Кіріспе

Лихтенштейннің премьер-министрі (1945–1962)

Александр Фрик (/h//ɹ//'//ɪ//k/, ; 18 ақпан 1910 – 31 қазан 1991) – Лихтенштейннің саяси қайраткері, 1945 жылдан 1962 жылға дейін Лихтенштейннің премьер-министрі қызметін атқарған. Фрик Лихтенштейннің сыртқы саясатын кеңейтумен және елді заманауи әлеуметтік мемлекетке айналдырумен танымал, сонымен қатар елде экономикалық өркендеу кезеңінде қызмет етті. Шамамен он жеті жыл премьер-министр болып қызмет еткен ол Лихтенштейн тарихында осы лауазымды ең ұзақ атқарған екінші тұлға, ал одан бұрынғы премьер-министр Жозеф Хуп 79 күнге басымдық танытқан.

Ерте өмір және мансап

Фрик 1910 жылғы 18 ақпанда Шаан қаласында туды. Ол әкесімен аттас және анасы Терезия Вангердің 10 баласының бірі, оның ішінде ағасы Георг Фрик те бар. 1925-1929 жылдары мұғалімдер даярлау колледжінде оқып, сертификат алды. 1945 жылғы 3 қыркүйекте Жозеф Хуп отставкаға кеткеннен кейін оның орнын басты. 1938 жылы құрылған үкіметтік коалиция оның премьер-министрлік кезеңі бойына сақталды. Оларға Лихтенштейн Қызыл Кресі күтім жасады. 1945 жылғы 16 тамызда Кеңес Одағы ресейліктерді елдеріне қайтару мақсатымен Лихтенштейнге делегация жіберді, бірақ кеңестік тараптың репатриация бағдарламасына қатысуға қысым көрсетуіне қарамастан, бұл қабылданбады. Ақырында Аргентина үкіметі ресейліктерге пана берді, және шамамен жүз адам елден кетті. Лихтенштейн Кеңес Одағының репатриация бағдарламасына қатыспаған жалғыз ел болды. 1949 жылы ол Лихтенштейннің Эльхорн тауын Швейцарияға беруіне қадағалау жасады, бұл Швейцария тарапынан қойылған талаптар мен екі ел арасындағы кедендік одақты тоқтату туралы ұсыныстардың нәтижесінде болды. 1948 жылғы қарашада Балцерс қаласының жергілікті қауымы бұған қарсы болғанына қарамастан, Лихтенштейннің Ландтагы келесі айда бұл шешімді бекітті. Бұл үшін Швейцария Лихтенштейннің Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде алған қарызының көп бөлігін өтеуге келісті.

Ішкі және экономикалық саясат

Фрик Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Лихтенштейннің саяси партиялары мен Германияға жақтас элементтер арасындағы қарым-қатынастарды жақсартуды, соның ішінде ВБДЛ-дің бұрынғы мүшелерін қоғамға қайта қабылдауды қолдады. Басқа адамдар заңсыз барлау қызметі үшін айыпталды, әсіресе бұрынғы премьер-министр Густав Шэдлер 6 айға түрмеге кесілді, бірақ денсаулығына байланысты жазасын өтемеді. Фрик премьер-министр болған кезеңде Лихтенштейнді заманауи әлеуметтік мемлекетке айналдыруға бастама көтерді. 1952 жылы оның үкіметі жергілікті кәсіпорындар мен ауыл шаруашылығы ұйымдарының қарсылығына қарамастан, референдум арқылы зейнетақы және асыраушыларға жәрдемақы сақтандыру жүйесін енгізді, одан кейін 1958 жылы отбасылық жәрдемақы, ал 1959 жылы мүгедектік сақтандыру енгізілді. 1945 жылдан 1981 жылға дейін Фрик Лихтенштейн Князьдығының тарихи қоғамының кеңесінің мүшесі болды және «Лихтенштейндік Volksblatt» газетіне материалдар жариялады. Ол 1966 жылдың қаңтарынан 1969 жылдың желтоқсанына дейін Ландтагтың төрағасы қызметін атқарды. 1970 жылғы Лихтенштейннің жалпы сайлауында Прогрессивті азаматтар партиясы жеңіліске ұшырап, Альфред Хилбе премьер-министр болғаннан кейін, Фрик партия мен Патриотикалық одақ арасындағы коалицияны сақтап қалуды жақтады. Фрик 1991 жылдың 31 қазанында Шаанда 81 жасында дүниеден өтті.

Жеке өмір және отбасы

Фрик 1939 жылғы 5 қазанда Хильдегард Кранцқа (1917 жылғы 23 желтоқсан – 1993 жылғы 29 сәуір) үйленді және олардың тоғыз баласы болды.