Кіріспе

"The Singing Bell" – американдық жазушы Исаак Азимовтың ғылыми-фантастикалық детективтік әңгімесі. Алғаш рет 1955 жылғы қаңтарда "The Magazine of Fantasy and Science Fiction" журналында жарияланған, ал 1968 жылы "Азимовтың құпиялары" жинағында қайта басылған. "The Singing Bell" Азимовтың Венделл Урт туралы әңгімелерінің біріншісі болды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Луис Пейтон – ондаған жылдар бойы заңға қарсы тұрған тәжірибелі қылмыскер. Полиция оған қарсы тікелей дәлелдер таба алмады. Бір тамыз күні Альберт Корнвелл оны Айға алып барып, аса құнды "Әнші қоңыраулардың" жиынтығын әкелуді тапсырады. Бұл қоңыраулар – Айдың тастары, оларды дұрыс соққымен соққанда керемет әдемі дыбыс шығарады. Жер бетіндегі оннан да аз адам міңсіз қоңырауға ие, ал жиынтықта екі ондаған қоңырау бар, олардың әрқайсысын кемінде жүз мың долларға сатуға болады (1955 жылғы бағамен, 2023 жылы әрқайсысы миллионнан астам). Корнвелл осы жиынтықтың табылу картасын оны тапқан адамды өлтіріп алған. Жиынтық әкелінген соң Пейтон Корнвеллді өлтіріп, Жерге қайтып, қоңырауларды жасырады. Ғарыш кемесі автоматты түрде ұшып, жарылады. Тергеуді жүргізіп жатқан инспектор Давенпорт Венделл Уртқа хабарласып, Пейтонның Айға барғанын дәлелдеуге көмектесуін сұрайды. Давенпорт жылдар бойы Пейтонды ұстауға тырысып бақты, бірақ ол ешқандай тікелей із қалдырмады. Оның дәстүрлі мағынада алибиі жоқ, бірақ оған да қажеті жоқ. Полицияның барлық тізілімінде Пейтон әр тамыз айында Колорадодағы ранчосында, күшті қорғаныс өрісінің артында толығымен оқшауланған күйде болады, тіпті бір рет кепілдікке шығуға да рұқсат алған. Оның әдеттегі өмірі осы жылы да өзгермеген, ол мүлікке кіргенге дейін, сол жерде тұтқындалды. Сондықтан, кез келген сот Пейтон тамыз айын әдеттегідей өткізді деп есептеуі керек. Бірақ Давенпорттың пікірінше, Пейтон ғана контрабандалық "Әнші қоңырауларды" сатуға батылдығы мен байланыстары жетеді. Оған Пейтонның психологиялық тексеруден өтуі керек, сонда ғана оның кінәлі екенін дәлелдеуге болады. Алайда, адам өмірінде психологиялық тексеруден бір рет қана өтуге болады, сондықтан Давенпортқа сотқа емес, кем дегенде жоғары лауазымды тұлғаларға кінәлі екенін дәлелдеу үшін жеткілікті дәлелдер қажет. Урт Пейтонға өзінің кемшіліктері бар, бірақ құнды "Әнші қоңырауды" зерттеуге береді. Содан кейін Пейтоннан оны қайтаруын сұрайды. Лақтыру жетпейді, қоңырау еденге құлап, қирап кетеді. Урт Пейтонның жақында ғана планетадан кеткенін, оның айтқанына қарамастан, Жердің гравитациясына әлі бейімделмегенін көрсетті. Қылмыскер психологиялық тексеруге жіберіледі. Урт өзінің еңбегі мен шығындарының өтемі ретінде міңсіз қоңырауды сұрайды.