Кіріспе
2005 жылғы Гарет Робертстің романы "Жалғыз ғана адам" – Гарет Робертс жазған және ұзақ жылдар бойы көрсетіліп келген британдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Доктор Хью" негізінде құрылған BBC Books-тың түпнұсқа романы. Ол 2005 жылдың 8 қыркүйегінде "The Deviant Strain" және "The Stealers of Dreams" кітаптарымен бірге жарық көрді. Романның кейіпкерлері – Тоғызыншы Доктор, Роза Тайлер және Капитан Джек.
Only Human is a BBC Books original novel written by Gareth Roberts and based on the long running British science fiction television series Doctor Who. It was published on 8 September 2005, alongside The Deviant Strain and The Stealers of Dreams. It features the Ninth Doctor, Rose Tyler and Captain Jack.
Қысқаша мазмұны
Қазіргі Жерде неоандертальдің болуы Докторды, Роуз бен Жекты біреудің уақытпен ойнап жатқанына ескертеді. Шындықты білу үшін олар 28 мың жыл бұрын саяхаттап, өткен мен болашақтың адамдарымен – және одан да қорқынышты нәрсемен кездеседі.
Сюжет
Бромлидегі әсем киімдер кешінде жас римдік бір үңгір адамымен төбелес бастайды. Ал ТАРДИС-те Доктор, Роза және капитан Джек Харкнесс Кегрон Плуваға жол тартады. Ол бұл "ластанған жарылыс қозғалтқышы" бұзылыстың себебі екенін түсіндіріп, Доктор 21 ғасырдың басында Бромлиге ТАРДИС-ті жеткізеді. ТАРДИС жерге қонады, Доктор мен Джек бұзылыстың көзін табуға тырысады. Роза көшеден өтіп, маникюр салонына барады, түнгі клубтағы төбелес пещерный адамды ауруханаға жеткізгенін біледі. Ауруханаға келгенде үш адам оның әскер тарапынан жабылып қойылғанын біледі. Доктор мен Роза ауруханаға кіреді. Ішінде медбике бір адамның түнгі уақытта Эбола вирусымен келгенін айтады. Неандерталь бөлмесін тапқаннан кейін Доктор өзінің доктор Тейбл екенін және акромегалия саласындағы сарапшы екенін түсіндіреді. Науқастың медбикесі Верониканың көмегімен неандертальды ауруханадан ТАРДИС-ке шығарады. Неандерталь өзін Дас деп таныстырады, ал Доктор одан осы уақытқа қалай келгенін сұрайды. Оның түсіндірмесінен олар лас жарылыс қозғалтқышының 29185 жылғы уақыт саяхатшыларынан келгенін түсінеді. ТАРДИС кетіп бара жатқанда, Дас жасыл жарық көлінде еріп бастайды. ТАРДИС дірілдеп, айқайлайды, бірақ кері жүреді, ал Доктор бастапқы уақыт сапары Дастың жасуша құрылымын бұзғанын және ол үйге қайта алмайтынын айтады. Доктор мен Роза не болып жатқанын білу үшін уақытты кері қайтарады. Ол оларға пәтер жалдап берді, Джекке психологиялық несие картасын берді, бір айдан кейін қайтып келеді деді. ТАРДИС далаға қонады, жанында орман бар. Олар ағаштарға қарай бет алды. Олар тамақ ішіп отырған әдемі жігітті көріп, оған қарай жүгіргенде, ол қаша жөнеледі. Оның ізін іздеп жүргенде олар кенеттен үлкен жануардың қалдықтарына тап болады және оны өлтірген нәрсенің дауыстарын естіп, өздеріне қарай келе жатқанын сезінеді. Кенеттен қатты, дауысты музыка естіліп, жыртқыш аң қашады. Бұл шудың шыққан жері - уақытпен саяхатқа шыққан тағы екі адам. Олар Докторды және Розаны көріп таңғалған жоқ. Екі адам да соңынан қуған адамдай киінген, сондай-ақ өте келбетті, екеуі де есімдік табельке тағып жүр. Роза олардың өте "бос" екенін және эмоцияны аз көрсететінін түсінеді. Екі адам оларды Дастың сыңғырлаған ағашына апарады, бұл Остерберг деп аталатын ағаш қаласы бар үлкен үңгірге баратын лифт. Олар Шанталмен кездескенде, Роза фильмнің премьерасында барлық адамдар тартымды екенін байқайды, бірақ бір адам қалыпты көрінеді және кең жиекті шляпа мен плащпен өте эксцентрикалық киінген. Шанталь өте биік және өте сұлу. Ол Quilley деп аталатын, бас киімін киген адаммен сөйлесіп жатыр. Ол эксперименттің 49-шы күні жүргізілгеніне наразылық білдіріп отыр, ал ол тек 40-шы күні жоспарланған болатын. Шанталь оны 662 комбинациясын қолдануды ұсынады, ал Квилли оны қаламайтынын айтады. Доктор өзін және Роузды таныстырады, ол Шанталмен сөйлесу үшін қалады, ал Роуз Квиллимен бірге "зоотехника" туралы сөйлесуге барады. Шанталь Ленаға Докторды Остербергке алып баруға бұйырды. Доктор Остербергерлердің жалпыға ортақ бей-жайлық көрсетуін бұзып, Лененен қала туралы және олардың не үшін осында екенін білмейтінін айтып беруді сұрайды. Ол бір сәтке ашуланып, содан кейін белгісінің пернесін басып, оған бәрін түсіндіруге қатты құштар. Ол Шантальдің шебері екенін және өткенге саяхат жасау идеясын ойлап тапқанын