Кіріспе

Католик семинариясы Дуай қаласында, Франция (1568–1793)

Ағылшын колледжі (College des Grands Anglais) – Дуай университетімен байланысты Франциядағы (бұрынғы Douay және ағылшын тілінде Doway) католик семинариясы. Ол 1568 жылы құрылып, 1793 жылы жабылды. «Дуай-Реймс» атты Киелі кітапқа жасалған аудармасымен белгілі. Англия миссиясына жіберілген 300-ден астам Дуай дін қызметкерінің шамамен үштен бірі өлімге кесілді. Француз революциясы кезінде колледждің таратылуы Дарем графтығындағы Ланчестер маңындағы Крук Холлдың (кейіннен Сент-Кутберт колледжіне айналды) және Уэрдегі Сент-Эдмунд колледжінің ашылуына себеп болды. Француздар Дуайдың мүлкін тартып алғаны үшін төлеген өтемақы ақшасы британдық комиссарлар тарапынан Брайтон қаласындағы Георг IV Корольдік павильонының жиһаздалуын аяқтауға бағытталғаны көпке белгілі.

Дуай университеті

Испанияның Филипп II 1560–1562 жылдары Испанияның Нидерландтарын біріктірудің жалпы бағдарламасының бір бөлігі ретінде Дуайда университет құрды, ол 1426 жылы негісталған Лёвеннің Ескі университетіне жақын университет болды. Дуай университеті соңғы зерттеулерде сол заманның маңызды институты екені анықталды. Ашық католик сипатында болған университетте бес факультет болды: теология, канондық және азаматтық құқық, медицина және гуманитарлық ғылымдар. Дуайда шотланд және ирланд католик дін қызметкерлері үшін, сондай-ақ бенедиктин, францискан және иезуит үйлері үшін де ұқсас колледждер ашылды. Аллен мен колледждің мақсаты континенттің әртүрлі елдерінде эмиграцияда тұрып жатқан көптеген ағылшын католиктерін біріктіріп, оларға білімдерін жалғастыруға жағдай жасау (де-факто католик Оксфорд университетінде) болды, соның нәтижесінде Англияның католицизмге қайта оралуына дайын білімді ағылшын католик дін қызметкерлерінің қоры құрылатын еді (Аллен бұл оқиғаның жақын арада болатынына сенді). Сонымен қатар, колледж Трент соборының бұйрығымен құрылған семинарияның алғашқы үлгісі болды және құрылғаннан кейін көп ұзамай Папаның бекітілуін алды. Колледж Испания королі Филипп II-нің де қорғауында болды, ол оған жыл сайын 200 дукат көлемінде грант берді. Англия мен Уэльске және Англия мен Уэльс үшін дін қызметкерлерін даярлауға арналған Еуропа құрлығындағы басқа да семинариялар немесе оқу орындары (әдетте ағылшын колледждері деп аталады) Римде (1579 жылдан бастап), Вальядолиде (1589 жылдан бастап), Севильяда (1592 жылдан бастап) және Лиссабонда (1628 жылдан бастап) орналасқан. Дегенмен, алғашқы жылдары Алленнің колледжінде тұрақты кіріс болған жоқ және ол Англиядан жеке қайырымдалықтарға және бірнеше жергілікті достардың жомарттығына (әсіресе Аррастағы Сен-Васт, Аншин және Марсиен монастырьларына) тәуелді болды. Аллен өзінің теологиялық зерттеулерін жалғастырды және докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін университеттегі Regius профессоры болды, бірақ колледжді аман сақтау үшін барлық жалақысын колледжге берді. Колледж негісталғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң Аллен Папа Григорий XIII-тен тұрақты қаржыландыру сұрады. 1565 жылы Григорий колледжге айына 100 алтын тәжбен тұрақты зейнетақы тағайындады, ол Француз революциясына дейін төленіп тұрды. Колледж негісталғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң Алленнің тұлғасы мен ықпалы 150-ден астам студентті колледжге тартты. Дуайдан көптеген даулы еңбектер шықты, олардың кейбіреулерін Алленнің өзі, ал қалғандарын Томас Степлтон және Ричард Бристоу сияқты адамдар жазды. 1609 жылы Дуай-Реймс деп белгілі Киелі кітаптың ағылшын тіліне аудармасы Дуайдағы ағылшын колледжінде аяқталды. Алайда колледж университет пен қала тарапынан қарсылыққа тап болды, 1578 жылы Дуайдағы барлық ағылшындар қуылды және колледж Реймсте уақытша орналасты. Бірақ колледж Дуайдағы үйін сақтап қалды және 1593 жылы оған қайта оралды (бірақ Алленсіз, ол Римде тұруға шақырылған еді, ол 16 қазан күні 1594 жылы қайтыс болды).

