Кіріспе
Фрэнсис Томпсон (25 шілде 1808 – 23 сәуір 1895) – ағылшын сәулетшісі, ең көп теміржол саласындағы жұмыстарымен белгілі болған.
Francis Thompson (25 July 1808–23 April 1895) was an English architect particularly well known for his railway work.
Ерте өмір
Томпсон Англияның Суффолк графтығындағы Вудбридж қаласында Джордж Томпсон мен оның әйелі Элизабеттің (қыз есімі Майлз) жеті баласының екіншісі болып дүниеге келді. Джордж Томпсон құрылысшы және Суффолк округінің жер өлшеушісі болды, ол жақын маңдағы Бредфилд ауылындағы фермерлер отбасынан шыққан. Францисктің әкесі Якоб та құрылысшы, ал оның екі ағасы – сәулетшілер. Томпсон Вудбридж гимназиясында оқыды, ал оның отбасының тарихы оған сәулет өнеріне деген қызығушылықты ұялатты. 1830 жылдың 17 мамырында ол Вудбридж шіркеуінде Анна Мария Уотсонға үйленді. Біраз уақыттан кейін олар Британдық Солтүстік Америкадағы Монреаль қаласына (қазіргі Квебек, Канада) көшіп кетті. Келесі жылы олардың ұлы Фрэнсис Джейкоб дүниеге келді. 1832 жылы Анна Монреальде 4000 адамның өмірін қиған екінші холера пандемиясы салдарынан холерадан қайтыс болды. Томпсон көптеген үйлерді, коммерциялық ғимараттарды, соттарды және шіркеуді жобалады. 1832 жылы ол Джон Уэллспен (тағы бір ағылшын эмигранты) бірге Сент-Анн базарын салуға қатысты, ол уақытша конфедерацияға дейінгі Канада парламенті үшін пайдаланылды. Томпсон 1837 жылы француз және британдық қоныс аударушылар арасындағы шиеленіс күшейгендіктен Англияға оралды. Томпсон станция маңындағы ғимараттар тобына, оның ішінде дөңгелек депоға, жұмысшыларға арналған қабатты үйлерге және Midland қонақ үйіне жауапты болды. Бұл кешен теміржол құрылыстарының әлемдегі алғашқы толыққанды кешені болды. Станция бірнеше рет қайта жаңартылып, 1980 жылдары толығымен қайта құрылды. Томпсон NMR үшін 13 станцияны жобалады, оның ішінде Бельпер және Эккинтон (екеуі де қайта салынған), Амбергейт (Томпсонның бастапқы ғимараты сақталған, бірақ жаңа ғимараттармен ауыстырылған). Солтүстік Дербиширдегі Уингфилд теміржол станциясы – Томпсонның станциялық ғимараттарының арасында ең көп сақталған жалғыз нысан және II дәрежелі тізімге енген ескерткіш. Сол кездегі теміржол архитектурасының әсемдігін сынға алған Уишоу, десе де Томпсонның Дербидегі жұмыстарын жоғары бағалап, былай деп жазды: "Тамаша ойластырылған және сәнді шатырлар, кең платформалар, мың футтан астам ұзынға созылған құрылыс. Бәрі бірігіп, оны Ұлыбританиядағы немесе тіпті әлемдегі ең толыққанды құрылымға айналдырады". Томпсон мен Стивенсон Честер және Холихед теміржолында бірлесіп жұмыс істеді, онда Томпсон Менай бұғазындағы Британия көпірінің архитектуралық элементтерін, сондай-ақ итальяндық стильдегі Честер теміржол станциясын жобалады, оның фасады Дербидегі бастапқы станцияға өте ұқсас. Көпір 1970 жылы өрттен қирады, бірақ Томпсонның тас қалау жұмыстары қайта салынған құрылысқа енгізілді. Томпсон Конви теміржол көпірінің де сәулетшісі болды, мұнараларды жақын орналасқан 13 ғасырлық Конви қамалымен үйлестіру үшін қамалдандырды. Британия және Менай көпірлері Стивенсонның инновациялық түтікшелі конструкциясын пайдаланды. Кембридж теміржол станциясы, Шығыс округтер теміржолындағы Ұлы Честерфорд және Одли Энд бастапқыда Санктон Вудқа жатқызылған, бірақ қазір Томпсонның жұмысы деп есептеледі.
The admirably contrived and elegant roofs, the spacious platforms, the great length of the whole erection extending to upwards of a thousand feet. All unite in rendering it the most complete structure of the kind in the United Kingdom or perhaps the world. Thompson and Stephenson went on to work together on the Chester and Holyhead Railway, for which Thompson designed the architectural elements of the Britannia Bridge over the Menai Strait as well as the Italianate Chester railway station, the frontage of which closely resembles the original station at Derby. The bridge was largely destroyed by fire in 1970, though Thompson's masonry work was incorporated into the rebuilt structure. Thompson was also the architect on the Conwy Railway Bridge, including making the towers castellated in order to match the nearby 13th century Conwy Castle. The Britannia and Menai bridges both used Stephenson's pioneering tubular design. Cambridge railway station, along with Great Chesterford and Audley End on the Eastern Counties Railway, were initially credited to Sancton Wood but are now believed to be the work of Thompson.
Канадаға қайта оралды
Томпсон 1840 жылы қайтадан үйленді. Екінші әйелі, Елизавета, 1852 жылы қайтыс болды, ал 1853 жылдың 30 маусымында ол Дорсет графтығының Уорхэм қаласынан Мэри Энн Гроувске үйленді. Жұбайлар Канадаға кемемен сапарлады, ал Томпсон Grand Trunk Railway және St. Lawrence and Atlantic Railroad компанияларында жұмыс істеді. Ол 1855 жылы ашылғанда Америкадағы ең ірі станция деп есептелген Мэн штатының Портленд қаласындағы Юнион станциясын жобалады. Ол Монреальдегі Виктория көпірінің тас конструкциясын, тағы бір Стивенсон жобалаған құбырлы көпірді, сондай-ақ көптеген басқа станцияларды (шамамен 1858 жылғы Сент-Мэрис Джанкшн станциясы) және теміржол шеберханаларын жобалады. Томпсондар 1859 жылдың сәуірінде Лондонға оралды. 1866 жылы ол Сассекс графтығындағы Гастингсте салған үйіне зейнетке шықты, соңынан Саффолк графтығындағы Бредфилдке көшіп, 1895 жылдың 23 сәуірінде қайтыс болды. Ол жергілікті зиратқа жерленді. Мансабында жақсы жалақы алғанымен, зейнетке шыққаннан кейін Томпсонның байлығы азайды және ол өсиет қалдырмай кедейлікте қайтыс болды.