Кіріспе

Американдық өзін-өзі жетілдіру қозғалысы

Мифопоэтикалық ерлер қозғалысы – 1980 жылдардың басынан 1990 жылдарға дейін АҚШ-та әртүрлі ұйымдар мен авторлар ұйымдастырған, ерлерге арналған өзін-өзі жетілдіру шаралары, терапиялық семинарлар мен оқу-жаттығу лагерлері. «Мифопоэтикалық» терминін профессор Шепард Блис «Жаңа дәуір ерлер қозғалысы» терминіне басымдық беру үшін енгізді (бірақ «мифопоэя» терминін Дж.Р.Р. Толкин 1930 жылдары қолданған, және оның мағынасы өзгеше). Мифопоэттер Роберт Блай, Роберт А. Джонсон, Джозеф Кэмпбелл және басқа Юнгиан авторларының еңбектерінен шабыттанған психологиялық өзін-өзі жетілдірудің жалпы стилін қабылдады. Қозғалыста қолданылатын топтық шаралар швейцариялық психиатр Карл Густав Юнгтен алынған идеяларға негізделді, ол Юнгиан психологиясымен танымал, мысалы, Юнг архетиптері. Осы архетиптерден мифтер мен әртүрлі мәдениеттерден алынған ертегілерді пайдалану, ерлер қоғамда кездесетін қиындықтарды түсіндірудің бір жолы ретінде қолданылды. Мифопоэтикалық ерлер қозғалысы кезінде құрылған топтар көбінесе терапиялық семинарлар мен шөл даласына саяхаттауға басымдық беріп, саяси және әлеуметтік жақтасқаннан аулақ болды, сондай-ақ жиі түркі халықтарының дәстүрлі рәсімдерін – барабан тарту, ән салу және терлеу үйлері сияқты амалдарды қолданды. Бұл рәсімдер қатысушылардың жеке өсуіне, жоғалған терең еркектік өзіндігіне немесе ішкі жанға рухани байланыс орнатуға бағытталған. Қозғалыстың ең танымал туындысы – ақын Роберт Блайдың «Темір Джон: Ерлер туралы кітап» атты еңбегі. Ол «еркек энергиясы» феминистік қозғалыс, индустриализация және әкелердің жұмыс істеуге байланысты отбасылық өмірден алшақтауы сияқты заманауи әлеуметтік институттар арқылы әлсірегенін айтты. Блай ерлерді, тек ерлерге арналған жиындарда бір-бірімен рухани байланыс орнату арқылы, өнеркәсіптік емес ерлік туралы ұғымды қайта жаңартуға шақырды. Бұл шаралардың мақсаты – қазіргі қоғамдағы ерлердің рөліне әсер ететін күштерді және бұл өзгерістердің мінез-құлыққа, өзін-өзі тануға және жеке басына қалай әсер ететінін жақсырақ түсіну болды. Аналитикалық психологияда (немесе «Юнгиан психологиясында») puer aeternus – Юнг архетипі деп санайтын нәрсеге мысал, ол «адам психикасының бастапқы, құрылымдық элементтерінің» бірі. Юнгиан психологы Джеймс Хиллман қазіргі заманғы ерлер психикасын талқылауда логика мен рационалды ойлауды, сондай-ақ қоғамдағы белгілі тұлғалардың жағдайларын қарастырады. Хиллман «әрқайсымыздың ішіндегі бала» сияқты тақырыптар туралы терең ойлармен бөлісіп, ерлердің жетілмеген жақтарын мойындау, олармен қатар өмір сүру және, ақыры, оларды құмарлық пен энергияның көзіне айналдыру стратегияларын ұсынады. Хиллманның пікірлері puer aeternus немесе «мәңгілік жастық» архетипін қарастырумен үйлеседі. Көбінесе «ерлер қозғалысы» деп қате аталатын, бұл қозғалысқа қарағанда әлдеқайда кең ауқымды, мифопоэтикалық қозғалыс өз жиындарында өтетін рәсімдерімен ең танымал. 1990 жылдардың басында көпшілік назарында болғанмен, қозғалыс «ManKind Project» және тәуелсіз психологиялық-рухани тәжірибешілерде тыныш жалғасуда.

Саясат

Өзін-өзі дамыту қозғалысы ретінде, мифопоэтикалық қозғалыс феминизм, гомосексуалдар құқықтары немесе отбасылық құқық сияқты (ажырасу, отбасылық зорлық-зомбылық немесе баланың қамқорлығына қатысты мәселелер) саяси мәселелерде нақты ұстанымдар қабылдамайды, керісінше, эмоционалдық және психологиялық денсаулыққа көбірек назар аударуға бейім. Осы бейтараптығының салдарынан, қозғалыс феминистер тарапынан әлеуметтік сынапқа ұшырады және көбінесе зиялылыққа қарсы және саяси емес деп есептелді.