Кіріспе

Фрэнсис Айдан Кардинал Гаске (ағылш. Francis Aidan Cardinal Gasquet; 5 қазан 1846 – 5 сәуір 1929) – ағылшын бенедиктин монахы және тарих ғылымының маманы. 1914 жылы кардинал атағын алды.

Өмір

Гаске – дәрігер Раймонд Гаскедің алты баласының үшіншісі. Оның әкесі француз теңіз офицері болған, ал 1793 жылы Тулонды британдықтар эвакуациялаған кезде Англияға көшіп кеткен. Анасы Йоркширлік әйел. Ол Лондонның Сомерс Таун ауданындағы 26 Euston Place мекенжайында дүниеге келген. Даунсайд мектебінде білім алған ол 1865 жылы Белмонт монастырында бенедиктин орденіне кірді. Кейін Даунсайд аббаттығына көшіп, онда 19 желтоқсан 1871 жылы дін қызметкері болып тағайындалды. 1878 жылдан 1885 жылға дейін Даунсайд аббаттығының преоры болды, бірақ денсаулығының нашарлауына байланысты қызметтен кетті. Дегенмен, монастырь ғимараттарын, әсіресе аббат шіркеуін дамытуға өмір бойы қызығушылық танытты. Сауыққаннан кейін 1896 жылы англикандық діни тағайындаулардың жарамдылығын зерттеу үшін құрылған понтификалық комиссияға мүше болды, оның тарихи үлесі «Apostolicae curae» құжатына зор ықпал етті. 1900 жылы ағылшын бенедиктиндерінің абат президенті болды. 1907 жылы Вульгатаның қайта қаралуы жөніндегі понтификалық комиссияның президенті қызметін атқарды. Сондай-ақ Римдегі абыройлы ағылшын колледжінің толық тарихын жазды. 1914 жылы Сан-Джорджо-ин-Велабродағы титулярлық шіркеумен кардинал-диакон болып тағайындалды. 1915 жылы Портикодағы Санта-Мария шіркеуінің титулярлық шіркеуі оған берілді. 1917 жылы Ватиканның құпия мұрағатының мұрағатшысы болып тағайындалды. 1924 жылы Ватикан кітапханасының кітапханашысы болып тағайындалды. Ол Римде қайтыс болды.

Тарихшы ретінде

Гаскеттің тарихи еңбектері, әсіресе оның кейінгі еңбектері, кейінгі авторлар тарапынан сынға ұшырады. Джеффри Элтон «кардинал Гаске мен Хилаир Беллок тарапынан таралған жалғандықтар» туралы жазды. Оның Эдмунд Бишоппен ынтымақтастығы «тамаша және өкінішті ғылым арасындағы одақ» деп сипатталды. Антикатолик Г.Г. Колтонның Гаскеге қарсы poleмикалық науқаны оның еңбектерін академиялық қауымдағы беделінен айырды. Оның бір кітабында «Кардинал Гаскеттің жазбаларындағы қателіктер мен жаңылыстардың шамалы тізімі» деген қосымша бар. Дэвид Ноулз 1956 жылы Гаскеттің тарихына қатысты ақталу мақаласын жазды, «Тарихшы ретінде кардинал Гаске». Онда ол Гаскеттің «көптеген қателіктері мен кемшіліктері» туралы айтады және ол «ақыл-ойымен қарапайым адам болмаған және өзінің білім мен тәлім-тәрбие шектеулерін аз түсінгенін» атап өтеді. Бірақ Ноулз Колтон мәселені тым әдістеу арқылы қателік жасады деп ойлады. Қартайған шағында «Гаскеттің қателікке бейімділігі дерлік гениальдыққа жетеді». Имон Даффи Гаскеттің «жомарт және талантты адам» екенін жазды, оның Генрих VIII туралы алғашқы кітабында «жаңа және құнды зерттеулер көп болды және Реформацияның дәстүрлі протестанттық тарихнамасына күшті қарсылық білдірді» деп құттықтады, себебі ол «орта ғасырдың соңындағы діннің маңызды аспектісін ғасырлар бойғы жалақорлықтан құтқаруға үлкен үлес қосты»; бірақ оның кейінгі кітаптарының барлығы құнды ақпаратқа ие болды, бірақ «католик Англиясының әрбір көлеңкесі мен кемшілігінен тазартылған, идеалды картинасын ұсынды». Шейн Лесли, оны жеке таныған, «Кардинал Гаске: естеліктер» (Burns & Oates 1953) атты монографиясын жазды. Гаске бірнеше мәселе бойынша ревизионист болды. Мысалы, Уиклифтің Библия нұсқаларының кем дегенде бірі Уиклифке дейін немесе оны айналып өтуі туралы теориясы ағылшын тарихшылары тарапынан дереу айыпталып, бірақ дәстүрлі шығу тегінің дәлелдерінің жетіспеушілігін нақты көрсетті және 2016 жылы тарихшы Генри Ансгар Келли қайта жаңғыртты; қазір тарихшылар арасында Уиклифтің жеке өзі ешқандай бөлікті аудармаған болуы мүмкін деген кең таралған сенім бар. Сондай-ақ, ол Реформация қарсаңында Эразмның «Spongia» және хаттарын жаңа және күмәндіксіз оқып, оң баға бергендігі де ерекше болды.

Шығармалары

Католиктік шындық қоғамының 1900 жылғы ескі ағылшын тіліндегі дұғалар кітабы. "Ескі ағылшын тіліндегі Киелі кітап және басқа да мақалалар", Джон Ниммо, 1897. Генрих VIII және ағылшын монастырьлары, Джон Ходжес, 1888 жыл. Эдвард VI және Ортақ дұғалар кітабы, Джон Ходжес, 1890 (Эдмунд Бишоппен бірге). Реформация алдындағы кезең, Г. Белл және ұлдары, 1923 [алғаш рет 1900 жылы жарияланды]. Орта ғасырдағы Англиядағы приход өмірі, Methuen & Co., 1922 [алғаш рет 1905 жылы жарияланды]. Англияның ірі аббаттықтары, Чатто және Виндус, 1908 ж. (Уорвик Гобл салған суреттерімен) Гластонберидің соңғы аббаты және басқа мақалалар, Джордж Белл және ұлдары, 1908. 1348 және 1349 жылдардағы қара өлім, Джордж Белл және ұлдары, 1908. "Венериялық ағылшын колледжінің тарихы", Рим, Лонгманс, Грин және компания, 1920. Орта ғасырлардағы монастырь өмірі, Г. Белл және ұлдары, 1922. Әзіз Папа Пий XI, Дэниел О'Коннор, 1922 жыл. Король Генрих VI-ның діни өмірі, Г. Белл және ұлдары, 1923.

Мақалалар

Роджер Бэкон және Латын Вульгатасы. А. Г. Литтл (ред.), Роджер Бэкон туралы мақалалар. Оксфорд: Кларендон баспасы, 1914 жыл.

Түрлі-түрлі

Уильям М. Каннингем, "Кішкентай гүлдің ашылуы", Кардинал Гаскеттің алғы сөзімен. Лондон: Кингскотт баспасы, 1916 жыл. Әке Станислав, Виконтесса Де Бонноль Д’Уэнің өмірбаяны, Кардинал Гаскеттің кіріспесімен. Лондон: Лонгманс, Грин және Компания, 1916 жыл.