Луис Энрике Табара: Эквадор суретшісінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Эквадорлық суретші (1930–2021)

Луис Энрике Табара (21 ақпан 1930 жыл – 25 қаңтар 2021 жыл) – Эквадордың көрнекті суретшісі және ұстазы, бүкіл испандық сурет және көркем мәдениетін бейнелейтін тұлға. Табара Гуаякиль қаласында дүниеге келген. Ол бала кезінен суретке қызығып, алты жасында сурет салуды күнделікті әдетке айналдырды. Осы жылдары Табараның әпкесі мен анасы оны үнемі қолдап, жігерлендірді. Дегенмен, Энрике Табара өзіне пана болған бейнелерді зерттеп, олардың мәнін ашып көрсетуге ұмтылған шығармашыл еді. Табараның жанқиярлығы – мұғалімнің жан-жақтылығын және тәжірибе жасау шеберлігін көрсететін тұрақты қасиет. Табараға 1913 жылы орыс суретшісі Владимир Татлин құрған конструктивизм қозғалысы зор әсер еткен. Бұл қозғалыс уругвайлық суретші Хоакин Торрес Гарсия және париждік/эквадорлық суретші Мануэль Рендон арқылы Еуропа мен Латын Америкасына тарады. Торрес Гарсия мен Рендон Латын Америкасының Табара, Анибал Вилласис, Тео Константе, Освальдо Витери, Эстуардо Малдонадо, Луис Молинари, Феликс Арауз және Карлос Катассе сияқты суретшілеріне айтарлықтай ықпал етті.

Барселонадағы жылдар

1946 жылы Табара Гуаякильдегі Көркемөнер мектебінде оқыды. Оған неміс суретшісі Ханс Майклсон және гуаякильдік суретші Луис Мартинес Серрано ұстаздық етті. 1951 жылы Табара негізгі білімдерін меңгеріп, көркемөнер мектебін аяқтады. Табараның ерте туындылары көбінесе әзіл-қалжың кейіпкерлерді, Гуаякильдің шеттетілген халқын, әйелзаттарды және кейбір портреттерді бейнелейтін. 1953 жылы Табара абстрактілі суреттер салуға көшті. Табара 1954 жылы Вашингтондағы Америка мемлекеттері ұйымында (OAS) өзінің алғашқы АҚШ көрмесін ұйымдастырды. 1955 жылы Эквадор үкіметі Табараға Барселонадағы Корольдік Көркемөнер мектебінде (Escuela Official de Bellas Artes de Barcelona) оқуға стипендия берді. Табараның туындылары Испанияда зор табысқа ие болды, сондай-ақ ол сюрреалист Андре Бретон және Жоан Миромен дос болып кетті. 1959 жылға қарай Табараның еңбектері халықаралық деңгейде кең танылды. Андре Бретон Табарадан Сальвадор Дали, Жоан Миро және Эухенио Гранелл туындыларының арасында Испания атынан Сюрреализмге арналған көрмеде өнер көрсетуін сұрады. Миро Табараның жұмысын жоғары бағалап, көптен бері сақтап келген өзінің туындысын оған сыйлады. Барселонада тұрғанда Табара Антони Тапиес, Антонио Саура, Маноло Миларес, Модест Куиксарт және тағы да басқа испандық бейресми суретшілермен бірге жұмыс істеді. Тапиес пен Куиксарт каталон ақыны Жоан Броссаның құрған Испаниядағы соғыстан кейінгі алғашқы қозғалысы – Dau al Set мүшелері болды. Табара олардың Dau al Set атты басылымына бірнеше мақала жазды. Dau al Set сюрреализм және дадаизммен байланысты болды, ал оның мүшелері өз жұмыстарында саналы және санасыз әлемдердің арасында байланыс орнатуға тырысты. Dau al Set формалистік қозғалысқа да, ресми өнер орталықтарына да қарсы болды. Топтың алғашқы туындыларына Макс Эрнст, Пол Клее және Жоан Мироның еңбектері әсер етті. 1963 жылы Табара Хумберто Море және Тео Константемен бірге Эквадорды Париждегі Заманауи өнер мұражайында өткен Париждің үшінші биенналесінде көрсетті. 1964 жылға қарай Табараның туындылары Латын Америкасының барлық аймақтарында, сондай-ақ Лозанна, Милан, Гренхен, Вена, Лиссабон, Мюнхен, Барселона, Мадрид, Вашингтон, Нью-Йорк және Париж қалаларында көрсетілді.

