Кіріспе

Патентті сақтау үшін төленетін жарна немесе жаңарту төлемі – берілген патенттің күшінде болуын қамтамасыз ету үшін төленетін ақы. Кейбір патент заңдары күтіліп жатқан патенттік өтінімдер үшін де жарна төлеуді талап етеді. Барлық патент заңдары патентті сақтау үшін жарна төлеуді талап етпейді, және әртүрлі заңдар төленетін сома ғана емес, төлемдердің мерзімділігіне қатысты да әртүрлі ережелерді қарастырады. Жыл сайын жарна төленетін елдерде олар кейде патенттік аннуитет деп аталады.

Негізгі себептері

Зерттеулер патенттік құқықтар тудыратын инновациялық үдеуді арттыру үшін жаңарту төлемдерін қолдануға болатынын көрсетуде.

Патенттік ынтымақтастық туралы шарт

Патенттік ынтымақтастық шарты бойынша ұсынылған халықаралық патенттік өтініштерге техникалық қызмет көрсету төлемі талап етілмейді. Дегенмен, ұлттық және аймақтық кеңселерге тағайындалған/талдаған жағдайда, ұстау төлемі төленуі мүмкін. Егер ұлттық саты басталған кезде жаңару төлемі мерзімі жеткен болса, онда ол ұлттық сатыға өтуге арналған мерзім біткенге дейін төленуі керек.

Канада

Канадада патенттік өтінім үшін немесе одан берілген патент үшін техникалық қызмет көрсету төлемақысы өтінімнің тіркеу күнінің жылдығында, екінші жылдан бастап төленуге тиіс. Әр жыл сайын төленетін сома патент немесе патенттік өтінімнің өмірлік мерзімі ішінде өседі. Егер патенттік өтінім бойынша техникалық қызмет көрсету төлемақысы (өтініш беруші немесе тіркелген өкіл) белгіленген мерзімге дейін төленбесе, өтінім қарастырылмай қалған деп есептеледі. Қарастырылмай қалған өтінімді, тоқтатылған күнінен бастап 12 ай ішінде, техникалық қызмет көрсету төлемақысын және қалпына келтіру төлемақысын төлеу арқылы қайта қалпына келтіруге болады. Патентті сақтау төлемақысын мерзімі өткеннен кейін бір жыл ішінде кешіктірілген төлемді қоса төлеп, төлеуге болады. Егер қажетті төлемдер кешіктіру мерзімі біткен кезде төленбесе, патенттің күші жойылады.

Қытай

Өтініштер қаралып жатқан кезде жылдық төлем (күтім ақысы) төленуі қажет емес. Патент берілгеннен кейін, патентті сақтау үшін төлемдер өтінім күнінің жылдығы бойынша есептеледі. Патент күтіліп жатқан кезде төленбеген ақылар патент берілген кезде төленуі керек.

Еуропалық патент басқармасы

Жаңарту ақысы еуропалық патенттік кеңсеге өтінім берілген күннен бастап үшінші жыл ішінде қаралып жатқан еуропалық патенттік өтінімдерге қатысты төленуі тиіс. Бұл ақылар олар төленетін жылдың алдында төленеді (осылайша үшінші жыл үшін жаңарту төлемі өтінішті берген күннен бастап екі жыл өткен соң төленуі тиіс) және өтінішті берген күннің мерейтойы бар айдың соңғы күні төленуі тиіс. Жаңарту ақыларын төлеу мерзіміне дейін үш айдан артық уақыт бұрын төлеуге болмайды, бірақ үшінші жаңарту ақысын төлеу мерзіміне дейін алты ай бұрын төлеуге болады (ЭҮК-нің 2018 жылдың сәуірінен бастап қолданылып жүрген 51-бабының 1-тармағына сәйкес). Егер еуропалық патенттік өтінімді жаңарту үшінгі ақы уақытылы төленбесе, ақы мерзімі аяқталғаннан кейін 6 ай ішінде, қосымша ақы да сол 6 ай ішінде төленген жағдайда, жарамды түрде төленуі мүмкін. Алты айлық қосымша мерзімді есептеу үшін ЕПО “de ultimo ad ultimo” қағидасын қолданады. Мысалы, егер жаңарту ақысы 2004 жылдың ақпан айында төленуге тиіс болса, қосымша ақы 2004 жылдың 31 тамызында (сейсенбіде), яғни 2004 жылдың ақпан айының соңынан 6 ай өткен соң төленуге тиіс болды. Жаңарту ақысын төлеу міндеті еуропалық патенттің тіркелуі туралы хабарлама жарияланған жыл үшінгі жаңарту ақысын төлеумен аяқталады. Содан кейін жаңарту ақылары Еуропалық патент күшіне енген ЕОК келісімдесуші мемлекеттерінің ұлттық кеңселерiне төленуі тиіс. Әрбір келісімдесуші мемлекет осы мемлекеттегі еуропалық патент үшін алынған әрбір жаңарту ақысының бір бөлігін Еуропалық патенттік ұйымға төлейді.

