Кіріспе

1966 жылы түсірілген Шигео Танаканың фильмі – 1966 жылы түсірілген жапондық кайдзю фильмі, режиссері Шигео Танака, арнайы эффектілерін Нориаки Юаса мен Казуфуми Фудзи жасаған. Daiei Film компаниясының туындысы, бұл Gamera франшизасының екінші фильмі. Басты рөлдерде Кодзиро Хонго, Кёко Энами және Юзо Хаякава, ал Гамера рөлін Теруо Арагаки сомдады. Фильмде Гамера ашкөз кәсіпкерлер Жапонияға әкелген опалдан пайда болған бауырымен күресу үшін Жерге оралады. "Гамера, алып жәндік" фильмінің сәттілігіне байланысты студия президенті Масаичи Нагата осы фильмге жалғастыруды ұйғарды. Юносабуро Сайтоға оқиғаның жоспасын жазу тапсырылды, онда Гамера шетелдік мұз гиганттарымен шайқасады. Нагата сценарийші Нисан Такахашиге "әсем" блокбастер жазуды және монстрлық көріністерге қатысты мән-жайларды қастерлеуді тапсырды. Нагата жобаны жоғары бюджет пен танымал актерлерді шақыру арқылы А тізіміндегі өндіріс деңгейіне көтерді. Дегенмен, бұрынғы фильмнің режиссері Юаса осы фильмде арнайы эффектілердің режиссері қызметін атқаруға төмендетілді. Арнайы эффектілерге түсірілімдер 1966 жылдың қаңтарында басталып, 1966 жылдың сәуірінде аяқталды, ал драмалық көріністерге түсірілімдер 1966 жылдың ақпанында басталып, 1966 жылдың сәуірінде аяқталды. Gamera vs. Barugon фильмі 1966 жылдың 17 сәуірінде Жапонияда Daimajin фильмімен бірге көрсетілді, бірақ жапондық прокатта үлкен табысқа жете алмады. 1967 жылы ол АҚШ-та American International Television арқылы "Жаратылыстар соғысы" деген атпен тікелей теледидардан көрсетілді. Бұл фильм 1967 жылдың 15 наурызында шыққан "Гамера Гьяосқа қарсы" фильмінің алдында түсірілді.

Сюжет

Гамера туралы Ғажайып Монстр оқиғасынан кейін алты ай өткен соң, метеорит Z-жоспарының ракетасына шағылысып, Гамераны босатады. Гамера Жерге оралып, Жапониядағы Куробе бөгетіне шабуыл жасайды. Екінші дүниежүзілік соғыстың ардагері Ичиро Каваджири, Онодера және оның інісі Кейсукеді Жаңа Гвинея аралына, бір кезде ол үңгірде тауып жасырған опалды қайтарып алу үшін жібереді. Жергілікті тұрғындардың ескертулеріне қарамастан, үш адам опалды табады, бірақ Каваджири шаяндардың шағуынан қаза табады. Кейсуке Онодераның опасыздығына ұшырап, өліміне жуықтап келеді. Кейсукені жергілікті тұрғындар құтқарып, олардың бірі Каренге табылған опал туралы айтады. Карен «опал» деп аталатын нәрсенің шын мәнінде асыл тас емес екенін ашады және Кейсукені оны алу үшін Жапонияға алып кетуге көндіреді. Жапонияға қайтып келе жатқанда, Онодера опалды инфрақызыл сәулеге ұшыратады. Жылу опалды жұмыртқаға айналдырады, ал одан бауыржан – Баругон шығады. Кобе портына келгенде кеме күрт қирап кетеді. Ичиро Онодераны табады, ол Ичироға Кейсуке мен Каваджиринің орманда қаза болғанын айтады. Өте үлкенге жеткен Баругон порттан шығып, шабуылдай бастайды. Суға батқан кемеде әлі де опал бар деп сеніп, оны қалай қайтару керектігін талқылағанда, Онодера екі серігін өлтіргенін және қылмысын жасыру үшін Ичиро мен оның әйелін де өлтіргенін жасырады. Баругонның көк сәулесі Гамераны өзіне тартады, екеуі Осакада шайқасады. Бірақ Баругон Гамераны тоңдырып тастайды. Кейсуке мен Карен Онодераны тауып, оны бағындырып, үйінде байлап қояды. Кейсуке мен Карен қорғаныс министрлігіне Баругонды көлге сүйреп, суға батыру үшін үлкен алмазды пайдалануды ұсынады. Алмаздың жеткіліксіз сәулеленуіне байланысты жоспар сәтсіз аяқталады. Алмазды қосымша инфрақызыл сәулемен сәулелендірудің келесі әрекеті, Онодера кедергі келтіріп, асыл тасты ұрлағанға дейін, жақын маңында болады. Бірақ Баругон оны да, алмазды да жұтып қояды. Кейсуке айналар Баругонның көк сәулесіне төзімді екенін анықтайды, сондықтан әскерилер оның сәулесін алып айнамен кері шағылыстыру жоспарын жасайды. Баругон жараланады, бірақ қателігін түсініп, тағы бір көк сәуле атудан бас тартады. Гамера мұзынан босап, Баругонға қайта шабуыл жасайды. Аралас күрестен кейін Гамера Баругонды Бива көлінде батырып, содан соң ұшып кетеді. Кейсуке өзінің ашкөздігінен туған оқиғаларға қайғырады, енді жалғыз қалғанына сенеді. Бірақ Карен оның қолын ұстап, ол жалғыз емес екенін айтады.

