Кіріспе

Даулы католик қасиеттілік мәртебесі

Жосемария Ескрива де Балагердің қасиеттілік мәртебесіне ие болуы Иоанн Павел II-нің Қасиетті Крест Прелатурасы мен Opus Dei-нің негізін қалаушы Жосемария Ескриваны қасиетті деп жариялау шешімін талқылайды, бұл Opus Dei деп кеңінен танылған ұйым.

Қасиетті деп жариялаудан қасиетті деп жариялауға дейін

1993 ж. Доктор Мануэль Невадо Рейдің керемет жазылуы туралы жаңалық. Доктор Невадоның көмегімен "Постуляция" оның ауырған ауруын жан-жақты зерттеп, құжаттарды дайындады. Жазылудың ерекшелігі анықталғаннан кейін, 30 желтоқсанда Постуляция құжаттаманы ұсынып, Бадахоз епископына (Оңтүстік Испаниядағы діни округ) кереметтің ісін ашуға өтініш білдірді. 1994 ж. Бадахоз епископ куриясы 12 мамырдан 4 шілдеге дейін діни округ бойынша тергеу жүргізді. Бұл іс Римге жіберілгеннен кейін, Қасиеттілерді қасиеттеп жариялау жөніндегі Конгрегация ресми түрде зерттеді. 1996 ж. 26 сәуірде Конгрегация, кереметтің ісі қолданыстағы заң нормалары мен тәжірибеге толық сәйкес келетінін толық растады (Құқықтық Декрет). 1997 ж. 10 шілдеде Қасиеттілерді қасиеттеп жариялау жөніндегі Конгрегацияның медициналық кеңесшілері доктор Невадоның үшінші және қайтымсыз сатысындағы хроникалық радиодерматиттен туған қатерлі ісігінің өте жылдам, толық, ұзақ және ғылыми тұрғыдан түсіндіруге болмайтын жазылуын бірауыздан растады. 1998 ж. 9 қаңтарда Конгрегацияның теолог кеңесшілері жазылудың табиғаттан тыс екенін бірауыздан растап, аурудың жоғалуын Бақытты Жоземария Эскрива де Балагерге дұға ету арқасында болды деп атады. 2001 ж. 21 қыркүйекте Кардиналдар мен епископтардың қалыпты құрамы кереметті бірауыздан бекітті. Керемет туралы жарлық 20 желтоқсанда Папа алдында оқылды. 2002 ж. 26 ақпанда Папа бірнеше Бақыттыларды қасиетті деп жариялауға келісім берген кардиналдардың қалыпты жария жиналысын басқарды. Олардың арасында Бақытты Жоземария Эскрива да болды, оның қасиетті жариялану күні 2002 жылдың 6 қазаны деп белгіленді.

Қасиеттілер күні

Ескрива 2002 жылғы 6 қазанда Ватиканның Санкт-Петер алаңында Папа Иоанн Павел II тарапынан қасиетті деп жарияланды. Қасиеттілікке қабылдау кезінде әлемнің түкпір-түкпірінен 42 кардинал және 470 епископ, көптеген ордендер мен діни қауымдардың басшылары, сондай-ақ түрлі католик ұйымдарының өкілдері қатысты. Әлемдегі епископтардың үштен бірі (мұндай көп саны бұрын болған емес) Ескриваны қасиетті деп жариялауға қолдау көрсетті. (Мессори 1997)

Қасиеттілікке қабылдау күндері шіркеу өкілдері негізін қалаушының хабарламасының әмбебап сипаты мен маңыздылығын атап өтті, сонымен қатар Иоанн Павел II-нің Ескриваның ізгіліктері туралы Christifideles Omnes жарлығына сілтеме жасады, онда «христиандарды күнделікті еңбектері арқылы Құдаймен біріктіру арқылы, адамдар әлемнің соңына дейін өздерінің қадір-қасиетін табуға тиіс, осы хабарламаның өзектілігі өзгеріп жатқан дәуірлер мен жағдайларға қарамастан, рухани нұрдың таусылмайтын көзі болып қалады» делінген.