In 1946, Tábara attended the School of Fine Arts in Guayaquil and was mentored by German artist Hans Michaelson and Guayaquilean artist, Luis Martinez Serrano. In 1951, Tábara finished mastering the fundamentals and left art school. Tábara's early works typically depicted grotesque characters, marginalized peoples of Guayaquil, prostitutes, and some portraits. By 1953, Tábara began to paint more abstract images. Tábara held his first US exhibit in 1954 at the Organization of American States (OAS) in Washington, D. C. In 1955, the Ecuadorian government offered Tábara a scholarship to study at the Escuela Official de Bellas Artes de Barcelona. Tábara's work was welcomed with great success in Spain and Tábara befriended surrealist André Breton and Joan Miró. By 1959, Tábara's work had gained a great deal of international attention. André Breton asked Tábara to represent Spain in the Homage to Surrealism Exhibition, among the works of Salvador Dalí, Joan Miró, and Eugenio Granell. Miró enthusiastically praised Tábara's work and presented Tábara with an original piece of his artwork which Tábara has long treasured. While living in Barcelona, Tábara began working with Antoni Tàpies, Antonio Saura, Manolo Millares, Modest Cuixart and many other Spanish Informalist artists. Tàpies and Cuixart were members of the first Post War Movement in Spain known as Dau al Set, founded by Catalan poet Joan Brossa. Tábara wrote several articles for their publication of the same name, Dau al Set. Dau al Set was connected with Surrealism and Dadaism and its members sought a connection to both the conscious and unconscious in their work. Dau al Set opposed both the Formalist Movement and the formal art centers. The group was inspired by the early works of Max Ernst, Paul Klee, and Joan Miró. In 1963, Tábara represented Ecuador together with Humberto Moré and Theo Constanté at the Museum of Modern Art in Paris for the Third Biennial of Paris. By 1964, Tábara's work was being shown throughout Latin America, as well as Lausanne, Milan, Grenchen, Vienna, Lisbon, Munich, Barcelona, Madrid, Washington, New York and Paris.

Эквадорға оралу

Тоғыз жылдан астам Еуропада өмір сүрген және сурет салғаннан кейін, Табара Латын Америкасының модернистік өнеріне жеткілікті көңіл бөлінбейтінін сезіп, 1964 жылы жаңа эстетика іздеу үшін Эквадорға оралды. Табара "Ататектілік" латын американдық ағымы арқылы өзінің тамырларымен қайта байланысты, ол континентте мекендеген Колумбияға дейінгі мәдениеттерден (үшінші кезең) шабыттанады. Табара жаңа эстетиканы іздеу мақсатымен Колумбияға дейінгі мотивтерді қолданған алғашқы суретші. Эквадорға оралғаннан кейін көп ұзамай Табара мен Вилласис, жергілікті өнер қозғалысына қарсы болған VAN (Vanguardia Artística Nacional) атымен белгілі бейресми өнер тобын құрды. VAN екі мағынаға ие: авангард терминінен алынған "Vanguard" және испан тіліндегі "se van" фразасы, яғни "кетіп бара жатырлар". Демек, суретшілер Эквадор өнер саласын ондаған жылдар бойы басып келген Гуаясаминнің стилінен және жергілікті өнер қозғалысынан алшақтады. VAN құрамына Табара, Вилласис, Малдонадо, Сифуэнтес, Молинари, Алмейда және Мюриэль кірді. VAN Освальдо Гуаясаминнің коммунистік саяси көзқарастарына күшті қарсылық көрсетті және Колумбияға дейінгі тамырларымен байланысын үзбей, жаңа көркемдік жолдарды іздеумен айналысты.

