі, ал Ханс фон Хуттен атақты гуманист және рыцарь Ульрих фон Хуттеннің туысы болды, сонымен қатар отты публицист және Франкон рыцары Людвиг фон Хуттеннің ұлы, ол герцогтік сарайда да қызмет еткен және Хуттендер әулетінен шыққан, бүкіл герцогтіктегі ең қуатты төменгі ақсүйек отбасыларының бірі. Бұл кісі өлтірудің саяси салдары Ульрихтің сарайынан 18 ақсүйектің бірден кетіп қалуына, Хуттендерден қаржылық өтемақы талаптарына және Ульрих фон Хуттеннің отты, басылған шабуылдарына әкелді. Екінші оқиға 1515 жылдың қараша айында Ульрихтің әйелі Сабина Баварияның отбасына қайтып оралуы болды, сонымен қатар Ульрихтің кеңесшісі Дитрих Шпат та онымен бірге кетті. Ол Император Максимилиан I-нің оның әкесі, герцог Альбрехтпен жасасқан келісімін бір түнде бұзды. Ол Ульрихтың өзіне жасаған зұлпымдары, фон Хуттеннің өлтірілуі және оның қарыздарын өтеуден бас тартуы туралы ащы шағымдануымен белгілі болды. Оның отбасы бірден өтемақы талап етті және Ульрихтің қуғынға салынуын талап етті, сонымен қатар Эстаттарға жүгінді, бірақ Ульрихке адалдығы мен Сабинаның Вюртембергтегі ықпалының жетіспеуіне байланысты олардың талаптары қабылданбады. Бавариялықтар герцогтікке шабуыл жасады, бұл Максимилиан I-нің араласуына және 1515 жылғы 18 қыркүйекте Штутгартта Ульрихтің билігін шектеу және тепе-теңдік үкімет жүйесін құру үшін диета шақыруына әкелді. Нәтижесінде Блаубурен шарты жасалды, ол герцогтікті алты жылға басқару үшін жеті мүшеден тұратын регенттік құрамын бекітті, ол Landhofmeister, канцлер, прелат, екі ақсүйек және екі буржуадан тұрады, ал сегізінші регентті император тағайындайды. Өзі Ульрих осы регенттік кеңесіне кеңес алуға міндетті болды және енді герцогтікті бақылау құқығына ие болмады, бұл оның келіспейтін жағдайы болды. Ульрих Ehrbarkeit-тың көптеген жетекші мүшелерін айыптады, олардың арасында Конрад пен Себастиан Бройнингтер, Каннштадт сот орындаушысы Конрад Ваут және Штутгарт бургомистрі Ханс Штикель өлтірілді. Бройнингтердің өлімінен кейін Максимилиан Блаубурен шартын күшіне енгізу үшін тағы бір диета шақыруға тырысты, бірақ осы кезде ол шартың фатальды кемшілігін түсінді: ол Эстаттарды қамтымады және Максимилианның шамадан тыс жасына байланысты, олардың Ульрихқа қарсы әрекет етуға ниеті де, күші де болмады. Герцог Ульрихтің алғашқы билігінің тағдырын шешкен соңғы оқиға 1515 жылдың мамыр айында Бёблинген ормандырында оның жанындағы Ханс фон Хуттеннің өлтірілуінен кейін Максимилиан I-нің қайтысынан сегіз күн өткен соң болды...
Габсбургтердің басып алуы
Шваб лигасының бірінші міндеті Вюртемберг үкіметін тәртіпке келтіру болды. Мұны іске асырудың ең маңызды қадамдарының бірі – герцогтіктің 1,1 миллион гульдендік зор қарызын өтеу еді, бірақ оны қаржыландыруға көмектесуге көбінесе ешкім асықпады. Сол кезде көмектесе алатын рыцарьлар, өздерін герцогтіктің құрамына жатпайтындықтан, оған міндетті емес деп санап, көмектесуден бас тартты. Жоғарғы қабаттан шыққан азаматтар мен эрбакерлердің қаржысы жетпегендіктен, Лига 1520 жылғы 6 ақпанда герцогтікті жаңа Киелі Рим императоры Карл V-ке 220 000 флоринге сатты. Сату шартында Лига Ульрих тұсында туған қарыздарды төлеуге және герцогтікті Ульрихтың болашақ шабуылдарынан қорғауға міндеттенді. Карл V герцогтікті сатып алуда 1518 жылы Максимилиан I-нің Швабияда «біртұтас сот жүйесімен» «австриялық орталықтандыру» жоспарларына негізделген белгілі бір мақсаттары болуы мүмкін. Алайда Карл V герцогтікті өзі басқармады, оның орнына 1520 жылғы 15 қазанда «Вюртембергтің тәуелсіздігін» жариялады және Вюртемберг оған жыл сайын 22 000 флорин төлейтінін мәлімдеді. Осымен Габсбургтердің 14 жылдық билігінің сипаты белгілі болды, осы кезеңде дворяндардың ықпалы күшейді. Карл V болмаған кездегі үкіметті жаңа лауазым – Statthalter, императордың барлық мәселелерде өкілі болып табылатын дворян, және канцлер басқарды. Бұл Грегор Лампартер (эрбакерлердің бірі) еді, ол бұрын канцлер болған және Ульрих оны тұтқындаған, бірақ өлімнен құтылған. Карл V герцогтікті 1522 жылғы 31 наурызда эрцгерцог Фердинанд I-ге тапсырды. Фердинанд алдымен Тюбинген шартының қолдауын ашық білдіру үшін диета шақырды, содан кейін Голландиядан жаңа Statthalter – Максимилиан ван Зевенбергенді және жаңа канцлер – Генрих Винкельхоферді тағайындады. Оларға регенттер мен басқа да комиссарлар Statthalter бұйрықтарын шығаруға көмектесті. Қазынашылыққа тәртіп орнату үшін, Ульрих билігінен гөрі, қазынашылыққа көбірек бақылау берілді, ал Эстаттар оны Австриядағы ұқсас мекеме сияқты ұйымдастыруға көмектесті. Бұл мекеме Канцеляриядан бөлек болды және Каммер деп аталды, оны үш қазынашы басқарды. Қазынашылықты және мемлекеттік шығыстарды бақылау Габсбургтердің билігіндегі ең маңызды реформа болар еді.