Даму

"Гамера, Ғалап Дөңгелек" фильмінің коммерциялық сәттілігіне байланысты, "Гамера Баругонға қарсы" фильмінің бюджеті кеңейтілді, режиссер Нориаки Юаса бұл 80 миллион иенге жететінін айтты. Продюсер және студия басшысы Масаичи Нагата фильмді А тізіміндегі туындыға айналдырып, беделді режиссер Шигео Танака мен танымал композитор Чужи Киношитаны фильмге тағайындады. Алдыңғы "Гамера" фильмінің режиссері Юаса, "Гамера Баругонға қарсы" фильмі үшін арнайы эффекттер режиссері қызметіне төмендетілді, бұл фильм қаржылық табыс әкелгеніне қарамастан. Төмендетілуіне қарамастан, Юаса кейіннен Танакамен әке-бала секілді қарым-қатынаста болғанын мәлімдеді. Юаса Дайейдің фильмді ересек көрермендерге бағыттауды жоспарлағанын еске алып: "Мен мелодрама мен монстрларды үйлестірудің қиын екенін ойладым" деді. Фильм А тізіміндегі туынды ретінде өндірілгендіктен, Нагата Хоңгоның әлгі уақытта басты рөлге ие болуға ықыласты болғанына қарамастан, Кодзиро Хонгоны басты рөлге таңдады. Хонго фильмде ойнауға "тыйылып", бастапқыда ауруға шалдыққандай болып, фильмнен бас тартуға тырысты, бұл өндірісті бір айға кешіктірді. Өндіріс менеджері мен бөлім басшысы оны көруге келетінін білгеннен кейін, Хонго қанға боялған маталарды қоқысқа тастап, денесінің қызуы көтерілгендей әрекет етті, бұл менеджерлерді оның жазылуын күтуге көндірді, Хонгоның көңілі қалды. Хонго сценарийді алғаннан кейін оқымады, өйткені Юаса оған монстрлардың қайда орналасатынын айтқандықтан, актерлік шеберлік аз қажет деп ойлады. Алайда Хонго екі режиссердің бар екенін білмеді: біреуі арнайы эффекттер үшін, екіншісі актерлік сахналар үшін. Көп жылдар өткен соң Хонго "Гамера" мен "Даймаджин" фильмдеріне қатысқаны үшін алғыс айтып, мақтан тұтты. Осаму Абэнің кейіпкері банан қабығына сыға қалып, суреттен алынып тасталды, себебі бұл көрініс комедиялық сипатта болды. Танака режиссерлік еткен драмалық сахналардың түсірілімі 1966 жылдың 20 ақпанында басталып, 1966 жылдың 5 сәуірінде аяқталды.

