Кіріспе

Француздық су ұшағы тасымалдағышы "Commandant Teste" – Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын салынған француз әскери-теңіз күштерінің ірі су ұшағы тасымалдағышы. Ол Вашингтон келісімінің шектеулеріне есептелмей, мүмкіндігінше үлкен болу үшін жобаланды. Испания азамат соғысы кезінде ол бейтарап сауда кемелерін қорғады және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде шектеулі рөл атқарды, себебі соғыстың басында ол Солтүстік Африка суларында болды немесе Франция мен Солтүстік Африка арасында авиациялық тасымалдау қызметін атқарды. 1940 жылғы шілдеде Мерс-эль-Кебирдегі француз флотына жасалған британдық бомбалау кезінде ол аз ғана зақымдалды. "Commandant Teste" 1942 жылғы қарашада Виши Франциясына немістер шабуыл жасаған кезде Тулонде батырылды, бірақ соғыстан кейін қайтадан суға көтеріліп, эскорт немесе оқу кемесіне айналдыру мүмкіндігі қарастырылды. Ешбір ұсыныс қабылданбады және ол 1950 жылы металл тескілеуге сатылды.

Дизайн

Француз авианосеці "Беарн" аяқталғаннан кейін, Marine Nationale тағы бір авиациялық кемені қалаған, бірақ арзанға айналдырылатын қосымша корпус болмағандықтан, тағы бір авианосецтің құны тым жоғары болды. Сондықтан, мобильді авиациялық база ретінде қызмет ете алатын және белгілі бір шабуыл үшін гидроұшақтарды қолдайтын гидроұшақ тасымалдаушы (transport d'aviation) кемесіне тоқтады. Кеменің стандарттық жүк көлемі 5 тоннадан аспауға шектелді, бұл Францияның Вашингтон келісімі бойынша капиталдық кемелерге берілген квотасына есептелмеуіне мүмкіндік берді (оны авианосец деп санауға болмады, себебі ол Вашингтон келісімінің талаптарына сай келмеді – кемеден ұшақтар ұшып, қайтадан қона ала алмауы керек еді). Бұл оның құнын салыстырмалы түрде төмен ұстауға да септігін тигізді.

Сипаттама

Командир Тесте жалпы ұзындығы бойынша ұзын болды. Оның ең үлкен ені және суға батып тұру тереңдігі болды. Стандартты жүктемеде ол , қалыпты жүктемеде және толық жүктемеде ығыстырды. Кеменің жоғары профилі болғандықтан, жаман ауа-райындағы тұрақтылығына қатысты алаңдаушылықтар туды, себебі кеменің жоғарғы бөлігінде салмақтың көп бөлігі орналасқан еді; атап айтқанда, катапульттары, крандары және зениттік қарулары. Тұрақтылығын арттыру үшін екі бүйірлік резервуарға бірін-бірі байланыстыратын қысымды бабочка клапаны орнатылды, соның арқасында су резервуарлар арасында ағып, кеменің шайқалуын теңестіретін болды. 1933 жылы өткізілген сынақтарда жүйе сәтті деп танылды, өйткені ол кеменің шайқалуын 37–65% дейін азайтты. Дегенмен, жүйеге күтім жасау қиын болды, себебі резервуарларға қол жеткізу қиын еді.

Қозғалтқыш

Командир Тестеде екі валдан тұратын машиналық бөлімдерді орналастыру болды, қазандық пен двигатель бөлмелері кезекпен орналасқан. Оның Schneider Zoelly атты редукторлы бу турбиналары төрт суперқайнатылған Loire Yarrow шағын түтікшелі қазандықтарымен жабдықталған, олар турбиналарды белгілі бір қысымда және температурада қуатпен қамтамасыз етті. Бұл Marine National флотындағы алғашқы суперқайнатылған қазандықтар болды және кеменің сынақтарынан кейін түзетулер қажет болды. Алдыңғы қазандық бөлмесіндегі екеуі мұнаймен, ал қалған екеуі мазут немесе көмірді пайдалана алатын болды. Командир Тестенің жобаланған жылдамдығы 15 теңіз шақырымынан аспады, бірақ 1933 жылғы 23 шілдеде теңіздегі сынақтар кезінде ол осы көрсеткішті арттырды. 180 тонна мұнай және 300 тонна көмір тасымалданды. Бұл 10 теңіз шақырымы жылдамдықпен немесе 6 теңіз шақырымы жылдамдықпен тек көмірді пайдаланып, белгілі бір қашықтықты жүруге мүмкіндік берді. Екі 300 киловатт (кВт) турбогенератор 235 вольт электр қуатын өндірді. Тұраққа келгенде қуатпен қамтамасыз ету үшін үш 150 кВт дизель генераторы орнатылды.