Үкімет
Вюртемберг герцогтігінің үкіметі бірнеше жүз адамнан тұратын. "Нотабельдер" немесе Эрбаркейт деп аталатын, жергілікті ықпалды отбасылардан құралған бір топ, герцогтіктің жергілікті басқаруында басым күшті құрады. Орталық үкімет негізінен Штутгартқа жұмыс істеуге және тұруға келген аймақтық қалалардан шыққан Эрбаркейт бюрократиясынан тұрды. Әдетте, бұл шенеуніктер жергілікті немесе аудандық басқаруда бастап, кейінірек зейнеткерлікке шығып, туған қалаларына оралып, немесе сот отырыстары болмаған кезде, Вюртемберг саясатының "қала және аудан" сипатын қалыптастырды. Герцогтіктің басқа неміс мемлекеттерімен салыстырғандағы ерекшелігі – герцогтіктің орталық үкіметінде абыройлы азаматтар (бургерлер) да, ақсүйектер де бірге қызмет еткені, олардың көпшілігі жоғары білім алған және герцогтіктің әкімшілік қажеттіліктері үшін жұмыс істегені болды. Ақсүйектерге қарағанда жалақысы мен мәртебесі төмен болғанына қарамастан, абыройлы азаматтар өздерінің жекелеген тобы болып қала берді. Дегенмен, герцогтіктің үкіметінде абыройлы азаматтардың билігінің ең айқын мысалы – бұл Мемлекеттік жиналыстар (Эстаттар) еді, олар герцогты Тюбинген шартының талаптарына сәйкес ұстауға тырысты, бұл шарт абыройлы азаматтардың құқықтары мен герцогтың оларға қатысты міндеттерін белгілеген заңның бір бөлігі болды. Вюртемберг герцогтігінің үкіметінің негізі Вюртемберг графтығының 1495 жылы құрылуына дейін қаланды. Вюртемберг әулеті ғасырлар бойы осы аумақты басқарды, бірақ 1442 жылы Нюртинген шарты бойынша отбасының екі тармағына бөлінді. 1482 жылы граф Эберхард V Сақалды екі жартыны біріктірген кезде, ол екі үкіметті орталық үкіметтің негізі ретінде біріктірді. Бұл үкіметтің маңызды бөлімі – канцелярия (Kanzlei) болды, ол 1482 жылдан бері Вюртембергте бар және штаб-пәтерін астана Штутгартта орналастырды. Графтың сарайлық кірісін, астық пен шарапты бақылау XV ғасырдың Хофмейстері мен шарап сақтаушысы үшін тым ауыр болды, бұл аумақтық хатшы (Ландшрайбер) және герцогтың қазынашысы (Каммермейстер) штаттарымен жабдықталған түсімдер бөлімін (Zentralkasse) құруға себеп болды. Бұған герцогтықта жиналған салықтарды қабылдайтын мемлекеттік қазынаның өзі – орталық қаржы кеңсесі (Landschreiberei) толықтырды.
