Маргарет Хэмпсон: Діни көзқарастар мен феминизм туралы ойлар

Кіріспе

Ағылшын теологы Маргарет Дафни Хэмпсон (1944 жылы туған) – ағылшын теологы. Оксфорд пен Гарвардта білім алған ол Санкт-Эндрюс университетінде «Христиандықтан кейінгі ой-пікір» кафедрасын басқарды. Хэмпсонның ерекше теологиялық ұстанымы оған танымал атақ әкелді және кеңінен әсер етті. Христиан дінінің ақиқат емес және моральдық емес екенін (әйелдерді қамтитын болмауы себепті) санайтын ол, патриархалдық дінді жеңудің адамзаттың азаттығына жетудегі маңызды қадам екеніне сендіреді. Теолог ретінде Хэмпсон әрқашан «реалистік» көзқарас ұстанды, онда «Құдай» ұғымы адамның діни тәжірибесіне негізделген.

Өмірбаян

Хэмпсон 1944 жылғы 15 маусымда Англияның Кройдон қаласында дүниеге келген. Оның білімі саясат және қазіргі заман тарихы саласында қалыптасқан. Оксфордта «Британдық жауап: Германиядағы діни күрес, 1933–1939» тақырыбында қорғаған докторлық диссертациясы оның өміріне елеулі әсер етті: кейін ол әйелдерді кемсітетін шіркеу, арий емес адамдарды кемсітетін шіркеуден гөрі «христиандық» деп есептелмейтінін жазды. Ол жасөспірім кезінен дін қызметкері болуді армандаған. Бір жыл ағылшын тарихын оқытқаннан кейін, Гарвард университетіне Нокс стипендиаты ретінде (систематикалық теология бойынша аспирантура бағдарламасына қабылданған екінші әйел) барды. 1974 жылы Стирлинг университетінде жұмыс істеді, ал 1977 жылдан бастап Сент-Эндрюс университетінде теологияны оқытты. Дінге қабылдану рәсімін өткізуге өтініш білдірген ол, Англия шіркеуінде кеңеспей-ақ, мінездемеге ие болды. Шіркеудің ішкі құрылымын білген соң, ол 1979 жылы дауыс беруге дейін Англия шіркеуі Синодының мүшелеріне таратылған мәлімдеме авторы ретінде, жынысына қарамастан дін қызметкерлерінің тағайындалуы үшін теологиялық негізде сөз сөйлеуге жетекшілік етті. Феминистік санасы артып, 1980 жылы ол шіркеуден, ал жақында христиан дінінен де шығып, оны адам теңдігіне қайшы деп санады. Алайда, ол Құдайға сенуді тоқтату қажеттігін ойлаған жоқ: керісінше, бұл шешім оны үйінде және мектепте алған тәрбиесіне қайтарғанын айтты. 1980 жылдардан бастап Хэмпсон кең жұртшылыққа танымал болды. Оның ойлары шіркеудегі әйелдер қозғалысының көптеген өкілдеріне үлгі болды немесе оларды шабыттандырды. Ол BBC Radio 4 радиосында осы атпен шыққан «иконоборшы» (еретик) аталымындағы алғашқы батыл ойлы адам болды. 1986 жылы ол Розмари Рутермен Вестминстер соборының залында христиан дінінің феминизммен үйлесімділігі туралы пікірсайыс өткізді. Сент-Эндрюс университетінде Хэмпсон Ұлыбританиядағы «Феминизм және теология» курстарын ұйымдастырған алғашқы екі орталықтың бірін құрды. 1985–1988 жылдары ол Шығыс және Батыс Еуропа елдерінде филиалдары бар теологиялық зерттеулердегі әйелдердің Еуропалық қоғамын құрды және оның тұңғыш президенті болды. 1992–1993 жылдары Уорвик университетінде континенталдық философия бойынша білім алғаннан кейін, ол Сент-Эндрюстегі оқыту аумағын кеңейтіп, «Христиандық сенімге сын», «Теология және соңғы континенталдық философия» (Ұлыбританиядағы осындай бакалавриат курсының алғашқысы) және «Феминистік теория» пәндерін енгізді. 2002 жылы ол жеке профессорлық қызметке тағайындалды, ал көп ұзамай, ұзақ жылдар бойы жұмысында кездесетін жағдайдан шаршап, ерте зейнетке шықты. Зейнетке шыққаннан кейін Хэмпсон Оксфордта тұрады, ол теология факультетінің қатысушысы болып табылады, оқытумен айналысады және жарияланымдарын жалғастырады. 2005 жылы Хэмпсон Кембридждегі Клэр-Холлда қонақ ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді және қазіргі таңда өмірлік мүшесі болып табылады.

Hampson was born on 15 June 1944 in Croydon, England. Her background was in politics and modern history. Her Oxford doctorate on The British Response to the German Church Struggle, 1933–1939 was not without its impact on her: she was later to write that a Church which discriminated against women was no more to be considered 'Christian' than one that discriminated against non Aryans. From her early teens she had herself envisaged ordination. Following a year teaching British history, she went to Harvard as a Knox scholar (the second woman ever to enter the advanced degree programme in systematic theology). In 1974 she took up a post at the University of Stirling; from 1977 in theology at the University of St Andrews. Asking for baptism, she was also confirmed in the Anglican Church without being consulted. Now an insider, she took a lead in arguing in fundamental theological terms for the ordination of persons without respect to sex, writing the statement circulated to members of the Synod of the Church of England before the vote in 1979. With a growing feminist consciousness, in 1980 she left the church and, shortly after, Christianity, behind her as incompatible with human equality. It did not however occur to her that she should thereby cease to believe in God: indeed she comments that the move took her back to what essentially had been her formation at home and at her school. A frequent lecturer and occasional broadcaster, from the 1980s Hampson became known to a wider public. Many in the burgeoning women's movement in the church were challenged, or encouraged, by her thought. She was the first 'iconoclast' in the BBC Radio 4 series of that name. In 1986 she held a major debate with Rosemary Ruether on the compatibility of Christianity with feminism in Westminster Cathedral hall. At St Andrews, Hampson set up one of the first two courses on 'Feminism and Theology' in the UK. From 1985 88 she was the founding president of the European Society of Women in Theological Research, with branches in Eastern and many Western European countries. After taking a degree in Continental philosophy at the University of Warwick in 1992 93, she expanded the range of her teaching at St Andrews to include courses on 'Challenges to Christian Belief', 'Theology and Recent Continental Philosophy' (the first such undergraduate course in the UK) and a cross disciplinary course in the Faculty of Arts in 'Feminist Theory'. In 2002 she was awarded a personal chair and shortly afterwards, worn out from the situation she had for many years encountered in her job, took early retirement. Hampson has since lived in Oxford, where she is an Associate of the Faculty of Theology, undertaking some teaching and continuing to publish. In 2005 Hampson was a visiting fellow at Clare Hall, Cambridge, and is now a Life Member.