Қасиетті деп жариялау процесін сынға алу

Опус Деи сыншылары Эскриваның шапшаң түрде қасиетті деп жариялануына қарсы. Олардың пікірінше, бүкіл процесте бұрмашылықтар болған. Newsweek журналының дін тақырыбындағы тәжірибелі редакторы және аға жазушысы Кеннет Вудворд, «шайтанның адвокаты» жүйесінің ескерілмегенін, Эскриваға қарсы куәгерлер шақырылмағанын айтады. Оның сөзіне қарағанда, Эскриваның қасиеттілігіне қарсы шыққан он бір сыншының сөзі тыңдалмаған, тек біреуі ғана тыңдалған. «Консультанттар» негізінен итальяндықтар мен Опус Деи мүшелерінен құралғанын, бұл Эскриваның көптеген испандық әріптестеріне процеске кедергі келтіруден сақтағанын, бірақ сонымен қатар «консультанттардың» ұсынылып отырған әулиенің отандастары болуы керек деген қағиданы бұзғанын айтады. Ол сондай-ақ, Опус Деи Эскриваның «халықаралық» болғандықтан мұндай қажеттілікке ие емес екенін дәлелдегенін мәлімдейді. Бірнеше адам Эскриваның өмірін зерттеуге бекітілген шіркеу трибуналдарының алдында куәлік беруіне тыйым салынғанын айтып, наразылық білдірді. Эскриваға қатысты сынды көзқарастары үшін тыңдаудан бас тартқандардың арасында Мигель Фисак (Опус Деидің алғашқы мүшелерінің бірі және жиырма жылға жуық уақыт бойы Эскриваның серігі болған белгілі испан сәулетшісі), Владимир Фельцман монах (Чехияда туған инженер және Ұлыбританиядан католик діни қызметкері, Эскриваның жеке көмекшісі), Мария дель Кармен Тапия (Опус Деидің Римдегі орталық кеңсесінде Эскривамен бірге жұмыс істеген және баспасын басқарған), Карлос Альбас (Эскриваның туысы болған испандық заңгер), Мария Ангустиас Морено (Эскриваның өмірінде Опус Деи әйелдер бөлімінің қызметкері) және Джон Роше доктор (1959 жылдан 1973 жылға дейін Опус Деи мүшесі болған және Кениядағы мектептерінің бірін басқарған ирландиялық физик және ғылым тарихшысы) бар. Опус Деи өкілдері Эскриваның ісі бірауыздан мақұлданғанын мәлімдеді. Алайда Newsweek журналы судьялардың екеуі – Ватиканның Апостолдық жазалау орнының басшысының орынбасары Луиджи Де Магистрис және Римдегі Испания Ұлттық шіркеуінің ректоры Юсто Фернандес Алонсо істі мақұлдамағанын хабарлады. Бір қарсыласы Эскриваны ақ бата деп жариялау шіркеу үшін «ауыр жағдайға» әкелуі мүмкін екенін айтты. Бұл құжат судьяның атын атамайды, бірақ ол 1966 жылы Киелі кеңседе нотариус болып қызмет еткенде Эскривамен бір рет қысқаша кездескенін көрсетеді, бұл мәселедегі судья Де Магистрис болғандығын білдіреді. Де Магистрис өзінің дауыс беруінде (оның мазмұны 1989 жылдың тамызынан бастап) басты куәгердің, 31 жыл бойы Эскриваның мойындаушысы болған Альваро дель Портильоның куәлігі сот процесінен шеттетілуі керек еді. Джон Аллен кішінің сөзіне қарағанда, кейбір байқаушылар Де Магистрис Эскриваның ақталуына қарсылық білдіргені үшін зардап шеккен. Де Магистрис 2001 жылы Апостолдық жазалау ордасының басшысы болды, бұл Ватикан бюрократиясындағы маңызды лауазым, одан кейін әдетте кардиналдыққа көтерілуге мүмкіндік берсе де, ол екі жылдан кейін зейнеткерлікке шықты және 2015 жылы Папа Франциск оны кардинал етті. Кеннет Вудвардтың «Ақсақалдар жасау: католик шіркеуі кімді қасиетті деп жариялайды, кімді жарияламайды және неліктен» кітабының авторының айтуынша, Опус Деи мүшелері жүздеген епископтарға қаржылық қысым көрсетіп, Эскрива туралы Ватиканға оң пікірлер жіберулерін талап еткен. Әсіресе Үшінші әлем елдерінде епископтарға, егер олар оң куәлік беру туралы өтінішке жауап бермейтін болса, Опус Деидің қаржылық үлестері қауіпке ұшырауы мүмкін екені айтылды. Вудвардтың сөзіне қарағанда, куәліктің 40% -ы екі адамнан – (Альваро) Портиллодан (қасиетті деп жарияланған Опус Деи прелаты және Эскриваның мұрагері) және оның көмекшісі әке Хавьер Эчеварриядан (қазіргі Опус Деи прелаты) келді. Ал қарсыластары Фр. Рафаэль Перес, августиндік, «қасиеттілік мәселесі бойынша ең жақсы сарапшылардың бірі» және Эскриваның Мадрид трибуналының судьясы. Оның айтуынша, процесс жылдам өткен себебі, біріншіден, Эскриваның тұлғасы «жалпы маңызы бар»; екіншіден, Постулаторлар «не істеп жатқанын білген»; үшіншіден, 1983 жылы «біздің әлемде өмір сүрген үлгілерді» ұсыну үшін процедуралар жеңілдетілген. Постулатор әкесі Флавио Капуччи Ватиканға жіберілген 6000 постулаторлық хаттың «шынайылықты» көрсеткенін хабарлады. Оның командасы Эскриваның өмірі туралы 16 томдық кітапты, соның ішінде оған қарсы жарияланған сын-ескертпелерді ұсынды. Трибуналдар 92 куәгердің куәлігін тыңдады, олардың көпшілігі Опус Деи мүшелері емес, ең аз талаптан асып түсті. Олардың арасында 11 бұрынғы мүше болды. 92 куәгердің 66-сы Мадрид трибуналына барған испандықтар еді. Әрқайсысынан Эскриваның өмірі туралы 252 сұрақ қойылды, олардың 10-ы сын-ескертпелерге негіделген. Тергеу материалдарымен бірге 980 сот отырысы осы процесті «қазіргі кездегі ең ұзақ процесс» етті. Перес сондай-ақ Трибуналдың жұмысы өте қатаң екенін және ол «сенімді адамдардың сөзін ғана тыңдайтынын», ал «зиянын тигізуді қалайтындардың» сөзін тыңдамайтынын атап өтті. Ол сондай-ақ «ақсақалды ақша жасай алмайды», бірақ «шынайы қызығушылық» жасай алады деді. Опус Деи қолдаушылары басқа айыптамалардың, оның ішінде Католик шіркеуінің епископтарына жасалған қара сөздің негізсіз айыптамалар екенін, кез келген адам ойлап табуы мүмкін екенін айтады. Қолдаушылар сондай-ақ 1992 жылы негізделген қарсылықтар 2002 жылы қасиеттілікке қолдауға айналғанын айтады. (Documentation Service Vol V, 3, March 1992)