Жазу

Сценарист Нисан Такахашиге "көркем қойылым" жазу және монстр элементтерін қастер тұту тапсырылды. Фильм бастапқыда "Гамера vs. Мұз алыптары" деп аталды, онда адам тәрізді мұз монстрлары әлемге жаңа мұз дәуірін әкелген, бірақ Гамера оларға қарсы тұрады. Сюжеттік желісін Юносабуро Сайто жазды. Бұл нұсқа вулкан жарылыстары мен ұшатын тарелкалардың көрінуімен басталды. Вулкандық күл атмосфераны ластап, жаңа мұз дәуірін бастайды. Адамзат мұздық шетелдіктер жарылыстарға кінәлі екенін біледі. Олардың қаңқалары мен мүшелері мұзды денелері арқылы көрінетіндей қорқынышты сипатталады. Шетелдіктер планетаны одан әрі өзгерту және адамзатты құлдыққа салу үшін қосымша жанартауларға ядролық бомбалар тастайды. Гамера Z-жоспар зымыранынан босатылып, адамдар мен шетелдіктер арасындағы шайқас басталғанда Жерге қайта оралады. Такахаси норвеж мифологиясынан Йотнарлар мен "Полюсті жаулау" фильмінен қар алыптарынан шабыттанды, бірақ мұздық жаратылыстар Баругонға айналдырылды. Дегенмен, мұз алыптары идеясы кейіннен Даймаджинге дамытылып, мұз элементі тасқа ауыстырылды. Баругонның аты "Бару" (крокодилдің ата-бабасы деген мағынадағы абориген сөзі) және "Гон" (ағылшын тілінен "дракон" сөзінен алынған) сөздерінен құралды. Бастапқы сценарийде соңғы фильмде өзгертілген идеялар мен көріністер болды. Төмендегі айырмашылықтарды атап өтуге болады. Баругонның артқы мүйіздері әртүрлі түстерде шығады. Фильмнің басындағы қайталау кадрлары бұрынғы фильмді көрмеген көрермендер үшін пост-өндірісте қосылды. Сценарий Кеисуке Хиратаның Осака үстінде нұсқаушысымен Cessna ұшағымен ұшып, радио кедергісінен басқаруды жоғалтуымен басталады. Содан кейін сахна ғарышқа ауысады, онда Гамераны тасымалдайтын Z-жоспар зымыраны метеоритке шамадан тыс жақындап кетеді. Миссияны басқару соқтығысуды болдырмауға тырысады, бірақ түзетілген траектория зымыранды Жерге қайтарады және Гамераны Жер атмосферасына кіргеннен кейін босатады. Гамераның Куробе бөгетіне шабуылы Кеисуке "Сессна" ұшағымен байланыстырылған. Коттода ойнайтын әйелдердің жалпы суреті сценарийде болмады. Бастапқыда би билеуші әйелдердің киімдері болмады. Жылтырап тұрған құмдар көрінісі сценарийде жоқ еді. Сценарийде Кейсуке мен Онодераның Каваджиридің сүйектерін Жапонияға қайтару туралы әңгімесі болды, Онодера уақыт жоқ деп мәлімдеді. Сценарийде Онодера түнде Д. Мацушитаның джипін ұрлап қашып кетеді. Сценарийде Гамера Кобе шығанағындағы Онодераның кемесінің үстінен ұшып өтеді, бұл опалдың жарқырауына себеп болады. Гамераны көруге асыққан Онодера опалды ұстап тұрған қалтасына инфрақызыл шамды тепкілеп жібереді. Кейсуке мен Карен Жапонияға келгенде, диалог соңғы фильмдегідей болып қалады, бірақ сценарийде Кейсуке қорқып, Карен осы кезде алмазды ашады. Онодера радио хабары арқылы алмаз туралы біледі, тіпті байлаулы тұрғанда да, өйткені оның жақын адамы сценарийде болмады. Бастапқы аяқта, Кейсуке ештеңесі қалмағанын айтқанда, Карен одан жеке әуе компаниясын құру арманынан бас тартты ма деп сұрайды.