Аудандық үкімет
Ербаркит жергілікті және округтік басқаруда түрлі лауазымдарды атқарды, герцогтіктің нарық қалаларының желісіне сүйене отырып, қала мен ауыл арасында байланыс орнатты. Округтың ең беделді лауазым иесі – сот орындаушысы (Vogt) болды, ол герцогтың атынан округ орталығынан (Amtstadt) қалалық басқару функцияларын жүзеге асырып, бақылап отырды. Бұл лауазым алғаш рет 1425 жылы пайда болды, бірақ сот орындаушысының функциялары толыққанды қалыптасуына шамамен жетпіс жыл кетті. 15 ғасырдың соңына қарай бұл лауазым үлкен сот орындаушысы (Obervogt) – көбінесе дворян, және кіші сот орындаушысы (Untervogt) болып екіге бөлінді. Кіші сот орындаушысы үлкен сот орындаушысының болмаған жағдайында төрағалық етіп, көбінесе ол да қала тұрғыны (буржер) болатын. Үлкен сот орындаушысы, өзінің әріптесіне қарағанда еркіндікке ие болды, тек өз округінде ғана емес, басқа билеушілерге, тіпті герцогқа кеңес беретін. Ол сондай-ақ округін қорғаумен де айналысты, сондықтан көбінесе округ орталығында немесе оның жанындағы қамалға орналасты. Ескі ақсүйек отбасылары дәстүрлі түрде өз округтерінде қызмет етіп, кейбіреулері герцогтіктің орталық үкіметінде лауазым алу үшін пайдалы тәжірибе жинады. 17 ғасырдың соңына таман үлкен сот орындаушысы лауазымы көбінесе құрметті атаққа айналды және герцогтікте шамамен 25 адам ғана осындай қызметте болды. Кіші сот орындаушысы одан да атқарушылық лауазымда болды, округтік соттар арқылы заң мен тәртіпті сақтап, округтің қаржысын және жаңа салықтарды жинауды қадағалады. Егер ол қандай да бір мәселені шеше алмаса, оны Штутгарттағы канцлерлік кеңсеге жіберіп, канцлер (Kanzler) мәселенің шешімін қабылдайтын. Бұл лауазым – жергілікті, округтік және орталық үкімет арасындағы байланыс құралы болды және кейіннен орталық үкіметке қосылған лауазым иелерінің арасында кең таралған. Округтік басқаруды толықтырған тағы екі лауазым болды: шарапхана басшысы (Keller немесе Pfleger) және орманшы (Forstmeister немесе Waldvogt), олардың саны ешқашан 12-ден аспады. Шарапхана басшысы округтің астығы мен шарабын жинау және сақтауды бақылап отырды, бұл жұмыс бұрын сот орындаушысының міндеті болған (кейде бұл міндетті басқа бас әкімшілік қызметкер – шултайс атқарды). 1410 жылдары құрылған орманшы өз округіндегі орманды басқарып, ағаш кесу және аң аулау сияқты орманды пайдалану ережелерін сақтады. Ол көбінесе орманды пайдалануға байланысты салықтардың өсуіне және шектеулерге наразы болған азаматтармен қақтығысқа түсті.
Жергілікті билік
Жергілікті биліктегі басты күш қалалық кеңес пен сот (Rat und Gericht) болды. Кеңес қаланың күнделікті істерін шешті, ал сот қала ішінде азаматтық және бүкіл округ бойынша қылмыстық істерді қарады. 15 ғасырда сот орындаушысы бастапқыда екі ұйымның мүшелерін тағайындағанмен, 16 ғасырдың соңына қарай кеңес пен соттың құрамы қаланың беделді азаматтарынан – бай қолөнершілер, саудагерлер және жергілікті гильдия мүшелерінен тұратын болды. Жергілікті биліктегі маңызды лауазымдардың бірі – Шультеисс, ол ауыл басшысы сияқты еді. Бұл лауазымның тарихы 13 ғасырға дейін жетеді, алғашқы жазбалар 1222 жылы Ротвейльде және 1247 жылы Тюбингенде кездеседі. Сол кезде қала иесі (Stadtherr) 30-50 адамнан Шультеисті таңдап, қаланы иенің мүддесіне сәйкес басқарды. Шультеистің мүдделері иелердің емес, қала элитасының мүдделерімен үйлескен кезде, ол өзінің қауымдағы ықпалын сақтау үшін сот орындаушысы лауазымын құрды. Бұл екі лауазымды тұлға біраз уақыт бірлесіп жұмыс істесе де, 15 ғасырда Шультеистің билігі әлсіреп кетті. Дегенмен, сот орындаушысы болмаған жағдайда ол округтік сот отырысын жүргізе алатын. Шультеистің бағынында қаланың бургомистрі (Burgermeister) болды, ол азаматтардың сайлауымен тағайындалатын жалғыз лауазым иесі және оның тамыры 13 ғасырға дейін (алғашқы құжатталған дерек 1283 жылы Ротвейльде) барып жетеді. Алайда, халық сайлауы сирек кездесетін, көбінесе бургомайстерді қалалық кеңес, әдетте қаланың беделді азаматтары тағайындайтын. Бургомайстер жиі Шультеисспен келіспейтін, себебі біріншісі қалалық кеңестің мүддесін, екіншісі иенің мүддесін қорғайтын. Оның басты міндеттері – салықтарды, айыппұлдарды және басқа да қалалық кірістерді есепке алу, сондай-ақ күнделікті басқаруда көмектесетін кіші сот орындаушысына жылдық есеп (Gemeinderechnung) ұсыну болды. Герцогтіктегі бургомайстерлердің саны әртүрлі болды, себебі әр қаланың конституциясы қанша бургомайстер болуы керектігін және олардың қызмет мерзімін (көбінесе бір жылдан он жылға дейін) анықтады. Кейбір жағдайларда қалада бургомайстерлер болмағандықтан, тек Шультеисс ғана болды. Жергілікті биліктегі соңғы лауазым – қала хатшысы (Stadtschreiber), ол кеңес үшін маңызды құжаттарды жазып, кейде халықтан салық жинауды қадағалап отырды. Қала хатшысы жергілікті және орталық үкімет арасындағы байланыс тізімі болды, өйткені ол, мысалы, азаматтардың герцогқа жіберуі керек барлық өтініштерін жазуға тиіс еді (олар кіші сот орындаушысынан да бекітуді қажет ететін), осылайша ол жергілікті биліктегі ең маңызды тұлғалардың біріне айналды. Сондай-ақ, ол герцогтіктің аумағын және оны басқаратын заңдарды жақсы білуі керек еді, ал оның білімі астанаға барған сайын Штутгарттағы канцелярияда тексерілетін.