Картоп-картоп

Ақырында, Табара табиғаттан шабыттанған қарапайым пішіндерді, сондай-ақ басқа да қарапайым құрылымдарды, мысалы, оның әйгілі "Patas Patas" немесе "Аяқ-аяқ" шығармаларын, жәндіктер мен бұталарды суреттеуге кірісті. Табара ең көп танымал "Патас-патас" туындыларымен, олар суреттің бір бөлігі ретінде аяқтары бар аяқтарды бейнелейді. Осы тақырып туралы сұрағанда, Табара бір күні сурет салғанын, бірақ оған ұнамай, жыртып тастағанын, ал суреттен түскен аяқтар оның аяқтарына тигенін, осылайша тағдырының шешілгенін айтты. Кейбір сыншылар Табараның аяқтарды пайдалануы Гуаясаминнің қолдарын пайдалануына қарсы тұратын, жасырын мәлімдеме болуы мүмкін деп болжайды. Табараның кейбір "Патас-патас" туындыларында аяқтар айқын орталық нүктелер болып көзге түседі. Ал басқа туындыларында аяқтар көбірек жасырылған немесе бұталардың, сүйектердің немесе абстрактілі пішіндердің ішінде жасырылғандай көрінеді. Табара – үздіксіз, шексіз ізденісте болатын суретші. Ол тәжірибе жасауды және "суретшілік оқиғаларды" бастан өткізуді ұнататын. Ол өнерде өзіне қиын мәселелер қойып, оларды холстқа шешуге болатынына сенді. Бүгінде Табара өткен ғасырдың ең маңызды суретшілерінің бірі саналады және Эквадордың ұлттық қазынасы деп есептеледі. 1988 жылы ол Эквадор президентінің табындаған өнер, әдебиет және мәдениет саласындағы ең беделді ұлттық сыйлығы – Эухенио Эспехо сыйлығына ие болды. Табара Эквадордың Гуаякиль қаласындағы үйінде сурет салуды құлшыныспен жалғастырды. Барселона Табара үшін туған жерінен бөлек екінші үйі саналады.

Мұражайлар мен коллекциялар

Лозанна өнер мұражайы, Лозанна, Швейцария. Барселонаның қазіргі заманғы өнер мұражайы, Барселона, Испания. Сан-Паулу қазіргі заманғы өнер мұражайы, Сан-Паулу, Бразилия. Армада заманауи өнер мұражайы, Арманда, Португалия. Боготаның қазіргі заманғы өнер мұражайы, Богота, Колумбия. Понсе өнер мұражайы, Понсе, Пуэрто-Рико. Рио-Пьедрас университетінің мұражайы, Рио-Пьедрас, Пуэрто-Рико. Панаманың қазіргі заманғы өнер мұражайы, Панама. Бохум көркем өнер мұражайы, Бохем, Германия. Хуан Абелло Молет мұражайы, Барселона, Испания. Омар Райо мұражайы, Рольданильо, Колумбия. Руфино Тамайо мұражайы, Мексика қаласы, Мексика. Қазіргі заманғы өнер мұражайы, Париж, Франция. Латын Америкасы өнер мұражайы (MoLAA), Лонг-Бич, Калифорния, АҚШ. Бронкс өнер мұражайы, Бронкс, Нью-Йорк, АҚШ. Джек С. Блантон мұражайы, Техас университеті, Остин, Техас, АҚШ. Сантьяго көркем өнер ұлттық мұражайы, Сантьяго, Чили. Куэнка қазіргі заманғы өнер мұражайы, Куэнка, Эквадор. Орталық банк мұражайы, Кито, Эквадор. Мальдонадоның американдық өнер мұражайы (MAAM), Мальдонадо, Уругвай. Museo del Niño, Сан-Хосе, Коста-Рика. Орталық банктің өнер мұражайы, Гуаякиль, Эквадор. Casa de la Cultura мұражайы, Кито, Эквадор. Casa de la Cultura мұражайы, Гуаякиль, Эквадор. Заманауи өнер мұражайы (MAAC), Гуаякиль, Эквадор. El Museo del Barrio, Нью-Йорк, АҚШ. Пумапунго мұражайы – өзен алабының Орталық банкі, өзен алабы, Эквадор. Мисраши галереясы, Мексика қаласы, Мексика. Ортис Лейва өнер галереясы, Глендейл, Калифорния, АҚШ. Elite Fine Art галереясы, Майами, Флорида, АҚШ. Евгения Кукалон галереясы, Нью-Йорк, АҚШ. Америка мұражайы, Мадрид, Испания. Керри Адриан коллекциясы, Нью-Йорк, АҚШ. Джон және Барбара Дункан коллекциясы, Нью-Йорк, АҚШ. Касл Кук коллекциясы, Сан-Франциско, Калифорния, АҚШ. Пан Америкалық одақтың коллекциясы, Вашингтон, АҚШ. Galeria Goya коллекциясы, Мексика қаласы, Мексика. Хорхе Эльжури мырзаның коллекциясы, Гуаякиль, Эквадор. Серж Каспер мырзаның коллекциясы, Лозанна, Швейцария. Рене Метрас мырзаның коллекциясы, Барселона, Испания. Хорст Мюллер мырзаның коллекциясы, Германия.