Арнайы әсерлер

Специалды эффектілерді режиссер Нориаки Юаса салған. Алдыңғы фильмнің эффекттер режиссері Йонесабуро Цукиджи Дайей компаниясынан кетіп, өз компаниясын құрғандықтан қайтып келмеді. Юаса 1966 жылдың 22 қаңтарында Куробе бөгетіне шабуыл жасау көрінесінен бастап эффектілерді түсіре бастады. Эффекттерді түсіру 1966 жылдың 3 сәуірінде Ива көліндегі шайқаспен аяқталды. Эффекттерді түсіруге 73 күн кетті. Баругонның қасіреті бастапқыда 1966 жылдың 2 сәуірінде түсірілімнің соңғы күні түсірілуі жоспарланған, бірақ Баругонның костюмі батып қалмағандықтан өндіріс бір күнге кешікті. Костюм жасаушы Рёсаку Такаяма (Ultraman сериалының костюм жасаушысы) костюмнің басын денесінен ажыратты, бұл реквизит суға батып, өндірісті аяқтауға мүмкіндік берді. Масао Яги мен оның отбасы басқаратын Equis Productions компаниясы Акира Иноуэдің эскиздері негізінде фильмге шаян реквизиттерін және жартастардың костюмдарын жасады. Баругонның костюмын Такаяма құрастырды, ал Яги ағайындары оны толықтырды. Токиоға оралғаннан кейін Такаяма Equis шеберханасында екі жартастың толық өлшемдегі костюмдарын және миниатюраларын жасады, сондай-ақ Баругонның тілінен тұманды шашыратуға қабілетті экспериментальды нұсқасын жасады. Такаямаға Equis-тен Кейсу Мурасе көмектесті. Теруо Арагаки (Ultraman сериалының костюм орындаушысы) Гамера костюмін кию үшін Дайейге жіберілді. Баругон костюмін киген адамды анықтайтын ешқандай құжат жарияланбаған, бірақ жапондық фантастикалық сарапшы Август Рагон бұл Уменосуке Изуми болған деп болжайды, себебі Изуми Арагакидің көмекшісі болған және кейінгі фильмдерде Гамера рөлін орындаған. Эффекттер инженері Хидео Арикава сымдармен басқарылатын реквизиттердің, миниатюралардың, пиротехниканың және шаян реквизиттерінің жұмысын қадағалады. Әкесінің Эйдзи Цубураямен таныстығының арқасында Юаса фильмнің эффекттері үшін Цубурая Продакшннан ресурстар алуға қол жеткізді. Кейде Танака соңғы минутта шешімін өзгерткен кезде Юаса эффекттерді түсіруге орналасуларды өзгертуге мәжбүр болды. Юаса өзінің кейбір эффекттері монтаждау кезінде қиылып қалғанын білген соң студия басшысына наразылық білдіріп: "Мен арнайы эффекттердің режиссерімін! Бұл кадрды өзгертуге болмайды!" Бұрын түсірілмеген "Незура" фильмі үшін үңгірдегі жартастардың айқай дауысы бастапқыда тышқан тәрізді жандарға арналған еді. Юаса Баругонның дүниеге келуін "ең ұнаған көрінесі" деп атады. Баругонның басына қосымша сымдар қосылды, себебі мотор оны ауыр етіп, бір сыммен көтеруді қиындатты. Юаса мен оның эффекттер тобы Баругон ғимараттың үстінен өтіп, ішінде адамдар бейнеленген және Осаканың мұздауы туралы кадрларды түсіруге бүкіл түнді жұмсады, бұл эффект өте қымбат деп есептелді. Гамера отты демдеген сахналарда Арагаки костюмнің ішінде болмады, ал костюм сымдармен ұсталды. Отты жаққанда пропан мен бензин қолданылды. Сымдармен жұмыс істеуді эффекттер инженері Харуо Секияға тапсырды, ол Ива шайқасы кезінде 20 сым қолданылғанын және костюмдерді су сіңіргенде ауырлайтын материалдарды пайдаланғанын себепті жұмысты қиын деп тапты.

Ағылшын тіліндегі нұсқалары

Фильм аяқталғаннан кейін, Daiei компаниясы Axis International-ға ағылшын тілінде дубляж жасауға тапсырыс берді, бұл фильмнің АҚШ-та бұрынғы фильм сияқты кеңінен көрсетілуіне дайындалу мақсатында жасалды. Axis International-дың халықаралық дубляжында Барри Хейг, Уоррен Рук және Тед Томас дауыстары естіледі. 1967 жылы American International Productions Television компаниясы фильмнің, сондай-ақ "Gamera vs. Gyaos" және "Gamera vs. Viras" фильмдерінің синдикация құқықтарын сатып алып, барлық үш фильмге жасалған халықаралық дубляждарды пайдаланбауды шешті. AIP–TV Салаватторе Биллитеридің қадағалауымен жаңа ағылшын тілінде дубляж жасауға тапсырыс берді және Италияның Рим қаласындағы English Language Dubbers Association (ELDA) ұйымында жаздырды. AIP–TV фильмнің атауын "War of the Monsters" деп өзгертіп, жарнамаларға орын беру және балалардың жалықпауы үшін 12 минуттық бөлімдерін алып тастады. Axis International-дың экспорттық дубляжы 80-ші жылдардың соңына дейін кеңінен таралмады, ол кезде Sandy Frank Film Syndication компаниясы фильмді және басқа Gamera фильмдерін АҚШ-та VHS форматында шығарды.

