Кіріспе

Румын тарихшысы Александру Димитрие Ксенополь (23 наурыз 1847 – 27 ақпан 1920) – румын тарихшысы, философ, профессор, экономист, социолог және жазушы. Оның көптеген маңызды жетістіктерінің ішінде, румын халқы тарихының тұңғыш толық жиынтығын жасаған румын тарихшысы ретінде танылады. Оның қызы Маргарета Ксенополь – Румыниядағы белгілі композитор болды.

Өмір

Ксенополь Яссы қаласында дүниеге келген. Оның әкесі еврей тегінен шыққан, бірақ Шығыс православиесіне дін аударған, ал анасы грек тегінен болған. 1899 жылы француз тілінде жазған "Les Principes fondamentaux de l'histoire" ("Тарихтың негізгі принциптері") атты еңбегінде ол тарихтың нақты белгіленген заңдар мен логиканы қатаң сақтайтын нағыз ғылым екенін, осы арқылы тарихи процестердің себептерін анық түсіндіруге болатынын айтты. Оның 1888 және 1893 жылдар аралығында аяқталған алты томдық "Istoria românilor din Dacia Traiană" ("Траян Дациясындағы румындар тарихы") румындардың негізінен римдік тектен екенін күшпен дәлелдейді – бұл ұстанымды Ксенополдың көптеген шәкірттерінің бірі Николае Иорга одан әрі дамытты (румындардың шығу тегі туралы). Бұл еңбекке қатысты оқиғалар шамамен екі мың жыл бұрын болған және көптеген археологиялық жаңалықтармен қолдау көрсетілгенімен, кейбір тарихшылар оны даулы деп санайды. Дегенмен, оның өте маңызды саяси салдары болды – римдік тектің румындардың славян және мажар көршілерінен ерекше екенін көрсетуі. Оның радикалды ұлтшылдармен келіспеушілігіне және еврейлерге қарсы зорлық-зомбылыққа қарсы шығуына қарамастан, Ксенополь өкінішке орай, танымал антисемит және А.К. Кузаның әріптесі болды. Ол "Темір гвардия" деп аталатын Румынияның жаман атты фашистік партиясы құрылғанға дейін қайтыс болды, бірақ Румыниядағы Холокост жөніндегі халықаралық комиссияның соңғы есебінде оның шабыт көзі екені айтылады.