Эскриваның қасиеттілікке ие болуы 1983 жылғы Канон құқығы кодексі қасиеттілік процедураларын жеңілдеткеннен кейін өңделген алғашқы істердің бірі болды, сондықтан ол бұрынғыдан гөрі жылдам өтті. Ескі процедуралар бойынша да, Лизьелік Әйгерімнің қасиеттілігіне ие болуы жиырма жеті жылға жуық уақыт алды, Эскриваның уақытымен шамалас, ал Ана Тереза жаңа процедуралар бойынша қайтыс болғаннан кейін он тоғыз жылдан кейін қасиетті деп жарияланды. Джон Аллен кішінің сөзіне қарағанда, Ана Терезаның процесі жылдам болмаған себебі «постулаторы жақсы жұмыс істегендіктен ғана емес. Иоанн Павел II оның осылай болуын қалағаны анық болды». Сол сияқты Эскривамен де, Папаның ұзақ жылдар бойғы қолдауы және құрметі процестің қалай аяқталуын күмәндандырмады. Бұл, шындығында, Опус Деи «сатып алған» немесе «манипуляция жасаған» гипотезіне қарсы ең сенімді аргумент болып табылады. Олардың мұндай қадамдарға қажеттілігі болмады». «Ең қорғанысқа лайықты қорытынды», дейді Аллен, «Опус Деи қатаң әрекет еткен болуы мүмкін, бірақ олар ережелерге сәйкес әрекет етті». (Opus Dei, p. 265)

Эскриваның «Жолы», «Тұлға», «Қасиеттілікке қадам жасау» және «Жақындық» кітаптары Опус Деи мүшелерімен қатар оның руханиатына қызығушылық танытқан басқа католиктер тарапынан да кеңінен оқылады, ол мирянның күнделікті қасиеттілікке шақыруын баса назарлайды (бұл хабарлама Ватикан II құжаттарында да кездеседі). Иоанн Павел II Папа Эскриваның қасиеттілігіне арналған миссада былай деді:

«Табиғи сезіммен, қасиетті Жоземария қасиеттілік пен апостольдыққа барлық адамды шақыруды талмай уағыздады. Құдай әркімді күнделікті өмірдің шындығында қасиетті болуға шақырады. Сондықтан жұмыс та, егер ол Иса Мәсіхпен біріктірілсе, жеке қасиеттілік пен апостольдыққа жол ашады».