Италия

Көптеген сынға ұшыраған Италия Парламенті 2006 жылдың 1 қаңтарынан бастап итальяндық патенттерге (оның ішінде Италияда расталған еуропалық патенттерге), пайдалы үлгілерге және өнертапқыштарға (дизайндарға) төленетін барлық техникалық қызмет көрсету ақыларын жоюды бекітті. Ақылар 2007 жылдың 2 қаңтарында қайта енгізілгенімен, олардың нақты сомалары 2007 жылдың 6 сәуіріне дейін жарияланбады. Осыған байланысты 2007 жылдың 2 қаңтары мен 30 сәуірі аралығында төленуге тиіс ақылар бойынша төлем мерзімі 2007 жылдың 30 маусымына дейін ұзартылды. Кейбіреулер, соның ішінде Еуропалық патенттік ұйымның әкімшілік кеңесінің сол кездегі төрағасы Роланд Гроссенбахер, Италияда жылдық төлемдерді (аннуитеттерді) жою қателік болды деп санайды, себебі жылдық төлемдер жойылған жағдайда "барлық патенттер 20 жылға дейін күшінде болады".

Ресей Федерациясы

Ресейде патентті сақтау үшін алымдар өтінім күнінен бастап үшінші жылдан жыл сайын төленуге тиіс. Сақтау ақысы үшінші жылы 1700 рубльден (22,43 АҚШ доллары) бастап, жиырмасыншы жылы 16200 рубльге (213,73 АҚШ доллары) дейін өседі. Жеке өнертапқыштар, шағын және коммерциялық емес кәсіпорындар, сондай-ақ патенттерін минималды құнмен және кемсітушіліксіз шарттармен лицензиялауға дайын тұстар үшін 5 есеге дейін жеңілдіктер қарастырылған. Ресейлік заң фирмалары патентті сақтау үшін Роспатенттен алынатын ақыдан әлдеқайда жоғары "төлемді өңдеу ақысын" талап етеді. Дегенмен, 2022 жылдың 23 маусымынан бастап көптеген шетелдік патент иелері Ресейде патентті сақтау төлемдерін жүзеге асыра алмайды, нәтижесінде олардың патенттерінің күші жойылды. Бұл Ресейдің Орталық банкі арқылы барлық төлемдерді жүзеге асыру қажеттілігіне байланысты, ал бұл банк АҚШ және оның одақтастарының санкцияларына ұшырады.

Ұлыбритания

Біріккен Корольдік күтіліп жатқан өтініштер бойынша жаңарту алымдарын төлеуді талап етпейді, бірақ берілген патентті өтінім күнінен бастап 4 жыл өткен соң және одан кейін әр жыл сайын жаңарту қажет. Тарихи тұрғыдан алғанда, көптеген басқа еуропалық елдер мен Еуропалық патент бюросынан өзгеше, Ұлыбритания заңнамасы жаңарту алымдарын айдың соңғы күні емес, өтінім күнінің жылдығында төлеуді талап еткен. 2004 жылғы Патенттер туралы заңға енгізілген өзгерістер және 2005 жылғы 1 қазанда күшіне енген 2005 жылғы Патенттер (өзгерту) ережелері жаңарту ақысын төлеуге белгіленген мерзімнің жаңарту күні кіретін айдың соңына дейін бітпеуін қамтамасыз етті.