айтады. Команданың барлық іс-әрекеті ол үшін. Доктор Куиллидің үйіне келіп, оны тапқанын түсіндіреді. Остербергерлер біздің заманымыздың 436 мың жылынан кейінгі уақыттан келеді. Сол кезде ғарышқа қарсы үлкен соғыс болып, Жерге EMP толқыны сияқты EMP толқыны соқты. Ол барлық электрониканы сөндіріп, алға басуды тоқтатты. Адамзат химия мен биология сияқты электронды емес ғылым салаларына назар аударуға мәжбүр болды. Ақырында, екі саладағы жетістіктер адамға адам денесін толықтай картаға түсіруге мүмкіндік берді. Дәрігерлер адамдарды бөлшектейтін және зиянсыз әсерлерсіз қайта құрастыратын механиктер сияқты әрекет етеді. Доктор Розаға бір белгісін көрсетіп, олардың кез келген "жаман сезімді" блоктау үшін фармакологияны қолданатынын айтады. Квилли - бас тартушы, ол поппер пакеттерін қолданбайды. Доктор Куиллиден олар келген уақыт машинасын көрсетуін сұрайды. Ол бумен жұмыс істейді, ал Доктор оны мұқият тексеруді қалайды, сондықтан ол Роузға олар бұрын кездескен жаратылысты тексеру керектігін айтады. Квилли оған Редди неандертальдықтарға баратынын және ол онымен бірге бола алатынын айтады. Ол оған күйінетіндей сұрап бастар, содан кейін ол тек "Иә, жарайды, не болса да" дейтінін және ешқандай сұрақ қоймайтынын түсінеді. Олар неандертальдықтардың лагеріне кіргенде, Редди (Роза мен Доктор алғаш көрген адам) Ка есімді әйелмен күшінде қарсы алады. Роза оларға Дастың жақсы екенін айтады, олар оны естіп қуанып, бірақ ол қайта оралмайтынын біледі. Кенеттен үлкен қыжылдау болады, мұрт және көк бояумен жабылған адамдардан құралған адамдар лагерге шабуыл жасайды және Розаны тұтқынға алады. Доктор қозғалтқыштың тексеруін аяқтап, Куиллиге одан қуатты сорып алып жатқанын айтады. Олар құбырды "Сұр есікке" дейін іздейді және оның не екенін көру үшін барады. Ол үлкен құлыптау механизміне ие, ал Доктор оны ашуға кіріседі. Олар іштен бір дауысты естиді, Куилли оны Остербергер Тина деп таниды. Есік ашылады, алғашқыда ештеңе жоқ, содан кейін Тинаның есімдік табелькасын тағып киген қаңқа лақтырылады. Доктор есікті жабуға тырысады, бірақ сұр, алты саусақты қол созылып, кері итеріп жібереді. Жартылай адам сияқты көрінетін, костюм киген алып жаратылыс секіріп шығып, олардың адам емес екенін сұрайды. Доктор әрине емес дейді және жаратылысты ішке қайтаруға бұйрық береді. Ол оны қорқытып, есікті қайта құлыптай алады. Доктор Куиллиге бұл жаратылыстың Остербергтегі біреу жасаған генетикалық инженерияның өнімі екенін айтады. Олар кетіп бара жатқанда, Шанталь екі Остербергермен бірге жақындап келе жатқанын көреді. Ол бұл жаратылыстың Ги Брактор екенін айтады, ал Доктор оны анасы деп атайды. Ол өзімен бірге шабуыл жасау үшін екі адамды шақырады. Олар Доктор мен Куиллиді есінен айырып, Шантальдың зертханасында есін жиғанда, Доктор поппер пакетімен мас екенін көреді. Роза көне әйел мен оның ұлын көреді. Ол оларға өзінің есімін айтады және өзінің "өзенге жақын жерден" келгенін айтады. Әйел Розаның отбасыға қосылып, немересіне үйленеceğini, осылайша оны патшайым ететінін айтады. Роза Тиллунға үйленгісі келмейтінін айтуға тырысады, бірақ оның қарсылығы ескерілмейді. Соңында ол оның тайпасының құдайына құрбандық шалу үшін жалғыз шығуы керек екенін айтады және лагерден шығып кетеді. Шанталь Докторға екі есе көп химиялық заттар бергеніне қарамастан, ол оны төңкеріп, оны орындыққа байлап, Куиллиді іздеуге барады. Ол өзінің және Куиллидің поппер пакеттерін жыртып, дәрі табуға барады. Ол жабдықтау орталығында поппер пакеттерін толтырудың жақында таусылып қалғанын байқайды. Шанталь Остербергердің бірімен босатылады, оны Сұр есікке апарып, Ги Бракторға тамақтандырады. Содан кейін ол оларды барлығын жеуге жібереді, бірақ өзі, Доктор және бір-бірінен басқа. Доктор айқайларды естіп, Куиллиді олардың әсерінен арылу үшін ынталандырады. Ол оған Остербергерлерді құтқаруды бұйырады. Содан кейін Доктор неандертальдықтар мен бетке қарсы адамдарды ескертуге және Розаны табуға барады. Куилли олардың көп бөлігін құтқара алмаса да, екі адаммен бірге лифтпен бетке қарай шығады, ал Ги Бракторлар барлығын жеп қояды. Тайпадан алыс Роза неандертальдықтарға қалай қайта оралатынын білмейді. Оны Тиллун қуып жетеді, ол неге оған үйленгісі келмейтінін білуді қалайды. Ол түсіндіруге тырысқанда, олардың естігеніне атыс дауысы естіледі және жасырынады. Бұталар...
