Кіріспе

Тибет буддизмінің тарихындағы тұлға Ранджунг Дордже (тибет. རང་འབྱུང་རྡོ་རྗེ་, ) (1284–1339) – үшінші Кармапа (Карма Кагью, Кагью дәстүрінің ең ірі тармағының басшысы) және Тибет буддизмінің тарихындағы маңызды тұлға, ол Тибетте Будда табиғаты туралы ілімдерді таратуға көмектесті.

Өмірбаян

Ранджунг Дордже 1282 жылы Карма Пакшинің реинкарнациясы, яғни алғашқы тулку ретінде ресми түрде мойындалды. Үшінші Кармапа Цурфу монастырында тәрбиеленді, онда ол Трофу Кунден Шераб және Ньенре Гендун Бум сияқты көрнекті ұстаздардан Кагью және Ньингма дәстүрлерінің білімін алды. Ол өз заманындағы ең ұлы ұстаздардың бірі ретінде танылды және көптеген шәкірттері болды. Ол Эверест тауының етегінде рухани жаттығу жасады, толықтай қасиетті санға ие болды және маңызды Кадампа оқу орталығында оқуын аяқтады. Ранджунг Дордже Қытайға сапар шекті, онда император Тогон Темур оның шәкіртіне айналды. Оның қайтыс болғаннан кейін, Ранджунг Дордженің бейнесі сол жердегі айда көрінген деседі. Кармапа-ламалардың тобы ең ерте танылған тулкулардың қатарында болды, яғни құдайлар немесе қайтыс болған ұстаздардың рухы ретінде қайта туған ламалар. Алғашқы Кармапалар Юань және Мин әкімшіліктерінде, сондай-ақ Тангут Батыс Ся мемлекетінде ықпалды болды. Ол көріп тұрып, "уақыт доңғалағы" (Калачакра) туралы білім алды деп есептеледі және "Цурфу жүйесі" (тибетше: Цур ци) деп аталатын Тибет астрономиясының жаңартылған жүйесін енгізді, ол бүгінге дейін Тибет күнтізбесі үшін Карма Кагью мектебінде қолданылады. Ол сонымен қатар дәстүрлі тибет медицинасының шебері ретінде де белгілі болды.

Ұрпағы

Ньингма отбасында туған Ранджунг Дордже Карма Кагю және Дзогченнің Ньингма дәстүріндегі ізбасар болды. Ол Ньингма шебері Ригдзин Кумарзи Шонну Гьелпоның (тибет. rig 'dzin ku ma ra dza gzhon nu rgyal po; 1266–1343) шәкірті болды, ол оған Падмасамбхава мен Вималамитрадан (сәйкесінше Хандро Ньингтик және Вима Ньингтик) жеткен "жүрек мәні" (ньинг тиг) ілімдерін үйретті. Ол сондай-ақ Ньингма ұстазы Лонгченпамен кездесіп, одан Дзогченнің белгілі бір ілімдерін алды. Қайта, Ранджунг Дордже Лонгченпаға маңызды "Жаңа аударма" тантраларын берді. Ранджунг Дордже термалардың "жасырын қазынасын ашушы" болды. Оның ұрпағынан тараған Карма Кагю Дзогченің берілісі "Карма Ньингиг" (тибет. kar ma snying thig; Карма мектебінің жүрегінің мәні) деп аталады.

Будда табиғаты мен сентонг

1321 жылы атақты ғалым Долпопа (1292–1361) алғаш рет Цурфху монастырына сапар шегіп, Ранджунг Дорджемен діни-идеологиялық мәселелер бойынша терең пікір алмасты. Ранджунг Дордже, Долпопаның кейбір теорияларының қалыптасуына, мүмкін оның Жентонг (гжан стонг) әдісіне де ықпал еткен болуы мүмкін. Карма фрин лас, Дрилан йид, 91–92 деректеріне сәйкес, оның ұстазы, жетінші Кармапа Чодрак Гятсо, Ранджунг Дордже қабылдаған Жентонгтың (гжан стонг) мәнін түсіндірген.

Қос

Шеффер (1995: 15 б.) Үшінші Кармапа Мачиг Лабдрон жасаған Чöd ілімін жүйеге келтіргенін хабарлайды және Чöd бойынша оның редакциялары, жоспарлары және түсіндірмелерінен тұратын бірнеше еңбегін тізімдейді.

Дзогчен

Юнгтон Дорджепел (1284–1365), (Бірінші Панчен-лама Кхедруп Дженің бұрынғы туғандығы), Ранджунг Дорджеден алған зор шабыттан Ұлы толықтық туралы зерттеді.