Орталық үкімет
Бұрынғыдай, герцогтіктің беделділері орталық үкіметте күшті болды, бірақ бургерлер, әсіресе, көптеген маңызды лауазымдарды университет білімімен, діни қызмет тәжірибесімен немесе аудандық және жергілікті басқарудағы әкімшілік тәжірибесімен толтырды. Азамат немесе асыл адам, орталық үкіметтегі көптеген кеңесшілер айтарлықтай ықпалға ие болды, тіпті егер бұл ықпал және герцогтіктің әкімшілігіндегі билік тепе-теңдігі биліктегі герцогтың қалауына байланысты болса да. Алайда, олар герцогке толық тәуелді емес еді, өйткені іс жүзіндегі басқарудың көп бөлігі оның қолынан шықты, ал герцогтіктің географиялық орны мен саяси тұрақсыздығы оның ерекше саяси дамуына үлкен үлес қосты. Орталық үкіметтегі жетекші бургерлік кеңесшілердің бірі канцлер (Kanzler) болды, бұл лауазым тағы да 13 ғасырға дейін, монахтар сот үшін құжаттармен жұмыс істеген кезде сақталады. Герцогтіктің алғашқы канцлері 1481 жылы граф Эберхард V берген дін қызметкері болды. Алайда, округ герцогтікке көтерілгеннен кейін, бұл лауазым, заңгерлік білімді қажет ететін канцеляриядағы жұмыс орындарының көпшілігі сияқты, тек бургерлер ғана атқаратын болды. Канцелярияның өсіп келе жатқан ықпалы канцлердің ықпалының артуын білдірді, ол әдетте герцог кеңесшілерінің ең білімдісі, әдетте канондық және азаматтық құқықта докторлық дәрежесі бар және кең ауқымды әкімшілік билігіне ие болды. Ол бургерлік элитаның бірі болғандықтан, дауларды шешуде орталық үкімет пен жергілікті қоғамдастықтар арасындағы байланыс құралы болды. Егер мәселе қалалық кеңесте шешілмесе, ол сот орындаушысы арқылы канцлерге жіберілетін болады, ал ол мәселені шешеді. Канцлер герцогты дипломатиялық миссияларда және кейде Эстаттардың аумақтық мәжілістерінде де өкілдік етті. 16 ғасырдың ортасында герцогқа кеңес беретін орган, Оберрат, 1556 жылы вице-канцлер (Vizekanzler) лауазымын құрды. Ол канцлерге көмектесу үшін, қазір оның жұмыс жүктемесімен күресу үшін, және ол болмаған кезде канцлердің орнын басатын және құпия кеңес (Geheimer Rat) сессияларының хатшысы ретінде қызмет етеді. Орталық үкіметтегі кез-келген басқа лауазымды адамнан гөрі, герцогтың кестесін ұйымдастыру, герцогтың хат-хабарларын жазу және құжаттарды өңдеумен айналысатын палата хатшысы, Kammersekretär, тек герцог үшін жұмыс істеді. Бұл лауазымға әрқашан азаматтар орналасты, өйткені ол діни қызмет тәжірибесіне ие болуы керек, бірақ университет білімі ешқашан болған жоқ. Бастапқыда вице-канцлер саяси билік жүргізбеді, бірақ кейін герцог Кристоф Камерсекретарьдің рөлін кеңейтіп, оған канцлерлік, шіркеу кеңесі туралы саясатқа кеңес беруге және тіпті қазынашылыққа бақылау жасауға мүмкіндік берді. Герцог Людвигтің тұсында ол орталық үкіметтегі ең ықпалды қызметкерлердің біріне айналды, ол герцогтың жеке кеңесшісі және жақын досы болды, саясатта ықпал етуде тек аумақтық губернатор Ландхофмейстермен бәсекелесті. Реформациядан кейін, Visitation кезінде жұмыс істейтін жаңа лауазымдар құрылды. Герцог сотының және реформаторлар Иоганнес Бренц, Амброзиус Бларер және Эрхард Шнепфтің көмегімен герцогтың діни мәселелердегі еркі герцогтың барлық аудандарына қатаң жүйе арқылы сезілетінін қамтамасыз ету үшін құрылған күшті жаңа орталықтандырылған шіркеулік кабинет құрылды. 