Йожеф Погани (1886-1938) – венгр коммунисті саяхатшысы, Коминтернде қызмет еткен. Сталиндік тазарту кезінде өлімге кесілді. Биографиясы туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венгриялық саясаткер (1886–1938)
Hungarian politician (1886–1938)
Йожеф Погань, ағылшын тілінде Джон Пеппер немесе Джозеф Погань деп белгілі (8 қараша 1886 – 8 ақпан 1938) – венгриялық коммунист саясаткер. Кейіннен ол 1929 жылы қызметтен босатылар алдында Мәскеудегі Коммунистік Интернационалда (Коминтерн) қызметкер болып жұмыс істеді. Соңынан Кеңес үкіметінде лауазымды болған Пеппер құпия полицияның ықпалына ілігіп, 1937–1938 жылдардағы Ұлы террор кезінде атылып өлтірілді.
József Pogány, known in English as John Pepper or Joseph Pogany, (November 8, 1886 – February 8, 1938) was a Hungarian Communist politician. He later served as a functionary in the Communist International (Comintern) in Moscow, before being cashiered in 1929. Later as an official in the Soviet government, Pepper ran afoul of the secret police and was executed during the Great Terror of 1937–38.
Өмірбаян
Жозеф Погань Венгрияның Будапешт қаласында Йозеф Шварц болып дүниеге келді. Ол үш баланың ағасы еді. Оның отбасы еврей тегінен шыққан, бірақ ол өзінің еврейлік тамырларын жасыру үшін «Погань» деген венгрлік есімді қабылдады. Оның әкесі Вильмос Шварц – саудагер, кейіннен төмен дәрежелі мемлекеттік қызметкер болды; ол сонымен қатар Пешт қаласындағы «Хевра Кадиша» синагогында қызмет еткен. Анасы Гермина Вайнбергер шаштараз болған. Уиттакер Чемберстің бір кезде айтқанынша, ол суретші Вилли Поганимен туысқан емес. Погань 1904-1908 жылдары Будапешт университетінде оқыды; соңғы алты айын Берлин мен Парижде өткізді. Ол Янош Арань туралы диссертация жазды. Әскери құжаттары болмаса да, 1918 жылы Аустро-Мажар империясы құлаған кезде Погань Будапешт әскерлері кеңесінің жетекшісі болды. Погань өзін «әскерлердің көбінесе орындалмауы мүмкін талаптарын» ілгерілетуге арнаған кезде, Барта жаңа тәртіптік «жедел отрядтар» құру арқылы бұл шешімнен қашуға тырысты, бірақ бұл қадам контрреволюциялық деп танылды және Барта 11 желтоқсанда отставкаға кетуге мәжбүр болды. 1919 жылдың 21 наурызында Революциялық басқару кеңесі құрылды, Погань соғыс халық комиссары болып тағайындалды. Революциялық басқару кеңесінің алғашқы екі жарлығы жаңа режимге қарулы қарсылық көрсеткендерге өлім жазасын және Венгрияда алкогольге толық тыйым салуды енгізді. Алайда, бұрынғы коммунистер енді партиялық одақтастар ретінде қабылданған бұрынғы солшыл социалистерге сенбеді. Погань Тибор Самуэли мен Бела Ваго сияқты коммунистік партияның бірқатар радикалымен қатысты қақтығыстарға түсті. 2 сәуірде Погань Сыртқы істер халық комиссарының орынбасары болып ауыстырылды, ал Самуэли Мәдениет халық комиссариатына ауыстырылды, онда ол революциялық үкіметтің әскери жұмылдыру науқанына жауапкершілік жүктеді. Погань Тибор Самуэлимен бірге «Қызыл террордың» жақтаушысы болды, Кеңес үкіметі контрреволюциялық қарсылықты тоқтату үшін 200 көрнекті азаматты кепілге алуды ұсынды. Бұл мәселеде ол өзінің пікірін толық қалыптастыра алмаса да, Кун жоспарға қол қойды. Погань келгеннен кейін өзіне «Джон Пеппер» деген жаңа американдық есімді қабылдады, ол өмірінің соңына дейін осы есіммен танылды, және бірден ағылшын тілін үйренуге кірісті. КПА-ның Коминтерндегі ресми өкілі Генрик Валецкимен және Коммунистік партияның кәсіподақ қозғалысындағы өкілі Борис Райнштейнмен бірге Пеппер 1922 жылдың тамызында Мичиган штатының Бриджмен қаласында өткен КПА-ның талқылауына қатысты, жиынға шабуыл жасаған полициядан шамалы айырылып қалды.