Museo de Arte de Lausanne, Lausanne, Switzerland. Museo de Arte Contemporáneo de Barcelona, Barcelona, Spain. Museo de Arte Moderno de São Paulo, São Paulo, Brazil. Museo de Arte Contemporáneo de Armada, Armanda, Portugal. Museo de Arte Moderno de Bogotá, Bogotá, Colombia. Museo de Arte de Ponce, Ponce, Puerto Rico. Museo de la Universidad de Rio Piedras, Rio Piedras, Puerto Rico. Museo de Arte Contemporáneo de Panamá, Panamá. Museo de Bellas Artes de Bochum, Bochem, Germany. Museo Juan Abello Mollet, Barcelona, Spain. Museo Omar Rayo, Roldanillo, Colombia. Museo Rufino Tamayo, Mexico City, Mexico. Museum of Modern Art, Paris, France. Museum of Latin American Art (MoLAA), Long Beach, California, U. S.
Bronx Museum of the Arts, Bronx, New York, U. S.
Jack S. Blanton Museum, University of Texas, Austin, Texas, U. S.
Museo Nacional de Bellas Artes, Santiago, Chile. Museo de Arte Moderno de Cuenca, Cuenca, Ecuador. Museo del Banco Central, Quito, Ecuador. The Museum of American Art of Maldonado (MAAM), Maldonado, Uruguay. Museo del Niño, San José, Costa Rica. Museo de Arte del Banco Central, Guayaquil, Ecuador. Museo de la Casa de la Cultura, Quito, Ecuador. Museo de la Casa de la Cultura, Guayaquil, Ecuador. Museo Antropológico de Arte Contemporaneo (MAAC), Guayaquil, Ecuador. El Museo del Barrio, New York, U. S
Pumapungo Museum of the Central Bank of River Basin, River Basin, Ecuador. Misrashi Gallery, Mexico City, Mexico. Ortiz Leiva Gallery of Art, Glendale, California, U. S.
Galeria Elite Fine Art, Miami, Florida, U. S.
Eugenia Cucalón Gallery, New York, U. S.
Museo de América, Madrid, Spain. Collection of Carrie Adrian, New York, U. S.
Collection John and Barbara Duncan, New York, U. S.
Collection of Castle Cooke, San Francisco, California, U. S.
Collection of the Pan American Union, Washington, D. C., U. S.
Colección Galeria Goya, Mexico City, Mexico. Coleccion Sr. Jorge Eljuri, Guayaquil, Ecuador. Coleccion Sr. Georges Kasper, Lausanne, Switzerland. Coleccion Sr, René Metrás, Barcelona, Spain. Coleccion Sr. Horst Moeller, Germany.