1553 жылы Кирхенраттың құрылуынан кейін тек бургерлер ғана иеленген лауазым пайда болды: шіркеу кеңесінің директоры немесе Кирхенратдиректор, шіркеу кеңесімен діни мәселелердегі герцог саясатында жұмыс істеді, жергілікті уағыздаушыларды тағайындауға және шіркеу жерлерін басқаруға көмектесті және монастырларды бақылады. Монастырлар мен монастырлардың қадағалауы герцогтік үшін маңызды болды, өйткені Реформация олардың шамадан тыс шығынын енді қабылдауға болмайтын етті, бірақ оларға лютерандық Вюртембергте әлі де болуына рұқсат етілді. Үкімет "он төрт үлкен монастырь трасттарына" алым салды, ал герцог немесе Эстаттар бұл ақшаны герцогтікті қорғауға немесе басқа жобаларға жұмсай алды. Ол бұл кірісті бақылап отырғанда, оның клерктері оны Kirchenkastenrechungen деп аталатын есеп кітаптарына жазды. Тек дворяндар иеленген лауазымдардың көпшілігі 15 ғасырда құрылған және білім алуды қажет етпеген немесе мүлдем қажет етпеген, бургерден әлдеқайда көп төленген және көбінесе герцогпен немесе басқа дворяндармен үнемі байланыс орнатуды қажет еткен. Бастапқыда Вюртемберг сотында Хофмейстер болды, бірақ бұл кеңсе аумақтық губернатор, Ландхофмейстер және соттың үй басқарушысы Хаусхофмейстер кеңселеріне бөлінді. Дәл сол кезде Ландхофмейстер, канцлермен тығыз байланыста жұмыс істеді, және бұл байланыс Камерсекретарь канцлердің маңыздылығын басып өткенге дейін маңызды болып қалды. Хофмейстер, бұрын герцогпен аң ауыстыруға қатысып, соттың кірісі мен қызметкерлерін басқарған, лауазым тек рәсімдік болып қалады, және ол жақын арада дворян балаларын оқытумен және сотта тұтынылатын тағамдарды іздеумен айналысатын болады. Бұл лауазым ерекше болды, өйткені күйеу мен әйел екеуі де Хофмейстер және Хофмейстерин ретінде қызмет ете алатын, ол күйеуіне көмектесіп, дворяндардың қыздарын оқытатын. Соттағы жетекші дворян тұлғасы маршал болды, ол оның қорғаумен және сот қызметкерлерін (Hofgesinde) бақылаумен айналысты. Герцог Людвигтің тұсында әскери тәжірибе енді міндетті болып саналмаса да, ол маңызды кеңесші лауазымы болып қала берді. Каммермейстер герцогтің қазынасын бақылап, осылайша бас қазынаны бақылайтын Ландшрайберден ерекшеленді. Каммермейстер бұрыннан-ақ герцогтың жақын кеңесшісі болды, бірақ герцогтіктің Габсбургтар басып алған кезінде оның ықпалы одан да артты, өйткені үш адам герцогтіктің қаржысын ретке келтіру үшін тағайындалды. Алайда, бұл атақ та көбінесе рәсімдік болып кетті; 1570 жылдарға қарай, Камерсекретарь оның жауапкершіліктерін көп бөлігін өз мойнына алғандықтан, Каммермейстердің болмауы ұзақ кезеңдерге созылды. Орталық үкіметтегі соңғы дворян лауазымы Статхальтер, бір түрлі уақытша губернатор болды. Статхальтер әдетте регенттік кезінде немесе герцогтіктің басшысының болмаған жағдайында ғана болады, және ол 1520–1534 жылдар аралығында, императорлар Карл V және Фердинандтың болмауында Габсбургтар герцогтікті басқаруға тырысқан кезде ерекше маңызға ие болды. Ол Австриямен тығыз байланыста болды, жаңа салықтарға келісу үшін және Түркиямен соғыста Австрия үшін әскер жинау үшін Эстаттарды жиі шақырып отырды. Өкінішке орай, Габсбургтар үшін Статхальтердің қызмет мерзімі көбінесе қысқа болды. Бұған қарамастан, олардың кеңсесі герцог Ульрихтің екінші билігінде де жалғасты, және герцог Людвигтің регенттігінде ерекше маңызға ие болды. Кеңесшілердің төменінде бюрократияны басқаратын және қатаң тәртіпке бағынып, ұзақ сағаттар бойы жұмыс істейтін хатшылар, клерктер және есепшілер болды. Бұл адамдардың өздеріне ешқандай саяси билігі болмады, бірақ көбінесе бургерлер үшін мансаптық баспақышқа кіретін орын болды. Хатшылар мен клерктер (Schreiber) үкіметтің әртүрлі салалары үшін маңызды құжаттарды көшіріп, тізімдейтін. Орталық үкімет бюрократиясының өсуі клерктердің санын 1520 жылы 25-тен ғасыр соңына қарай 80-нен астамға дейін өсірді. Есепшілердің саны да өсті, өйткені жалпы тізімді жүргізуге және құпия кеңес отырыстарында дауыс берудің қорытындыларын жазуға жауапты кітапханашылар (Buchhalter) саны үкіметтің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін үлкеніп кетті. Басқа төмен деңгейлі...