József Pogány was born József Schwartz in Budapest in Hungary. He was the first of three children. His family were ethnic Jews, but he himself adopted the Hungarian name Pogány to de emphasize his Jewish origins. His father, Vilmos Schwarz, was a tradesman who became a minor civil servant; he also served Chevra Kadisa synagogue in Pest. His mother Hermina Weinberger was a hairdresser. He was not related to artist Willy Pogany, as was once claimed by Whittaker Chambers. Pogány studied at the University of Budapest (1904 1908); he spent his last six months of studies in Berlin and Paris. He wrote his dissertation on János Arany. Despite lack of military credentials aside from war reportage, at the time of the collapse of the Austro Hungarian empire in 1918, Pogány found himself as the leader of the Budapest Soldiers' Soviet. While Pogány dedicated himself to promotion of what one historian has called "the often impossible demands of the soldiers," Bartha attempted to dodge this decision with the establishment of new disciplinary "flying squads," but this move was regarded as counterrevolutionary and Bartha was forced to resign on 11 December. A Revolutionary Governing Council was established on 21 March 1919, with Pogány named People's Commissar of War. The first two decrees of the Revolutionary Governing Council instituted the death penalty for armed resistance to the new regime and a total prohibition of alcohol consumption in Hungary. The former Communists did not trust the former Left Socialists now enlisted as party allies, however. Pogány clashed pointedly with a number of hardline Communist Party radicals, including Tibor Szamuely and Béla Vágó. On 2 April, Pogány was shifted to the less sensitive position of deputy People's Commissar of Foreign Affairs, while Szamuely was transferred to the People's Commissariat of Culture, where he assumed responsibility for the revolutionary government's military recruitment campaign. Pogány also joined Tibor Szamuely as an adherent of "Red Terror" — proposing that the Soviet government take as hostages 200 prominent citizens as a means of forcing an end to counter revolutionary resistance. Although himself of mixed mind on the issue, Kun signed on to the plan. Upon arrival Pogány adopted a new Americanized name as his own, "John Pepper" — the name by which he was known for the rest of his life — and immediately set about learning the English language. Along with the Comintern's official representative to the CPA, Genrik Valetski, and its representative to the Communist Party's trade union movement, Boris Reinstein, Pepper attended the ill fated August 1922 convention of the CPA, held in Bridgman, Michigan, narrowly escaping from the clutches of the police who raided the gathering.</blockquote>
Еуропалық білімі, революциялық көшбасшы ретіндегі танымал өмірі және жеке сүйкімділігінің арқасында Пеппер тез арада КПА-ның ең беделді дауыстарының біріне айналды. Пеппер партиялық баспасөзде халықаралық оқиғалар мен ішкі саясат мәселелері туралы көп жазды, американдық коммунистік қозғалыстың «жер асты» оқшауланудан бас тарту және Америкада жаппай Еңбек партиясын құру стратегиясын қабылдау үшін ең ықпалды жақтаушысы болды. Пеппер Джей Лавстоунның Бухарин фракциясын қолдады, Уиттакер Чемберс өзінің естеліктерінде еске алды: Мен Лавстоунның жиналысына алғаш рет және жалғыз рет қатыстым. Мен Джон Пеппердің кішкентай, мақтаншыл кейпін еске аламын, ол Жозеф Погань ретінде Венгрия Совет үкіметіндегі соғыс комиссары болған, ал қазір Америка Коммунистік партиясының Коммунистік Интернационалдың ресми өкілі және Лавстоунның «сұр кеңесшісі». Пеппер 1924 жылғы қаңтарда 3-ші съезде қайта сайланған КПА-ның «жер үстіндегі» бөлімі – Америка жұмысшы партиясының басқарушы орталық атқару комитетінің мүшесі болды. Пеппер КПА-ның «заңды» қанатының атқарушы хатшысы С. Э. Рутенбергпен тығыз байланыста болды, және екеуі 1920 жылдардың екінші жартысында американдық коммунистік партияның екі негізгі фракциясының біріне жетекшілік етті. Таңқаларлық емес, Пеппер Уильям З. Фостер мен Джеймс П. Кэннон басқаратын оппозициялық фракциядан жек көрілді, олар 1925 жылы Коминтерн Пепперді Мәскеуге қайтаруға қол жеткізді.
Making use of his European erudition, storied past as a revolutionary leader, and personal magnetism, Pepper soon emerged as one of the CPA's most authoritative voices. Pepper wrote extensively on international developments and domestic policy questions for the party press, becoming the American Communist movement's most forceful advocates for abandonment of "underground" isolation and adoption of the strategy of constructing a mass Labor Party in America. Pepper aligned with Jay Lovestone's pro Bukharin faction, as Whittaker Chambers recalled in his memoirs: For the first and only time, I attended a Lovestone caucus meeting I remember the short, arrogant figure of John Pepper, who, as Joseph Pogany, had been the commissar for war in the Hungarian Soviet Government, and who was now the official representative of the Communist International to the American Communist Party, and Lovestone's "gray eminence." Pepper was made a member of the governing Central Executive Committee of the CPA's "above ground" arm, the Workers Party of America, a position to which he was re elected by the 3rd Convention in January 1924. Pepper allied himself closely with the Executive Secretary of the CPA's "legal" wing, C. E. Ruthenberg, and together the two headed one of the two primary factions in the American Communist Party throughout the second half of the 1920s. Not surprisingly, Pepper was loathed by the opposition faction headed by William Z. Foster and James P. Cannon, who managed to have Pepper recalled to Moscow by the Comintern in 1925.
