Кіріспе

1919 жылғы П. Г. Водхаус романы

«А Damsel in Distress» – П. Г. Водхаус романы, алғаш рет 1919 жылдың 4 қазанында АҚШ-та «Джордж Х. Доран», Нью-Йорк, және 1919 жылдың 15 қазанында Ұлыбританияда «Герберт Дженкинс», Лондон баспаларында жарық көрген. Бұрын осы жылдың мамыр және маусым айларында «The Saturday Evening Post» газетінде бөлім-бөлім жарияланған. Романның сюжеті гольф ойнауды ұнататын американдық композитор Джордж Беванның бір күні таксисіне паналаған құпия жас қызға ғашық болуы төңірегінде өрбиді. Ол кейіннен оны романтикалық ауылдық сарайда іздеп тапқанда, жаңылысқандықтан түрлі дау-дамағлдар туындайды.

Сюжет

Леди Мод Марш, жесір қалған 7-ші Маршморетон графының қызы, Джеффри Реймондқа ғашық, оны өткен жазда Уэльсте кездестірген. Мод әулетіне жігіттің атын жасырған, бірақ ол ақшасы жоқ америкалық екенін мойындады. Оның отбасы, лорд Маршморетонның тәкаппар әпкесі леди Кэролайн Бинг бастаған, бұл одақты мақұлдамайды және Модты онымен кездесуден сақтау үшін, Гэмпширдегі Белфер қамалынан шығуға рұқсат етпейді. Леди Кэролайн өзінің күйеу баласы Реджинальд "Реджи" Бингтің Модқа үйленуін қалайды, бірақ ол білмейтіні, Реджи лорд Маршморетонның хатшысы Элис Фарадейге ғашық. Лорд Маршморетон әпкесінің және Элис талабына бағынады, ол отбасы тарихын жазуға талап етеді, бірақ ол тек гүлбақшасын күтуді қалайды. Лондонның Пикадилли көшесінде, сәтті музыкалық комедиялардың жазушысы, көңілі тоқыраған және жалғыз американдық Джордж Беван, қоңыр киімдегі әдемі қызды көріп, оған жақындауға ешқандай себебі жоқ деп ренжіп, егер олар орта ғасырда болғанда, ол қиын жағдайдағы бойжеткенге көмек көрсететін батыр ретінде жақындасар еді дейді. Көңілі күйзелген Джордж такси шақырады, қоңыр киімдегі қыз таксиге секіріп, Джорджтан оны жасыруын сұрайды. Джордж оған ірі, жағымсыз, әдемі киінген жас жігіттен жасырынуға көмектесуге асығады. Жігіт ашуланып, алаңдап, Джордж оның жібек шляпасын түсіргенде, Джордж пен қызға қашуға мүмкіндік туады, бірақ ол көп ұзамай із-түзсіз жоғалады. Джордж оның есімін білмесе де, оған ғашық болады. Газеттегі хабардан, жігіт полиция қызметкерін ұрғаннан кейін бір түнді түрмеде өткізгенін біледі. Ол Джеффримен кездесуге үміттеніп, Лондонға жасырын келгенін білмейді. Бұл адам Модтың ағасы Перси Марш, лорд Белфер еді. Перси Джорджты Модтың сүйіктісі деп ойлайды, өйткені ол оны таксиде қашып кеткенін көрген, бірақ Мод оны жоққа шығарады. Джордж Модты қайтадан кездестіру үмітімен Белфер қамалының жанында шағын үй жалдап алады. Осы уақытта Джорджтың досы және әріптесі Билли Доре, хор қызы, қамалға келіп, лорд Маршморетонмен олардың гүлдерге деген ортақ сүйіспеншілігіне байланысты жақын қарым-қатынас жасайды. Джордж Модты қайтадан көріп, оған көмектесе алады, бірақ Перси мен леди Кэролайн олардың кездесуін қиындатады. Қамалдың барлық тұрғындары Джордж – Уэльсте Модпен танысқан адам деп санайды, ал Джордж Реджи Бинг пен лорд Маршморетоннан Мод оны жақсы көретінін естіп қуанады. Джордж сезімдерін Модқа білдіргенде, ол басқа адамды, Джеффри Реймондты жақсы көретінін түсіндіреді. Джордж көңілі тоқырап, оған көмектесетін досы болып қалады. Реджи Бинг Элис Фарадеймен қашып кетеді, ал лорд Маршморетон Элис енді оның хатшысы бола алмайтынына қуанады. Билли графқа Джордж композитор ретінде табысқа жеткендіктен бай және жақсы мінезге ие екенін айтады. Осы оқиғалар барысында қамал қызметкерлері жеребе салады, кімде-кім Мод үйленетін адамның аты бар билетті тартса, сол ақшаны жеңіп алады. Алғашында, айлакер парадшы бала Альберт, егер Мод "Мырза Х" (сырттан келген, көрінеу белгісіз америкалық) -қа үйленсе және Джорджқа көмектессе, жеңіске жету мүмкіндігіне ие болады, бірақ келіншек Кеггс (Реджи Бингті тартқан) Альбертке билеттермен сауда-саттық жасату үшін шантаж жасағаннан кейін, Кеггс Джорджтың одақтасы болады. Кеггс лорд Белферді Джорджты кешкі асқа шақыруға көндіреді, онда Джордж танымал болып шығады. Леди Кэролайн мен Перси Джорджты мақұлдамайды, бірақ лорд Маршморетон, Джорджты Мод барлық уақытта үйленгісі келген адам деп санайды, әпкесіне қарсы шығып, Мод пен Джорджтың үйленгенін жариялайды. Граф та Биллиге үйленеді. Джордж Модқа Джеффримен бірге ұятты түсіндірмелерден аулақ болуды ұсынады. Ол Джеффримен Лондонда кездеседі, бірақ Джеффри оның есіндегідей емес екенін біледі. Ол көп ақшаға мұрагер болғанмен, қазір семіз, тек тамақ туралы ғана сөйлейді және жақында басқа қызбен флирт жасағаны үшін уәдесін бұзғаны үшін сотқа берілді. Мод Джеффриден кетіп, Джорджқа ғашық екенін түсінеді. Ол Джорджқа айтады және олар қуана үйленуге келіседі.