Театр және теледидар

Gamera vs. Barugon кинотеатрларда 1966 жылдың 17 сәуірінде Жапонияда Daimajin фильмімен бірге көрсетілді. Фильм жапондық прокатта үлкен табыс әкелмеді және Америка Құрама Штаттарында кинотеатрларда көрсетілген жоқ. Нориаки Юаса көрсетілімдерге қатысқанда, балалар монстрлар жоқ ұзақ сахналарда көңілсізденіп, жалыққанын байқады. Юаса фильм өзінің негізгі аудиториясын жоғалтқанын түсінді, бұл оны кейінгі фильмдерде монстрларды ертерек және тұрақты түрде көрсетуге ынталандырды. 1967 жылы фильмді American International Television сатып алды және 1968 жылдың басында «Monsters of War» деген атпен тікелей теледидарға шығарды. Бұл көрсету AIP TV сатып алып, шығарған кайдзю фильмдерінің синдикациялық жинағының бір бөлігі болды, оған «Majin, the Monster of Terror», «Monster from a Prehistoric Planet» және «Godzilla vs. the Thing» фильмдері де кірді. Gamera vs. Barugon – Mystery Science Theater 3000 бағдарламасында екі рет көрсетілген фильмдердің бірі. Алғаш рет KTMA сериясының (4-эпизод) бөлігі ретінде, ал екінші рет 3-ші маусымда (4-эпизод) көрсетілді, онда жүргізушілер фильмдегі қиын диалогтар мен Гамераның экранда аз уақыт көрінуі туралы пікір білдірді.

Сыни жауап

Заманауи шолуда Variety журналы фильмді Токиода қарап, фильмдегі арнайы эффектілер Тохоның Эйджи Цубурая стандартына жетпейтінін, ал Гамераның «Тохоның «Годзилла», «Радон» [ағылшын тілінде Родан деп аталады] және т.б. тұрақты қабілетімен бәсекелесе алмағанын» айтты. Our Culture басылымынан Кристофер Стюардсон фильмге бес жұлдыздың үшеуін берді, жабайы көріністер мен адамдық драманы жоғары бағалады, бірақ темп пен әскери кеңестерді сынға алды, былай деді: «Гамера vs. Баругон – қызықты тақырыптары бар көңілді оқиға. Кейбір кейіпкерлердің мотивациясы мен моральдық қағидалары жұп-жұқа болуы мүмкін, бірақ бұл фильм олардың қаншалықты қатыгез және зұлым екенін одан да жақсы көрсетуге мүмкіндік береді. Монстрлардың эпизодтары көбінесе қызықты, ал фильмдегі адамдық драманың сапасы оларға сай келеді». Criterion Cast-тан Джеймс МакКормик фильмнің миниатюраларын, операторлық жұмысын және Кодзи Фудзияманың Онодера рөлін сомдауын мақтады. DVDTalk-тан Курт Дальке фильмдегі монстрлардың шайқасының жетіспеушілігін сынға алды, бірақ басқа элементтерін жоғары бағалады, «әлі де көптеген әдемі сәттер (оның ішінде алып тілдің шабуылы) және қиратылған ғимараттар бар, сонымен қатар фильмнің жалпы тұрқы Gamera франшизасындағы ең биік нүкте деп санауға мүмкіндік береді» деді. 2010 жылы Shout! Factory компаниясы жапондық нұсқасын DVD форматында шығарды. 2011 жылы Shout! Factory Mystery Science Theater 3000 эпизодын, онда фильмнің Санди Франк нұсқасы көрсетілген, MST3K vs. Gamera DVD жинағына қосты. 2014 жылы жапондық нұсқасы Blu-ray және DVD форматында Mill Creek Entertainment компаниясымен бірге басқа Gamera фильмдерімен бірге шығарылды. 2020 жылы жапондық нұсқасы, Axis ағылшын тіліндегі дубляжы және AIP TV ағылшын тіліндегі нұсқасы Arrow Video компаниясы шығарған Gamera: The Complete Collection Blu-ray жинағына енгізілді, онда франшизадағы барлық 12 фильм кірді.