Жалғастығы
Доктор бұрын неандертальдермен кездескенін айтады, бұл Жетінші Доктордың "Ghost Light" сериалына сілтеме, онда 19 ғасырдағы Англияда өмір сүрген неандерталь бейнеленген, сондай-ақ Бірінші Доктордың "Жерден тыс бала" әңгімесіне сілтеме болуы мүмкін. Джек Розаның уақытына ешқашан бармағанын көрсетеді, бұл оқиғаны "Boom Town" эпизодынан бұрынғы кезеңге орналастырады. Алдыңғы роман, "The Deviant Strain", да "Boom Town" оқиғаларынан бұрын өтеді, бірақ келесі кітап, "The Stealers of Dreams", телеэпизодтан кейін өтеді, себебі ол оның оқиғаларына сілтеме жасайды. Роуз тарихқа дейінгі адамдармен сөйлесудің, "The Unquiet Dead" фильміндегі Гвинет сияқты немесе тіпті басқа планеталардағы шетелдіктермен сөйлесуден өте өзгеше екенін байқайды, себебі кейбір түсініктер олардың түсіну қабілетінен асып түседі. Роман ТАРДИС-тің шетел тілдерін ағылшын тіліне аудару мүмкіндігін кеңінен пайдаланады, себебі неандертальдер мен үңгір адамдары сауатты ағылшын тілінде ғана емес, сонымен қатар 21 ғасырдың сөйлеу тілінде де сөйлейді, бірақ бір сәтте ТАРДИС-тің "дөрекі сөздерді сүзуі" (Доктор түсіндіргендей) бар екені белгілі болады, ол Нан айтқан жамандау сөздің орнына "мұрқайды" деген сөзді қолданады. Бұл кітап Джек пен Джеки Тайлердің алғашқы (бірақ қысқа) кездесуін көрсетеді. Ол оны "Journey's End" эпизодында қайтадан кездестіреді. Бұл кітапта "Жақсы қасқыр" туралы ешқандай сілтеме жоқ.
Популярлы мәдениетке сілтеме жасау
Отбасымен бірге болғанда Роуз барлық түктерді "Жулиен Макдональд сияқты" етеді дейді. Доктор: "Клеоны жалғастыр" фильмі ешкім ойлағаннан да дәл тарихи тұрғыдан болды" дейді. Доктор "махаббат үшін үйлену – әстеусіз бағаланған" десе, Роуздың "Сен білесің бе?" деген жауабына: "Кім мен білмеймін дейді? Леди Мэри Wortley Монтегюден сұраңыз" дейді. Шанталь эволюция теориясын баяндап жатқанда, Роуз: "Бұл Horizon-ға айналып бара жатыр" дейді. Доктор 1973 жылғы Дэвид Боуи альбомына сілтеме жасай отырып, Тиллунды Аладдин Сейн деп атайды. (Боуинің альбом мұқабасында Тиллудың бетіне ұқсас сызылған бояу бар). Куиллидің "көне артефактілерінің" арасында Coldplay CD-сі бар, және Доктор бұл топты жақсы көре бермейді. Джек Дасқа теледидар көру арқылы әлемді тануға рұқсат берсе де, Farscape және Deadwood неандертальды шатастырады деп санайды. Дас өзінің сүйікті телешоуы "Сізге қызмет етеміз бе?" екенін айтады, бірақ оны атымен атамай, кейіпкерлерді "Грейс ағалар" деп атайды. Джек сондай-ақ "Миссис Слокомбтың" Дасқа нақты емес екенін түсіндіру қиынға соғатынын айтады.
Quilley has a Coldplay CD among his "ancient artifacts", and it seems the Doctor doesn't think very highly of the band. While Jack allows Das to learn about the world by watching television, he feels that Farscape and Deadwood would only confuse a Neanderthal. Das mentions his favourite show is Are You Being Served?, although did does not refer to it by name but instead calls the characters the "Grace Brothers". Jack also mentions that he has trouble explaining that 'Mrs Slocombe' is not real to Das.