Кіріспе

Фердинанд Арнольд Брэдэр (7 желтоқсан 1833 – 20 желтоқсан 1901) Пенсильвания және Огайо штатындағы шаруашылықтар мен басқа да ауылдық тұрғын үйлердің ірі, егжей-тегжейлі карандаш суреттерімен белгілі.

Швейцариядағы өмір

Фердинанд Брэдр Швейцарияның Санкт-Галлен кантонындағы Калтбрунн қаласында Иоганн Баптист Брэдр мен Анна Мария Штайнердің ұлы болып дүниеге келді. 1860 жылдың 28 тамызында ол Санкт-Галлендегі Бенкеннен Мария Катерина Каролина Глаусқа үйленді, ал олардың ұлы Карл Фердинанд 1864 жылдың 20 желтоқсанында дүниеге келді. Фердинанд Арнольд Брэдер 1870-жылдардың басында АҚШ-тың Пенсильвания штатына эмиграциялады.

Пенсильвания мен Огайодағы өмір

Оның фермалар мен үйлердің алғашқы қарындаш суреттері Пенсильвания штатында 1879 жылы жасалған. Брэдер Пенсильваниядағы Беркс, Ланкастер, Монтгомери және Либан округтерінде, сондай-ақ батыста Сомерсет, Бивер және Аллегей округтерінде шамамен 300 сурет салған. Жақында табылған екі Сомерсет округінің суреті сол кездегі аймақтағы шаруалар өмірі туралы ғана емес, сонымен қатар Брэдердің батысқа, содан кейін Огайо штатына жасаған саяхаттарының уақыт кестесін көрсетеді. Брэдердің суреттерінің көп бөлігі Огайода жасалған. Оның Огайодағы алғашқы суреттері 1884 жылы Таскаравас және Колумбиана округтерінде пайда болды. Сақталған суреттерінен Брэдердің Огайодағы суреттері 9 көршілес округте: Портедж, Медина, Уэйн, Старк, Саммит, Кэрролл, Колумбиана, Махонинг және Таскаравас округтерінде 1895 жылға дейін салынғаны белгілі. Оның Огайодағы көптеген суреттері Портедж және Старк округтерінде жасалған. Бұл екі округте де Брэдердің тұрған жері белгілі болған округтік емханалар немесе "Жұрт үйлері" болған. Портедж округінің емханасының тіркеу кітабында ол 1891 жылдың 12 желтоқсанынан 1892 жылдың 19 сәуіріне дейін болғаны көрсетілген, сондай-ақ оның 1833 жылы Швейцарияда туғаны айтылған. Жақында табылған Старк округінің жазбалары Брэдердің 1892-1895 жылдар аралығында қысқы айларды Старк округінің емханасында өткізгенін көрсетеді, кейіннен ол Округтік үй деп аталды.

Кейінгі жылдар

Брэдтердің өмірі Швейцариядан келген жаңалықпен күрт өзгерді. 1895 жылдың қараша айында ол Старк округінің мүгедектер үйінде (Кантон, Огайо) тұрғанда, 1888 жылы ағасы Алоистің қайтыс болғаны туралы хабарланды. Билік органдарына Брэдерді тауып, Кальтбруннда қалған ағасынан қалған мұра туралы айтуға шамамен сегіз жыл уақыт кетті. Бұл жаңалықты естіген соң Фердинанд Брэдер дереу округтік мүгедектер үйін тастап, туған жеріне қайтуды жоспарлады. Газеттердегі мәліметтерге сәйкес, Брэдер 1896 жылдың ақпан айының басында Швейцарияға оралды.

Фердинанд Брадер суреттері

Ол жүздеген мұқият салынған шаруашылық суреттерімен танымал болғанымен, Портж және Старк округінің ауруханалары, кем дегенде бір шіркеу, теміржол станциялары, сыра зауыты және шөп ұнтақтағыштар, қыш тостағандар, шахталар мен карьерлер сияқты бірнеше ауылдық өнеркәсіптерінің суреттерін де салғаны белгілі. Брэдер әдетте өзінің туындыларына мүліктің иесінің немесе тұрғынының атын, күнін және көп жағдайда аяқталған туындыларының тізіміндегі нөмірін жазатын. Оның суреттеріндегі нөмірлерді көбінесе суреттерінің төменгі оң немесе төменгі сол бұрышындағы қолтаңбасымен кездестіруге болады. Оның Огайодағы сақталған суреттерінің арасындағы ең жоғары нөмір 980-ге жуық жұмысты аяқтағанын көрсетеді. 980-шы сурет – "Джон Клейвер мырза мен әйелдерінің шаруашылығы, Плейн Тп. Старк Ко. Огайо 1895" – Огайо штатының Кантон қаласындағы Уильям МакКинли кітапханасы мен мұражайының қорында сақтаулы. Кем дегенде 235 сурет тізімделген, оның 65-і Пенсильваниядан, ал 168-і Огайодан. Ауылдық округтар бойынша ағымдағы тізімді мына жерден қарауға болады. Оның көптеген суреттері өте үлкен, кейбіреулері 39"х53" өлшемге жетеді. Олардың басым көпшілігі тек графит қарындашпен салынған. Дегенмен, 1892 жылдан бастап Брэдер түрлі-түсті қарындаштарды да қолдана бастады.

Көрмелер

Брэдердің туындылары үш рет көрмеге қойылды. 1986 жылдың қазан айында Пенсильвания штатының Рединг қаласында Беркс округінің тарихи қоғамында "Брэдер Берксте, 1880-1883" атты көрме өтті, онда Брэдердің 16 суреті көрсетілді және көрме каталогы ұсынылды. 1991 жылы Massillon Museum, Massillon, Ohio, Брэдердің коллекционері және зерттеушісі Дарвин Д. Берлимен бірлесіп, "Ф. А. Брэдер, Огайо суреттері" атты Огайо штатының суреттерінен көрме ұйымдастырды. Көрме 1991 жылдың 20 қаңтарынан 3 наурызына дейін жалғасты, бірақ каталог жарық көрмеді. 2014 жылдың 4 желтоқсанынан 2015 жылдың 15 наурызына дейін Кантон өнер мұражайы "Фердинанд А. Брэдер мұрасы" – XIX ғасырдың Огайо және Пенсильвания пейзаждарының суреттері көрмесін өткізді. Уильям МакКинли президенттік кітапханасы мен мұражайы Келлер галереясында бір уақытта қосымша суреттерді көрсете отырып, бірлесіп жұмыс істеді. Тағы да суреттер Огайо штатының Солтүстік Кантон қаласындағы Кішкентай өнер галереясында қойылды. Көрмелермен байланысты "Фердинанд А. Брэдер мұрасы" атты монография жарық көрді, онда осы талантты суретші туралы жасалған толыққанды зерттеулердің егжей-тегжейлі мәліметтері келтірілді. Көрмелер мен жарияланымдар Фердинанд Брэдердің өнер жолын, елді аралап саяхаттау кезіндегі шығармашылық ізденістерін көрсетеді және американдық отбасы тарихын түсінуге жаңа көзқарас ұсынады. Көрмелер Брэдердің Америкадағы туындыларына арналған ретроспективті көрмелер болды және Пенсильвания мен Огайо штаттарынан алынған үлгілерді қамтыды.