Елді мекендер
Эстаттар (Landschaft), герцогтіктің ең ірі саяси органы, герцогтік құрылғанға дейін де бар болған бірлестік еді (Эстаттардың алғашқы жиналысы, Ландтаг деп аталатын, 1457 жылы Леонбергте өтті, онда граф Ульрих V қалалардың көрнекті өкілдерін шақырды, осы арқылы рыцарлардың (Ritterschaft) ықпалын теңестіруге тырысты). Ол түрлі топтардың (Stände) өкілдерінен – дін қызметкерлерінен, ақсүйектерден және қалалық шенеуніктерден тұрды. Діни қызметкерлер герцогтіктегі он төрт монастырьдің аббаттары болды, олар реформациядан кейін көбінесе герцогтік тағайындамамен диеталарда қатысты. Шамамен 30 ақсүйек, әдетте герцогтің кеңесшілері немесе басқа да жоғары лауазымды шенеуніктер де тұрақты түрде қатысты. Эстаттар герцогтіктің халқының өкілдері болуға мүдделі болғандықтан, диетаға қатысушылардың шамамен 75% -і қала тұрғындарынан құралды, бірақ шаруалардың ықпалы дерлік болмады. Эстаттар өз еркімен шешім қабылдау құралына ие болған жоқ және тиімді болу үшін белгілі бір дәрежеде герцогқа тәуелді болды. Кейде олар герцогты реформалар жасауға көндіре алды, мысалы, 1514 жылғы Тюбинген келісімінде. Герцогтың ересек болмауы немесе қатысудан тыс болу кезеңдерінде Эстаттар саясат пен үкіметті бақылаудың кең өкілеттігіне ие болды, бірақ ересек болғанда олар осы өкілеттікті жоғалтты. Мысалы, герцог Ульрих сирек диета шақыратын. 1520 жылғы Ландтагқа қатысқан қалалықтардың барлығы 44 қаланың соты мен кеңесіне тиесілі, олардың барлығы Ehrbarkeit мәртебесіне ие болды. Олардың Ульрихтің күшті үкіметіне қарсылық көрсетпеуі Эстаттардың күшті көшбасшысы мен халықтық қолдауы болмағанын, сондай-ақ герцогтіктің конституциясында тұрақты орны жоқ екенін және оңай мәжбүрленуі мүмкін екенін көрсетеді. Эстаттар герцогке қарыздарын төлеу және соғыс жариялау үшін пайдалы болды, сонымен қатар герцогтіктің жетекші тұрғындарына саяси билік пен пікір алмасуға арналған форум ұсынды. 1492 жылғы Эсслинген келісімінде, егер герцогтің қабілетсіздігі анықталған жағдайда, Эстаттардың 12 мүшесі билікті өз қолына алуға құқылы екендігі айтылды, бұл келісім 16 ғасыр бойы герцог пен Эстаттар арасындағы келісімдердің негізі болды. Герцог Ульрихтің регенттік кезеңі Эстаттар үшін өткел кезеңі болды, олар төрт ақсүйектің регенттер ретінде, ал екі дін қызметкерін кеңесшілер ретінде тағайындап, коллегиялық принципке негізделген үкімет құрды. Эстаттар қалалардың мүдделерін регенттікке жеткізді, бірақ Швабия соғысы кезінде бұл регенттік жергілікті қалалықтардың пікіріне қайшы келді, олардың арасында соғыс өте танымал болмады. Эстаттар соғысқа көбірек адам мен ақша жұмсауды жалғастырды, нәтижесінде Швабия лигасы жеңіліске ұшырады. Эстаттар герцогтіктің жиі соғыстарына салық салуды бекіту құқығын пайдалана берді, бұл құқық Ульрихтің билігі кезінде ауыр сынаққа түсті.
Экономика
Қалалық құрылысқа қарамастан, герцогтіктің экономикасы негізінен ауыл шаруашылығына бағытталған, ең маңызды өнімі шарап еді. Егіншілер қарабидай, арпа, сена және сұлы сияқты дәнді дақылдарды өсірді. Содан кейін жүн, ағаш, мата, зығыр, шыны және металл өнімдері маңыздылығы бойынша келе жатты. Герцогтіктің көршілері, әсіресе Оңтүстік-Батыс Империя қалалары – Эсслинген-ам-Некар және Реутлинген, сондай-ақ Швейцария Конфедерациясымен жиі сауда жасады. Базель және Солотхурн қалалары Вюртемберг герцогтарына үнемі қарыз беріп отырды. Ульм немесе Страсбург сияқты ірі сауда орталығы болмаса да, герцогтік көрші елдер үшін астықпен қамтамасыз ететін аймақ болды.
Музыка
Вюртемберг Hofkapelle, бұл термин сарай шіркеуін ғана емес, сонымен қатар оның ішінде ойнаған топты да сипаттайды. Герцог Эберхард II өзінің Вюртемберг герцогтігін билеген қысқа мерзімінде оны құрды. Барокко герцогтары Эберхард Луи, Карл Александр және Карл Евгенийдің билік ету кезеңі Людвигсбург пен Штутгарт сарайларында орналасқан герцогтіктің музыкалық өмірінде тұрақсыздық пен дағдарысқа толы кезең болды (осы өнерді демеушілік еткен герцогтарға ұқсас), бұл Батыс музыкасы тарихындағы үш маңызды тақырыпты ашады: оркестрдің пайда болуы, камералық музыканың маңыздылығы және 18 ғасырда неміс князьдерінің сарайларында жұмыс істеген итальяндық композиторлар мен музыканттардың санының артуы. Герцогтік Империя шеңберіндегі «әлсіз орта деңгейдегі территориялардың бірі» ретінде танылса да, герцогтар мәдени дамудың алдында болу үшін сарай аясында үлкен және қымбат шараларға барды. 17 ғасырдың соңында француз стилі мен сәнге қызығушылық күшейді, француз музыканттары жұмысқа алынды, жаңа барокко аспаптары енгізілді, «Singballete» деп аталатын ірі француз билері қойылды және оркестрдің сарайда пайда болуына жол ашылды. Тіпті 18 ғасырда француз агрессиясының күшеюіне қарамастан, француз әдеп-ғұрыптарымен тәрбиеленген герцог Эберхард Луи өзінің сарайын француз мәдениетінің ортасына айналдыруға тырысты. 