Қару-жарақ

Командир Тести бастапқыда жер бетін және әуе шабуылдарын (АА) қарсы қарулардың қосындысын тасымалдауға жоспарланған, бірақ құрылыс басталғанға дейін бұл өзгертіліп, он екі Canon de Modèle 1927 45 калибрлі, екі мақсатта қолданылатын қарудан тұратын бірыңғай артиллериялық батарея құрылды. Бес қару алдыңғы және артқы құрылымдарға орнатылды, ал екеуі катапульттардың арасына бекітілді. Олардың көтерілу бұрышы -10°-тан +85°-қа дейін болды. Атыс жылдамдығы минутына 10 оқ құрады. Олардың максималды қашықтығы шамамен 280 оқпен, мұраты жойғыш снарядпен 280 оқтан тұратын жиынтық әрбір қаруға берілді, оның ішінде 40 жұлдызды және 19 іздеу снаряды болды. Сонымен қатар, алты қос Hotchkiss Mitrailleuse de Modèle 1929 пулеметтері орнатылды, екеуі көпірдің қанаттарына, екеуі жоғарғы түтік платформасына және екеуі кормаға орналастырылды. 100 мм қаруларды басқару үшін екі отты басқару құрылғысы орнатылды; біреуі көпірдің үстінде, екіншісі артқы құрылымның үстінде. Әрбір басқару құрылғысы стереоскопиялық қашықтық өлшегішпен жабдықталған. Басқару құрылғысының жер үстіндегі нысаналарға қарсы тиімділігін арттыру үшін қашықтық өлшегіштерді жаңарту жоспарланған, бірақ ол ешқашан іске асырылмады. Кеме ортасының 37 мм әуе шабуылына қарсы қарулары бір қашықтық өлшегішпен басқарылды, бірақ алдыңғы және артқы 37 мм қарулары үшін ешқандай құрал қарастырылмады.

Әуе кемесінің орналасуы

Командир Тестедің кеме ортасында үш палуба биіктігіндегі үлкен ангары болды. Ол, түтін шығаратын құбырлар мен машина бөлімшелерінің желдеткіш жүйесін қамтитын бөлу қабырғасымен екіге бөлінген. Онда қанаттары бүктелетін он үлкен торпедалық бомбалаушы ұшақ орналастырылуы мүмкін еді; әрбір торпедалық бомбалаушының орнына қанаттары бүктелетін екі кіші ұшақ қойылуы мүмкін. Тағы екі үлкен ұшақ пен төрт кіші ұшақ ангардың астындағы жүк қоймасына жиналған күйінде, ящиктерде тасымалданатын. Ұшақтар кеменің артқы жағындағы квартерлік палубаға дейін созылған Декаувилл рельстерінде жүретін дөңгелекті арбалар жүйесімен жылжытылды. Торпедалық бомбалаушылар квартерлік палубаға жылжытылып, қанаттары жайылып, содан кейін кеменің кортуындағы үлкен кран арқылы суға түсірілетін. Ангардың үстінде төрт Penhöet қысылған ауа катапульттары орналасқан, олардың әрқайсысының ұшыру сыйымдылығы 500 метрлік болатын. Кіші истребительдер мен барлау гидроұшақтары ангардың төбесіндегі үлкен люктер арқылы ангардың әр бұрышында орнатылған төрт кранның бірімен көтерілді және катапультқа орнатылды. 1937 жылғы сынақтар кезінде 16 ұшақтың тобын тиеу немесе түсіру үш сағат, бір Gourdou Leseurre GL 812 барлау гидроұшағын тиеу 17 минут, ал төрт гидроұшақты катапультамен ұшыру жеті минутқа созылды.

