Кіріспе

Австралияның Виктория штатындағы тау

Тауэр Хилл – Австралияның Виктория штатының оңтүстік-батыс жағалауында, Мельбурннен батысқа қарай және Уоррнамболдан солтүстік-батысқа қарай орналасқан белсенді емес жанартау. Тауэр Хилл кратері шамамен кең және биік, ең биік нүктелерінде градиенті 10%-дан 80%-ға дейін жетеді. Кратер ішінде кейінгі жанартаулық жарылыстар нәтижесінде кратер көлімен қоршалған бірнеше шлак конустары мен шарлары пайда болған. Тауэр Хилл – ішкі кратерлі маардың үлкен мысалы, ол халықаралық геологиялық маңызы бар. Бұл жанартаудың Дхаувурдвуррунг тіліндегі атауы – Короитж.

Тарих

Австралияның Тауэр Хиллдегі аборигендердің тамақ қалдықтарында 5000 жылдық тасманиялық шайтан сүйектері табылды. Топырақтан қазылған жасыл тас балталар және басқа да артефакттар жанартау атқан кезде аборигендердің осы аумақта тұрғандығын көрсетеді. 1947 жылы Тауэр Хилл маңындағы жанартау күлінің астынан табылған, "Бушфилд балтасы" деп аталған базальт құралы ерекше маңызға ие болды. Археологиялық дәлелдер жергілікті халықтың жанартау жарылыстары туралы ауызша хабарларымен сәйкес келеді, бұл олардың ұзақ тарихының және шындығының куәсі. 1990 жылы соңғы жарылыс шамамен 25 000 жыл бұрын болған деп есептелді. Алайда, 2020 жылдың ақпан айында Мельбурн университетінің Жер ғылымдары мектебінің Дэвид Филлипс және үш зерттеуші радиометрлік талдаудың, аргон-аргондық талдау деп аталатын, күрделі әдісін қолданып, Будж Бим және Тауэр Хилл жанартауларының кем дегенде 34 000 жыл бұрын атқанын көрсетті. Атап айтқанда, Тауэр Хилл жарылысы шамамен 36 800 жыл бұрынғыдан 3 800 жылға дейін болған кезеңде орын алған. Маңыздысы, бұл "Викторияда адамның болуының ең төменгі жас шегі" болып табылады, сонымен қатар Гундитжмара ауызша тарихының дәлелі ретінде қарастырылуы мүмкін, онда жанартау жарылыстары – ең ежелгі ауызша дәстүрлердің бірі ретінде айтылады. Тауэр Хиллді еуропалықтар алғаш рет 1802 жылы француз саяхатшылары Николас Бодинмен бірге "Географ" кемесімен келе жатқанда көрген. Мэтью Флиндерс Австралияның оңтүстік жағалауымен шығысқа қарай жүзіп, 1802 жылдың 20 сәуірінде кеме журналында "Шыңдық төбе, орны белгісіз" деп жазған, бұл Тауэр Хиллге қатысты болуы мүмкін. 1855 жылы төбеге сол кездегі колониялардың көрнекті суретшісі Евгений фон Герард сурет салған. "Тауэр Хилл, 1855" картинасы қазір Воррнамбул өнер галереясында сақталуда. Сурет 1961 жылдан бастап Тауэр Хилл қорығында кең ауқымды өсімдіктерді қайта жаңарту жобасы жүргізілген кезде жергілікті флора туралы ақпарат көзі ретінде пайдаланылды.

Атау беру

Tower Hill деген ағылшын атауының шығу тегі нақты белгілі емес. Бір дерек көз бұл атаудың 1840 жылдары қамалға ұқсас болғандықтан пайда болғанын айтады, ал екіншісі Глазгодан келген теңізшінің «Скотландиядағы Tower Hill атымен бұл жерге ат қойғанын» мәлімдейді.

Орналасқан жері

Короит қаласы Тауэр-Хиллдің солтүстік жиегінде, Уоррнамбол мен Порт-Фейриге оңай жете аласыз. Жанартау Мельбурннен шамамен батысқа және Уорнэмболдан солтүстік-батысқа қарай орналасқан, олар скория конустары деп белгілі.