Эквадор және Перу амазониясындағы Секоя халқының тілі мен мәдениеті
Secoya
Секоя тайпасы – Эквадор мен Перу Амазониясында тұратын халық. Олардың тілі, Пай Кока, Батыс Тукано тобына жатады. Мәдениеті мен өмір салты туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тіл
the language
Секоя халқы (сонымен қатар Аңготеро, Энкабелладо, Уахоя, Пиоже, Сиекопай деп те аталады) – Эквадор және Перу Амазониясында өмір сүретін жергілікті халық. Олар Батыс Туканоан тілдер тобына жататын Пай Кока Секоя тілінде сөйлейді. Эквадорда Секоя халқының саны шамамен 400 адамды құрайды, олардың көп бөлігі Агуарико өзенінің жағасында орналасқан үш елді мекенде – Ино, Сан-Пабло-де-Катисия және Сиекоя-Ремолинода тұрады. Олардың Эквадордағы аумағы Сукумбиос провинциясындағы Шушуфинди, Агуарико және Куябено өзендері бойында 40 000 гектарды алып жатыр. Бұрын олар Сиона халқымен аумақты бөлісіп келді, кейде олар бір халық деп есептелген, бірақ екі халықтың да тәуелсіз басқару құқығы бар. Перуде Секоя халқының саны шамамен 700 адамды құрайды. Өз мәдениетін ұзақ уақыт бойы сақтап келгеніне қарамастан, Секоя халқы қазір Эквадордың басқа аймақтарынан келген мұнай компанияларының, миссионерлік қызметтің және отарлаушылардың әсерінен Эквадор қоғамының қалған бөлігіне мәдени жағынан сіңісіп жатыр.
The Secoya (also known as Angotero, Encabellado, Huajoya, Piojé, Siekopai) are an indigenous peoples living in the Ecuadorian and Peruvian Amazon. They speak the Secoya language Pai Coca, which is part of the Western Tucanoan language group. In Ecuador the Secoya number about 400 people who for the most part are located in three settlements, Eno, San Pablo de Katitsiaya and Siecoya Remolino, all found on the banks of the Aguarico river. Their Ecuadorian territory covers 40.000 hectares along the Shushufindi, Aguarico, and Cuyabeno river in the state of Sucumbios. Until recently they shared territory with the Siona people, with whom they are sometimes considered a single population, although both peoples have independent governance. In Peru the Secoya population numbers about 700. Despite having long managed their culture, the Secoyas are now in the process of being culturally assimilated to the rest of Ecuadorian society due to the presence of oil companies, missionary activity, and colonists from other parts of Ecuador.
Тарих
Секоялар Путумайо мен Напо өзендерінің арасындағы, қазіргі Колумбия, Эквадор және Перу аумақтарында ғасырлар бойы өмір сүрген. 1930 жылдары Амазонкадағы резеңке асыруы Секоя халқына зор әсер етті. Осының салдарынан, Секоя халқының бір бөлігі Перудегі Санта-Мария елді мекенінен қашып, Куябено өзенінің жағасындағы Пуэрто-Боливарға көшіп кетті. Бұл, Эквадор және Перу Секояларының арадағы жікке де себеп болды. 1974 жылы Лингвистикалық жазғы институттың евангелистік миссионерлік тобы Пуэрто-Боливар Сиона-Секояларының бір бөлігін Агуарико өзенінің жағасындағы Сан-Паблоға, қазіргі ең ірі елді мекенге көшіруге көмектесті.
The Secoyas have lived in the area between the Putumayo and Napo in what is now Colombia, Ecuador and Peru for centuries. In the 1930s the Secoya people were heavily affected by the rubber boom in the Amazon. As a result, some of the Secoya fled from the Santa Maria settlement in Peru and moved to Puerto Bolivar on the Cuyabeno river. This is also the cause of the split between the Ecuadorian and Peruvian Secoyas. In 1974 the evangelical missionary group Summer Institute of Linguistics facilitated the relocation of some of the Puerto Bolivar Siona Secoya to their present day largest settlement San Pablo on the banks of Aguarico.
Мәдениет және қоғам
Секоя мәдениеті туралы маңызды академиялық еңбек – Уильям Викерстің 1976 жылы жарияланған «Амазонка жағдайларына мәдени бейімделу: шығыс Эквадордың Сиона-Секоя халқы». Ол Сиона және Секоя халықтарын бір топ ретінде сипаттайды. Секоя халқы Эквадордың Секоя үнді халқы ұйымы арқылы саяси тұрғыдан ұйымдасқан. Олар Эквадордың 15-ші блогындағы мұнай өндірісі мәселесінде Occidental Petroleum компаниясымен қақтығысқа түсті. Ең белгілі Секоя өкілі – Рамон Пиагуахе. Оның «Мәңгілік Амазонка» атты суреті 51 елден келген кәсіби және әуесқой суретшілердің 22 мыңнан астам жұмысы ішінде ЮНИСЕФ-ке көмек көрсету мақсатындағы Біріккен Ұлттар Ұйымының «2000 жылғы әлем» мыңжылдық өнер көрмесінде бірінші орынды жеңіп алды. "[2]
An important academic work on Secoya culture is William Vickers' Cultural adaptation to Amazonian habitats : the Siona Secoya of eastern Ecuador, published in 1976. He describes the Sionas and the Secoyas as a single group. The Secoya people are organized politically through the Secoya Indigenous Organization of Ecuador. They have been involved in a conflict with Occidental Petroleum over oil drilling in Block 15 of Ecuador. The most famous living Secoya is Ramón Piaguaje. His painting "Eternal Amazon" was selected from over 22,000 entries by professionals and amateur artists from 51 countries as the winner of the first prize of the United Nations Millennium Art Exhibition in aid of UNICEF "Our World in the Year 2000. "[2]