Өлім
Пеппер 1937 жылғы 27 шілдеде Кеңес құпия полициясы (НКВД) тарапынан тұтқындалды. Пошта карточкасында Погани "Америкалық азаматтық құқықтар қозғалысының негізін қалаушысы" деп көрсетілген (Джон Бирч қоғамы бұған қарсы болды). Бұл айыптама оның 1938 жылғы "Америкалық негрлердің мәселелері" атты памфлетіне негізделген (сол кезде бұл, АҚШ-тың оңтүстігіндегі Қара белдеуде Кеңес негр республикасын құруды қолдауға байланысты КПСС/CPSU-дың бір бөлігі болды). "Қазіргі таңда "азаматтық құқықтар" деген ұранмен жазылған, уағыздалған немесе жасалған барлық нәрсе дерлік, осы шетелдік коммунистің шамамен қырық жыл бұрын белгілеген жоспарлары мен нұсқауларына сәйкес келеді" (1962 жылғы мәлімет бойынша). Сондай-ақ, ол 1918 жылы Венгрия премьер-министрі Иштван Тишаны өлтіруге және 1919 жылы Михай Кароли басқарған үкіметті құлатуға көмектескен деп айыпталады.
Pepper was arrested by the Soviet secret police (NKVD) on 27 July 1937. The postcard cites Pogany as "founder of the American Civil Rights Movement" (which the John Birch Society deplored). It based this accusation on his pamphlet American Negro Problems (1938) (which, at the time, was part of CPUSA/CPSU support for a Soviet Negro Republic within the Black Belt in the American South). "There is almost nothing being written, preached, or done, under the "civil rights" slogan today, which is not in accordance and planning and instructions laid down by this alien Communist nearly forty years ago" (as of 1962). It also accuses him of helping to murder Hungarian prime minister Istvan Tisza in 1918 and to destroy the subsequent government of Mihály Károlyi in 1919.
Шығармалары
Арань Янош саяси көзқарасы. Будапешт: 1909 жыл. Балқан соғысы және австриялық-мажар империализмі. Будапешт: 1912 жыл. Лемберг. Царизм үкімдігінде он ай. Будапешт: 1915 жыл. Басып алынған Ресейлік Польша арқылы. Будапешт, 1915 жыл. Жерге құлаған тозақ. Изонцо эпопеясы: 1916 жыл. Дания, шаруалардың елдорадосы. Будапешт: 1918 жыл. Наполеон. (спектакль) Будапешт: 1919 жыл. Еңбек партиясы үшін: Америка саясатындағы соңғы революциялық өзгерістер: Жұмысшылар партиясының мәлімдемесі. Нью-Йорк: Америка жұмысшы партиясы, жыл көрсетілмеген. Үш басылым: 1. Автор көрсетілмеген, 1922; 2. 2-ші қайта қарастырылған басылым, Нью-Йорк, 1923; 3. 3-ші қайта қарастырылған басылым, Чикаго, 1923 жыл. "Фермерлер және американдық революция", "Дейли-воркер" газеті, 1 том, № 317 (19 қаңтар 1924 ж.), 2-бөлім, 5–6 беттер. "Ленин", "Дейли-воркер" газеті, 1 том, № 320 (23 қаңтар 1924 ж.), 1 бет. "Жер асты радикализмі": Юджин В. Дебске және Социалистік партияның барлық адал жұмысшыларына арналған ашық хат. Нью-Йорк: Америка жұмысшы партиясы, 1923 жыл. Жалпы ереуіл және жалпы сатқындық. Чикаго: Америка жұмысшыларының (коммунистік) партиясы, 1926 жыл. Неге әрбір шахтер коммунист болуы керек? Нью-Йорк: Workers Library Publishers, жыл көрсетілмеген [1928]. Америкалық негрлердің мәселелері. Нью-Йорк: Workers Library Publishers, 1928 жыл.
Arany János politikai nézetei. Budapest: 1909. A Balkán háború és az osztrák magyar imperializmus. Budapest: 1912. Lemberg. Tíz hónap a cárizmus uralma alatt. Budapest: 1915. A meghódított Orosz Lengyelországon keresztül. Budapest, 1915. A földre szállt pokol. Az Isonzo eposza: 1916. Dánia, a paraszt eldorádó. Budapest: 1918. Napóleon. (play) Budapest: 1919. For a Labor Party: Recent Revolutionary Changes in American Politics: A Statement by the Workers Party. New York: Workers Party of America, n. d. — Three editions: 1. No author listed, 1922; 2. 2nd Revised Edition, New York, 1923; 3. 3rd Revised Edition, Chicago, 1923. "The Farmers and the American Revolution," The Daily Worker, vol. 1, no. 317 (Jan. 19, 1924), section 2, pp. 5–6. "Lenin," The Daily Worker, vol. 1, no. 320 (Jan. 23, 1924), pg. 1. "Underground Radicalism": An Open Letter to Eugene V. Debs and to All Honest Workers Within the Socialist Party. New York: Workers Party of America, 1923. The General Strike and the General Betrayal. Chicago: Workers (Communist) Party of America, 1926. Why Every Miner Should be a Communist. New York: Workers Library Publishers, n. d. [1928]. American Negro Problems. New York: Workers Library Publishers, 1928.