Кіріспе

Коннектикут өзенінің саласы, Массачусетс штатының Хэмпшир округі, АҚШ.

Милл өзені – Коннектикут өзенінің 22 километрлік (13,5 миль) саласы, Массачусетс штатының Хэмпшир округінің батыс таулы аймақтарында бастау алады. Өзен, Батыс саласымен бірге, 24 километрлік (15 миль) қашықтықта 213 метрден (700 футтан) астам биіктікте төмен түседі, бұл ерекшеліктерімен көзге түседі.

Тарих

Еуропалықтар қоныстанғанға дейін Милл өзенін Нонотук тайпасы Каппавонганик деп атаған. 19 ғасырдың басында және ортасында Милл өзені бойындағы су қуатын пайдалану үшін ондаған диірмендер салынды. Жаз айларында жеткілікті су ағынын сақтау үшін өзеннің жоғарғы салаларында төрт суқойма құрылды.

1874 жылғы Милл өзенінің су тасқыны

1865 жылы Уильямсбург, Хейденвилл, Лидс және Флоренция қалаларынан келген диірмен иелері Уильямсбург қаласының солтүстігінде Милл өзенінде бөгет салды. Бөгеттің жобасын инженерлік білімі жоқ иесінің бірі жасаған. Бөгет нашар салынғандықтан, су толтырылғаннан кейін бірден ағып жатты. 1874 жылдың 16 мамырында бөгет толығымен құлап, оңтүстікке қарайғы қалаларда 139 адам қаза тапты. Су тасқыны Уильямсбург қаласындағы Уильямсбург, Скиннервилл және Хейденвилл ауылдарының көп бөлігін, ал Нортгемптон қаласындағы Лидс ауылын қиратты. Қаза болғандардың саны жоғары болғанымен, дамбаның құлауы басталғанда, дабыл қағып, Williamsburg-қа жылдам шапқан дамба күзетшісі Джордж Чейнидің еңбегі болмаса, ол саны одан да көп болуы мүмкін еді. Басқа да аттылар Уильямсбургтен шығып, оңтүстік қалаларының тұрғындарына ескерту жасады. Сот тергеуі жүргізілді және диірмен иелерінің немқұрайлылығы анықталғанына қарамастан, апат үшін ешкім сотта жаза алмады. Бұл су тасқыны туралы АҚШ-тың көптеген газеттерінде кеңінен жазылды.

1936 жылғы үлкен су тасқыны

1936 жылдың 9-22 наурызы аралығындағы екі апта ішінде АҚШ-тың шығысында екі рекордтық дауыл болды, олар шектен тыс жаңбыр жаудырды. Вирджиниядан Мэнге дейін, шығыс жағалау бойындағы өзен алаптарындағы қалалар мен елді мекендер кең ауқымды су тасқынына ұшырады. Келесі жылы АҚШ Географиялық сауалнамасы жүргізген зерттеу бойынша, су тасқыны салдарынан 150-ден 200-ге дейін адам қаза тапқан. Сол есепте материалдық зиян жүздеген мыңға бағаланды.

Себептері мен аймақтық әсері

Дауылдардан түскен жаңбыр мөлшері елдегі ең жоғары концентрацияланған жауын-шашынның бірі деп сипатталды. Коннектикут өзенінің бойындағы қауымдастар екі толқынның әсерінен зардап шекті. Біріншісі Вермонттағы Вернон бөгетінің бұзылуымен болды, ол "құйылысқан су қабырғасын" төмен ағысқа жіберіп, Сандерленд, Массачусетс қаласын эвакуациялауға әкеп соқты.

Жергілікті әсер

1936 жылғы 19 наурызда "Дейли Хэмпшир Гәзеті" «Нортгемптон және айналасы бір апта ішінде екінші күшті су тасқынына тап болды, өйткені бүгін ауыр жаңбырлар Коннектикут өзені мен оның салаларын қауіпті деңгейге дейін көтеріп жіберді» деп хабарлады. Милл өзенінің деңгейі сағатына шамамен 30 сантиметрге көтерілгені хабарланды, ал Коннектикут өзені «қаланың және жақын жердегі қалалардың кең аудандарын» су басты. Плезант-стритте су тасқыны Мейн-стриттен оңтүстікке қарай екі блок қашықтықтағы Хэмптон-авенюдегі Плаза театрына жетті. Коммуналдық қызметтерге және көлікке тиген әсер су арқылы жұққан аурулар мен санитарлық мәселелер, сондай-ақ тағам жетіспеушілігі туралы алаңдаушылықты тудырды. Қоғамдық қауіпсіздік комиссары Пол Г. Кирк тағам тапшылығына дайындалды, ал қала әкімі Чарльз Л. Данн «тағамнан пайда табуға» тырысқандар қудаланатынын ескертіп мәлімдеме жасады. 21 наурызда «Гәзет» су тасқынына ұшыраған аймақтарға тағам кемелермен тасымалданып жатқанын хабарлады. Жергілікті тұрғындар эвакуацияланғаннан кейін су басудан қалған үйлерді тонау мәселесі туды. Осыған жауап ретінде қала әкімі Данн қаладағы Мейпл және Плезант көшелеріндегі үйлерді күзету үшін 50 азаматты тағайындады. Патрульге 20 қайық берілді, және тек тұрғындар мен ресми міндеттемелері бар адамдар ғана бұл аймаққа кіруге рұқсат етілді.

Жағдайға бейімделу және көмек көрсету

Ұлттық деңгейде президент Рузвельт федералдық агенттіктер мен Америка Қызыл Крестін зардап шеккен аймақтарға дереу көмек көрсету үшін жұмылдырды. Ол сондай-ақ су тасқыны аймақтарында ЖҚЖ жұмыскерлерін пайдалануға толық өкілеттік берді. Америка Қызыл Крестінің Хэмпшир округі бөлімшесі үш миллион долларлық қорға 2000 доллар жинауға тартылды; бірақ, жақын арада бөлімшеге "ұлттық Қызыл Крест белгілеген 2000 долларлық нормадан кем дегенде үш-төрт мың доллар қосымша қажет екені анықталды, себебі осы өңірдегі су тасқынының салдары аса ауыр болды". Су тасқыны Хатфилд пен Нортгемптонның төменгі жағынан 3000 босқынды шығарды.