Жариялану тарихы

Бұл әңгіме 1919 жылдың 10 мамырынан 1919 жылдың 28 маусымына дейін «The Saturday Evening Post» журналында бөлім-бөлім жарияланды, суреттері Генри Рэлиге тиесілі. Романның АҚШ басылымында «Мод пен Иван Кариллға» деген арнау бар.

Бейімделулер

1919 жылы бұл оқиға үнсіз фильмге айналдырылды, оның аты да "Қайғылы қыз" ("A Damsel in Distress") болды. 1928 жылы Водхаус Ян Хеймен бірлесіп кітапты сахнаға бейімдеу жұмысын жүргізді. Хей, Водхаус және А. А. Милн өндіріске инвестиция салды, осыған қатысты Водхаус: "Иан өте жақсы жұмыс істегендіктен, біз ақшамызды жоғалта қоймаймыз деп ойлаймын" деді. 1928 жылдың 13 тамызында Лондонның «Нью-Театр» сахнасында көрсетілген бұл қойылым 234 рет ойнатылды. Оны Николас Ханнен продюсерлік етті, ал Базил Фостер, Джейн Бакстер және Реджинальд Гарднер басты рөлдерде ойнады. Водхаус 1937 жылы романды музыкалық туындыға бейімдеуге қатысты. "Қайғылы қыз" – 1937 жылы түсірілген ағылшын тақырыбындағы голливудтық музыкалық комедиялық фильм. Сценарийін П. Г. Водхаус жазды, ол осы аттас романының негізінде еркін бейімделген, музыкасы мен әнін Джордж және Айра Гершвин жазды, режиссерлігін Джордж Стивенс жүзеге асырды. "Қайғылы қыз" 2015 жылдың 30 мамырынан 27 маусымына дейін Чичестер фестиваль театрында қойылған сол аттас сахналық мюзиклге де бейімделді. 2019 жылы шыққан үнділік Болливуд фильмі "Ек ладки ко декха тох айса лага" осы кітаптан шабыттанды.