18 ғасырдың басында Вюртембергтің музыкалық қызығушылығы, көптеген еуропалық мемлекеттер сияқты, Италияға бұрыла бастады, бұл Иоганн Зигмунд Куссердің 1698 жылдан 1702 жылға дейінгі шығармаларында көрінеді. Музыканы қаржыландыру Испания мұрагерлік соғысымен тоқтатылды, бұл сарайдағы музыкаға өшпес әсер етті. 18 ғасырдың алғашқы онжылдығындағы музыкалық қызмет туралы көп мәлімет болмаса да, 1715 жылы герцогтіктің Hofkapelle құрамында үш концертмейстер (Kapellmeister), 22 аспапшы, 11 вокалист және екі хоршы (Kapellknaben), сондай-ақ жеті трубашы мен бір литаврашы болғаны белгілі. Олардың екеуі – Теодор Шварцкопф және оның бұрынғы шәкірті Иоганн Георг Кристиан Шторл. Бұл екеуі араздасып, Шторл Шварцкопфты және оның отбасын Kapellhaus-тан шығарып жіберуге тырысты, оның резиденциясы опера практикасына жарамсыз деп мәлімдеді. Шындығында, кішкентай Ескі қамал герцогтің музыкалық тобына тым кішкентай болды, бұл туралы екі Kapellmeister де айтқан. 1705-06 жылдардың қысында Мюнхенде болған кезде, 1704 жылы Бленхеймде жеңілгеннен кейін және 1706 жылы Францияға жер аударылған Виктор Максимилиан II Эммануэль мен оның інісі, Кёльн архиепископы Иосиф Клеменс туралы естіп, ол католик музыкант және композитор Иоганн Кристоф Пец туралы білді, ол қазір Виттельсбах балаларына музыка үйретумен айналысып жатқан. 1706 жылдың мамыр айында император Карл VI жарлық арқылы императорлық қашқындардың барлық музыкалық ансамблін босатты, ал Эберхард Луи Пецті Вюртемберг Hofkapelle-нің аға концертмейстері (Oberkapellmeister) ретінде жұмысқа алды, Шторл мен Шварцкопфтың үстінен. Пец Hofkapelle-нің құрамын кеңейтті, әсіресе сарайда қолданылатын аспаптардың санын және бірнеше аспапта ойнай алатын музыканттардың санын арттырды, сонымен қатар Kapellknaben-нің маңыздылығын екі бала ғана жұмыс істейтін деңгейге дейін төмендетті. Бұл өсім Испания мұрагерлік соғысының жалғасуына және тіпті 1707 жылы Вилларстың герцогтікке басып кіруіне (герцог отбасын уақытша Швейцарияға қашуға мәжбүр еткен) қарамастан жүзеге асты, соғыс және Людвигсбург сарайының құрылысынан ақша жетіспеуіне байланысты герцогтың қаржылық қиындықтары күшейген кезде 1709 жылы аяқталды. Бұл қиындық 1714 жылы да сезілді, Пец былай деді: Кішкентай көлеміне және қаржылық қиындықтарына қарамастан, Пец өзінің аспапшыларының сапасына әлі де мақтан тұтты, бірақ оның вокалистері туралы уайымдады, олардың саны аз болды және кейде қатыспайтын көптеген католик мүшелері болды, бұл мәселені ушықтырды. Вюртемберг, басқа лютерандық неміс сарайларынан айырмашылығы, үстем дауыстардың жетіспеушілігіне жартылай шешім тапты, Legr Discantistinnen немесе Kapelleknaben деп аталатын (терминнің еркектігіне қарамастан) жас, үйленбеген әйелдерді жұмысқа алып, олар Вюртемберг құрылтайының тұрақты мүшелері болады деген үмітпен музыкалық білім алды. Сондай-ақ, 1713 жылдан 1716 жылға дейін әйел вокалистер француз comödianten құрамына кіргені мүмкін. Бұл герцог тоқтатқан және ешқашан қайтып келмеген алғашқы күндердің ірі театрлық қойылымдарына сілтеу болды, Куссердің Штутгарттағы тұруында жоғалған үлкен қаржылық шығындарға байланысты. Пец (өз сөзімен айтқанда) осы топпен көп сағат бойы жаттығу жасауға және олар үшін шығармалар жазуға міндетті болды. Бұл топ герцогтың 1702 жылы құрылған және Святой Губерт атымен аталған аң аулау орденінің тойлауларында өнер көрсетті, ол 18 ғасырдың басында сарай өміріндегі ең маңызды оқиғалардың біріне айналды, Пец және қатысқан Hofkapelle-нің әртүрлі бөлімдері Людвигсбург сарайының маңында орналасқан. 18 ғасырдың екінші онжылдығында бұрынғы герцогтің туған күндерін тойлау үшін қолданылған Singballete және опералар кішкентай қойылымдарға алмастырылды. Бұл сарайдағы пікірдің өзгеруімен және камералық музыканың (Cammer Musique) билеушінің байлығы мен мәдениетін бейнелеуге қаншалықты қабілетті екенімен байланысты болды, сонымен қатар Hofkapelle-дегі аспаптардың мамандануының көрінетін артуымен (басқа неміс сарайларында да кездесетін құбылыс), бұл шетелдік музыканттарды жұмысқа алудың нәтижесі болуы мүмкін. Бұл процесс герцогтық отбасының елдік меншіктерінде қызметтің ресмиленуі арқылы жүзеге асты. 1715 жылға қарай бұл Штутгартта қаржылық қиындықтарға әкеле бастады, өйткені Hofkapelle-нің жалақысын төлейтін шіркеу органдары сарайдың ашық түрде діни емес аспектісін төлеуден бас тартты. Бұл қысымды азайту үшін, көшірмеші және пианист әрдайым дайын болатын және әр төрт апта сайын скрипкашы, гобойшы және контрабасшыдан тұратын үш топты алмастыратын айналымдық жүйе құрылды. Бұл музыканттарды жай ғана «сарай және камера музыканттары» деп атады, олар жоғары дәрежеде тағайындалмады және оларға басқаша жалақы төленді. Камералық музыка сарайдың музыкалық құрылымының маңызды бөлігі болып саналды, тіпті шіркеу және үстел музыкасымен де теңестірілді, Пецтің өлімінен кейін (25 қыркүйек 1716 ж.) 1717 жылдың мамырында Шварцкопф пен Шторлдан алынған құжаттарда көрсетілгендей, Пецтің Hofkapelle-ді көптеген таланттардан тұратын музыканттар жиынтығы ретінде қарауы расталды, олар әртүрлі аспаптарда ойнай алады, сондай-ақ Пецтің өлімінен бір айдай кейін скрипкашы және виртуоз Джузеппе Антонио Брешианеллоны «камералық музыка директоры» ретінде жұмысқа алу. 1717 жылдың соңына қарай оркестр институты сарайда нығайып, қалыптасты.