Ұшақ

Командир Тести теңіздік нұсқадағы Farman F.60 Goliath торпедалық бомбалаушысын орналастыру үшін жобаланған, бірақ ол 1932 жылы қолданысқа енген кезде ескірген болатын. Екі қанатты Levasseur PL.14 торпедалық бомбалаушы гидроұшақтары теңізге қону үшін тым нәзік болғандықтан, қысқа мерзімге ғана пайдаланылды. Олар 1934 жылдың шілде-тамыз айларында жетілдірілген Levasseur PL.15 ұшақтарымен ауыстырылды. 1939 жылдың наурыз-мамыр айларында PL.15 ұшағының орнын Latécoère 298 монопланы басты. Барлау эскадрильясы бастапқыда 1933 жылдың қазан айында қанаттары бүктелетін Gourdou Leseurre GL 811 келгенге дейін, тұрақты қанатты Gourdou Leseurre GL 810 гидроұшақтарымен жабдықталған. Олар 1936 жылдың басында жетілдірілген Gourdou Leseurre GL 813 ұшақтарымен алмастырылды. 1938 жылдың сәуірінен бастап GL 813 ұшағының орнын үлкен Loire 130 гидроұшағы басты, бірақ катапульттерді олардың үлкен салмағына бейімдеу қажет болды. Командир Тестиде ешқашан жауынгерлік гидроұшақтар болған жоқ, бірақ Loire 210 гидроұшағы осы рөлге арналған еді. Алайда, ол заманауи құрлықтағы ұшақтардан әлдеқайда нашар болды және 1939 жылы бар болғаны 20 данасы ғана салынды. Сондай-ақ, ол өте кемшіліктері бар конструкция екенін дәлелдеді; 1939 жылдың тамызында қызметке түскеннен кейін үш ай ішінде қанаттарының конструкциялық ақаулығынан бес ұшақ құлады, ал қалғандары жерге түсірілді.

Қызмет тарихы

Командир Тесте 1932 жылы құрамына қабылданғаннан кейін Жерорта теңізі эскадрильясында қызмет етті. 1935 жылдың қарашасынан 1936 жылдың тамызына дейін қайта жабдықталды, осы кезде оның 100 мм-лік зеңбіректерге қорғаныш қалқандары орнатылды. 1937 жылдың қыркүйегінен бастап, ол Испания азамат соғысы кезінде бейтарап кемелерді сауда жеңілінен қорғау үшін Оранда орналасты. 1939 жылдың тамызында ол алты Loire 130 және сегіз Latécoère 298 ұшағын алып, Оранға бет алды, сонда Екінші дүниежүзілік соғыс келесі айда басталғанда ол болды. Командир Тесте 1939 жылдың желтоқсанына дейін Солтүстік Африка суларында қызмет етті, содан кейін Тулонға оралып, ұшақтарын түсірді. 1940 жылдың бірінші жартысында ол француз Солтүстік Африкасы мен материктік Франция арасында әуе көлігі ретінде жұмыс істеді. 1940 жылдың маусым айының соңында ол Орандағы тығыз зәкірден Мерс-Эль-Кебирге ауыстырылды. 1940 жылдың 3 шілдесінде британдықтардың Мерс-Эль-Кебирге жасаған шабуылы кезінде оқ-дәрі сынықтарынан жеңіл зақымдалды, бірақ ешкім зардап шекпеді. Ол 18 қазанда Тулонға келді, онда кейін қарусыздандырылды. 1941 жылдың маусымында Командир Тесте зеңбірекпен оқыту кемесі ретінде қайта жандандырылды. 1945 жылдың ақпанында қайта жөндеуге болады деп есептелді және эскорт немесе оқу тасымалдаушысы ретінде қайта құру мүмкіндігі қарастырылды.