Кіріспе

Тау жотасы
тау жотасы

Калифорнияның жағалау таулары (Coast Ranges) Калифорния штатының Дель-Норте немесе Гумбольдт округінен оңтүстікке қарай Санта-Барбара округіне дейін 644 километрге (400 миль) созылады. Калифорнияның басқа үш жағалау тау жотасы – Трансверс жоталары, Ярмұшақ жоталары және Кламат таулары.

Физиография

Калифорния жағалауларының солтүстік бөлігі батыста шамамен 80 миль (129 км) қашықтықта Кламаф тауларының оңтүстік бөлігімен жанасады. Олар оңтүстікке қарай 60 мильден (97 км) астам созылып, жағалау сызығы Санта-Барбара арнасы бойымен шығысқа бұрылатын Консепция мүйісі маңына дейін жетеді. Осы жерде оңтүстік бөлік Лос-Анджелес көлденең жоталарымен, немесе Сиерра-де-Лос-Анджелеспен қосылады. Тауларды құрайтын тау жыныстарының өзі әртүрлі және геологиялық жасы жағынан кең ауқымды. Көптеген жыныстар Үшінші, Бор және Юра кезеңдерінде қалыптасқан. Көбінесе олар теңіз түбінде шөгінділер түрінде жиналған, бірақ көптеген жерлерде жарықтар мен қуыстар балқыған лава немесе басқа магмалық тау жыныстарымен толтырылған, олар еріген күйде шөгінді жыныстарына енген. Жотаның барлығы бірнеше кезеңде бүктеліп, жарылып, жұмсақ жыныстардың эрозиясы қазіргі көрінісін қалыптастырған.

Минералогия

Калифорния тауларында Сьерра-Невада тауларында алтынның табылуынан кейін сынап өндірісі жоғары деңгейге көтерілді. Кэш-Крик бассейніндегі Clear Lake жанындағы Кенозой дәуірінің қызыл сынап кен орындары (циннабар) вулканизммен және трансформациялық жарылым жүйесінің қозғалысымен байланысты ұқсас кен орындарының тобының ең солтүстігінде орналасқан. 1877 жылы бұл кен орындары сынап өндірісінің ең жоғары шегіне жетті, шамамен осы тасталған кендер әлі де Кэш-Крик және басқа да төмен ағыс суларында кен қалдықтарының көзі болып табылады.

Солтүстік жағалаулар

Солтүстік жағалау жоталары Калифорния жағалау жоталарының бір бөлігі болып табылады. Олар Тынық мұхитының жағалауымен параллель, Сан-Франциско шығанағының солтүстік бөлігінен басталып, жағалаудағы Дель-Норте округіне дейін созылады. Кламат таулары, оның ішінде Сискию тауларының тармағы, солтүстік және солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Оңтүстік жағалау жоталары оңтүстікте жатыр.

География

Солтүстік жағалау жоталары жағалауға параллель солтүстіктен оңтүстікке қарай созылады. Солтүстік жағалау жоталарының құрамына батыс Mendocino округінің Mendocino жотасы, Mayacamas, Sonoma және Vaca таулары, сондай-ақ Солтүстік шығанақтың Marin Hills кіреді. Оларға "Жоғалған жағалау" аймағында теңізбен кездесетін Кинг жотасы да жатады. Солтүстік жағалау жоталарының ең оңтүстік шыңы – Тамалпай тауы. Солтүстік жағалау жоталарының ең биік нүктесі – Линн тауы, биктігі 8 098 фут (2468 м).

Сыртқы және ішкі ауқымдар

Солтүстік жағалау таулары екі негізгі параллель тау белдеуінен тұрады: жағалау бойында орналасқан Сыртқы Солтүстік жағалау таулары және шығысқа қарай ішке қарай созылатын Ішкі Солтүстік жағалау таулары. Олар ұзын аңғарлар жүйесімен бөлінген. Аңғарлардың солтүстік бөлігін Ель өзені және оның салалары суарады, ал оңтүстік бөлігін – Ресей өзені. Матоле, Гуалала және Наварро өзендері сияқты көптеген қысқа өзендер таулардың батыс беткейлерін кесіп өтеді. Таулардың шығыс беткейлері Сакраменто аңғарына құйылады. Клер көлі таулардың оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан және Каш-Крик арқылы шығысқа қарай ағып шығады. АҚШ 101 тас жолы Сыртқы және Ішкі Солтүстік жағалау таулары арасындағы аңғарлармен солтүстік-оңтүстік бағытта өтеді.

Табиғат тарихы

Жағалауға қарайтын Сыртқы Солтүстік жағалау қатарларының беті Солтүстік Калифорнияның жағалау ормандары экожүйесінің бір бөлігі болып табылады, онда жағалаудағы секвойя және жағалаудағы Дуглас шыршасының жасыл ормандары өседі. Басқа шыңдарға 3849 фут (1173 м) биіктіктегі Диабло тауы және 4196 фут (1279 м) биіктіктегі Гамильтон тауы кіреді.

Табиғат тарихы

Оңтүстік жағалау жоталары негізінен Жерорта теңізі климатына ие және басым түрінде Калифорния шапаралы мен орманды экорегионында орналасқан. Дегенмен, Санта-Крус тауларының ылғалды аймақтары Солтүстік Калифорнияның жағалау ормандары экорегионының құрамына кіреді, олар жағалау секвойясының ормандарымен сипатталады. Санта-Люсия жотасының Биг-Сур аймағында жағалау секвойясының оқшауланған тоғайлары да кездеседі, бұл оларды түрдің ең оңтүстік табиғи таралу аймағына айналдырады. Калифорния жағалау жоталарындағы ең сирек ормандық мекендеу орындарының бірі – батыс Санта-Крус тауларының теңіз жағалау жотасының Пондероза қарағай ормандары. Бұл оқшауланған тоғайларға Пондероза, Дуглас шыршасы және конус қарағай кіруі мүмкін. Ерекше айта кететін жайт, Санта-Люсияның ең биік беткейлерінде хош иісті кедр, ponderosa, Джеффри және қант қарағайларын қоса алғанда, Сиерра шоқжапырақты ормандарының шағын участалары бар. Қалың тасты беткейлерде жер бетіндегі ең сирек кездесетін Санта-Люсия шыршасы өседі. Калифорния шапаралы мен орманды экорегионы Оңтүстік жағалау жоталарында өсімдіктер қауымдастықтарының кең ауқымын қамтиды, оның ішінде аралас мәңгі жасыл ормандар, еменді ормандар мен саванналар, далалар, солтүстік жағалау бұталары және Монтерей түбегіндегі Монтерей қарағай ормандары, сондай-ақ Санта-Люсия жотасының тағы екі жағалау анклавы бар. "Шапаррал" атауы испан тілінен алынған chaparro сөзінен шыққан, ол Калифорния және жағалау бұталы емендерін білдіреді. Еменді ормандарда емен, Калифорния шығанағы және каштан ағаштары сияқты ағаш түрлері кездеседі. Жағалау жоталарының су жағалауларындағы түрлерге сиcamore, ақ терек, жалбыз және үлкен жапырақты клен жатады. Колумбиялық қара құйрықты бұғылар Оңтүстік жағалау жоталарының солтүстік және жағалаулық бөліктерін мекендейді, ал Калифорниялық мүйізді бұғылар Оңтүстік жағалау жоталарының ішкі және оңтүстік бөліктерін қамтиды.