Дуай шейіттері

Англияның қайта католиктік болуы күткендей болмады (Мариандық католик епископтары қайтыс болғандықтан, түрмеге қамалған немесе жер аударылғандықтан, ал Англияда қалған католик дін қызметкерлері көз жұмып немесе протестантизмге өткендіктен), колледж Англияға жасырын түрде кіру үшін миссионерлік дін қызметкерлерін немесе «семинариялық дін қызметкерлерін» жібере бастады. Олардың мақсаты – бар болған католиктерге қызмет ету және қайта дінге көшуге тырысу еді. Католик дін қызметкері болу сол кезде заң бойынша мемлекетке қарсы қылмыс саналды (жазасы – аяусыз жазалап, денесін төрт бөлікке бөлу), сондықтан 16-шы ғасырдың соңына дейін Дуай Англияға 300-ден астам дін қызметкерін жіберді, олардың 130-дан астамы (көбінесе Дуай шейіттері деп белгілі дүниежүзілік дін қызметкерлері) өлім жазасына кесілді, көптегендері түрмеге қамалды және шамамен 160-ы құрлыққа қуылды. 1577 жылы Кутберт Мэйн олардың арасынан шейіт болған бірінші адам болды. Англия католиктері үшін Дуайдың маңызы одан әрі артты, өйткені Англияның қайтадан католиктік дінге оралу үміті якобит көтерілістерінің жеңілісімен толыққанды аяқталды. Доктор Роберт Уитхэмнің (1715–1738) басшылығымен Дуайдағы ағылшын колледжі кеңейтіліп қайта жаңартылды және «Оңтүстік теңізінің көпіршігі» кезінде барлық қаржысын жоғалтқан кезде туған үлкен қарызынан құтылды.

Француз төңкерісі

Француз төңкерісінің бастапқы кезеңінде Дуай қаласы көптеген қалаларға қарағанда аз зардап шекті, ал университет және оған қатысты колледждер католиктік сипатын сақтап келді. Бірақ Террор билігі орнаған кезде, олар көптеген ұқсас оқу орындары сияқты талқандалып, жабылды. 1791 жылы қаладағы дін қызметкерлерінің барлығы "Азаматтық серт" беруге шақырылғанда, британдық оқу орындарының өкілдері ұлттық ерекшеліктеріне сүйене отырып, босату талап етті. Бұл өтініш біраз уақытқа қабылданды, бірақ Людовик XVI өлімге кесілгеннен және Ұлыбритания соғыс жариялағаннан кейін, көптеген британдық оқу орындарының басшылары мен студенттері иммунитеттерінің жойылғанын түсініп, Англияға қашып кетті. Ағылшын колледжінің мүшелері, президенті Джон Дэниелмен бірге, колледжді сақтап қалу үмітімен қалды. Алайда, 1793 жылдың қазан айында олар Пикардиядағы Дуленс түрмесіне қамалды, сондай-ақ осындай мақсатта қалған алты англо-бенедиктин монахы, доктор Степлтон (Сент-Омердің президенті) және оның шәкірттері де бірге әкелінді. Түрмеде қиын жағдайларды бастан өткергеннен кейін, 1794 жылдың қарашасында ағылшын колледждеріне Дуайға оралуға рұқсат берілді. Бірнеше айдан кейін Степлтон оларды босатып, Англияға оралуға рұқсат алды, бірақ колледж ешқашан Дуайға қайтып оралмады. Англияда жақында жазалау заңдары жойылғандықтан, олар колледждің жұмысын жалғастыру үшін екі жаңа колледж ашты: Крук Холл (Дарем графтығы), кейін Ушоу колледжіне (Дарем графтығы) көшірілді, және солтүстікте Сент-Эдмунд колледжі, Олд Холл, Уэр (Гертфордшир графтығы) оңтүстікте. 1905 жылы шіркеу мен мемлекеттің бөлінуі туралы заң қабылданғаннан кейін, француз мемлекеті ағылшын бенедиктиндерінің барлық мүлкін тәркіледі. Осылайша, қауым Англияға оралып, Лондонға жақын Беркширдегі Вулхамптон қаласында монастырь мен мектепті қайта құрды.

Қазіргі заман

Колледждің ғимараттарында қазір Saint Jean de Douai институты орналасқан, ол балаларға арналған мемлекеттік-жеке мектеп.