Despite its small size and financial strain, Pez was still very proud of the quality of his instrumentalists, however he worried about his vocalists, who were not numerous and contained many Catholic members who would at times not be present, exacerbating the problem. Württemberg, unlike other Lutheran German courts, found a semi solution to a shortage of treble voices in the hiring of a succession of young, unmarried called Legr Discantistinnen or Kapelleknaben (despite the masculinity of the term) who would receive music training with the expectation that they would become permanent members of the Württemberg establishment with an equal salary to the choirboys. It is also likely that female vocalists formed part of a French comödianten from 1713 to 1716 in a nod to the large scale theatrical performances of the early days that the Duke called off and never returned to because of the vast amounts of money lost in the stay of Johann Sigismund Kusser in Stuttgart, and Pez (according to his own word) was required to practice with and compose for this group for many hours. This group would perform in the celebrations of the Duke's hunting order, founded in 1702 and named after St. Hubert, that became one of the most important events in court life as the 18th century moved ahead, with Pez and the various components of the participating Hofkapelle lodged in and around Ludwigsburg Palace. By the second decade of the 18th century, the Singballete and operas used to celebrate previous ducal birthdays had been replaced with smaller presentations. This coincided with the shift of opinion in the court as to what extent chamber music (Cammer Musique) was able to portray a ruler's wealth and sophistication and the perceptible increase in instrumental specialization in the Hofkapelle (a phenomenon also present at larger German courts), which may have been effected by the employment of foreign musicians. This process was brought about by the formalization of service at the Ducal family's country estates. By 1715, this began to cause financial hardship in Stuttgart, as the ecclesiastical bodies whom fronted the salaries of the Hofkapelle made known their disdain for paying a clearly secular facet of the court. To reduce this strain, a rotational system wherein a copyist and pianist were on call at all times with three groups consisting of a violinist, an oboist, and a string bass player alternating every four weeks. These musicians were simply referred to as "court and chamber musicians," weren't appointed at a higher rank, and they were paid differently. Chamber music began to be considered a major part of the court's musical establishment, on par even with church and table music, as evidenced by various documents following Pez's death (25 September 1716) in May 1717 from Schwartzkopf and Störl that confirmed Pez's view of the Hofkapelle as a pool of multi talented musicians who could play a wide range of instruments, and the hiring of violinist and virtuoso Giuseppe Antonio Brescianello as "director of chamber music" about a month after Pez's death. By the end of 1717, the concept of an orchestra as an institution began to solidify at the court.
Университет
Тюбинген университеті 1477 жылы билеуші әулет тарапынан құрылған.
Дін
XVI ғасырда Вюртемберг аймақтағы және империядағы жоғары мәртебе үшін күрескен үш оңтүстік-батыс империялық мемлекеттің біріне айналды. Өзі лютерандық болғандықтан, Вюртемберг Рим-католик Лотарингия герцогтігімен және кальвинистік Електорлық Пфальцпен таласты. Вюртемберг лютерандық дініне орай, солтүстік және шығыс Германияда одақтастар тапты. XVII ғасырдың соңы мен XVIII ғасырдың басында пиетизм герцогтікте барокко қоғамының әуесқойлыққа ұмтылуына және француз абсолютизміне жауап ретінде кеңінен тарады. Олар Вюртембергке келген әлеуметтік және табиғи апаттарды герцог сарайының және қоғамның әдепсіздігі үшін Құдайдың жазасы деп түсіндірді және Вюртембергтің мәртебесін сақтау және оның герцогпен ынтымақтастығын нығайту үшін жұмыс істеді. 1713 жылғы Утрехт шартымен Испания мұрагерлік соғысы аяқталғаннан кейін, герцогтік бейбітшілік пен өркендеу кезеңін бастан өткерді, ал Вюртемберг пиетизмінің сипаты қоғамды моральдық және философиялық сын-пікірден тыныш теологиялық зерделеуге өтті.