Кіріспе

Quai des Orfèvres (ke dez‿ɔʁfɛvʁ; "Алтын сатушылардың нары"; сондай-ақ, Дженни Ламур деп те аталады) – 1947 жылы түсірілген француз полициялық процедуралық драмалық фильмі. Режиссер Анри Жорж Клузо фильмде Женни Ламур рөлінде Сюзи Делер, Морис Мартино рөлінде Бернард Блиер, инспектор Антуан рөлінде Луи Жуве және Дора рөлінде Симон Ренант ойнайды. Бұл Клузоның үшінші режиссерлік жұмысы және "Қарға" фильмінен кейінгі дау-дамаздан кейін түсірілген алғашқы фильм болды. Роман қолында болмағандықтан, Клузо мен Жан Ферри фильмді естелік бойынша жасады және түпнұсқа оқиғадан айтарлықтай өзгеше болды. Клузоның белсенділігі тоқтаған кезде ол ешқашан жарық көрмеген фильмдердің сценарийлерін жазды. Ол продюсер Анатоль Элиахеффпен кездесті, ол Клузоның келесі фильмін қаржыландыруға уағдаланды, егер ол коммерциялық фильм болса. Клузо оккупация кезінде оқыған Станислас Андре Стиманның бельгиялық детективтік романы "Légitime défense" ұсынды. Бұл туынды Клузоның төрт жылдық мәжбүрлі түрдегі әрекетсіздігін аяқтау және қылмыстық әдебиеттің жаңа танымал стилін пайдалану үшін жасалған тапсырыс болды. Клузо бұрын Стиманның туындыларына негізделген сценарийлер жазған, соның ішінде Жорж Лакомбтың "Соңғы алтының бірі" (1943) және өзінің дебюті "Қатіл 21-де тұрады" (1942). Элиахефф келісіп, жақында құқықтарды басқа продюсер Роджер де Венлуға сатты. "Légitime défense" романының көшірмесін табуға тырысқанда, Клузо оның басылып шықпағанын анықтады. Клузо Стиманға хат жазып, көшірме сұрады және Жазушы Жан Ферримен бірге естелік бойынша әңгімені бейімдеуге кірісті. Кітаптың көшірмесі келген кезде Клузо мен Ферри Стиманның романынан едәуір өзгеше сценарий жазған еді. Сценарийдегі өзгерістерге нақты қылмыскердің кім екені, оқиғаның орны және лесбиянка фотограф Дора Моние кейіпкерін енгізу кіреді. "Quai des Orfèvres" режиссер-актер Луи Жуве үшін де қайта оралу фильмі болды, ол Клузомен Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын жақын дос болған. Жуве инспектор Антуан рөлін қабылдады, егер түсіру кестесі икемді болса және Клузо фильмге Жуве труппасының бірнеше мүшелерін шақыратын болса.

Шығару және қабылдау

Quai des Orfèvres 1947 жылы 3 қазанда Парижде көрсетілді. 1947 жылы Франциядағы ең көп тамашаланған төртінші фильм болды, оны 5,5 миллион адам көрді. Фильм алғашқы көрсетілімінен бері Францияда бірнеше рет қайта экранға шықты.

Сыни қабылдау

Фильм Францияда алғашқы көрсетілімінен бастап сыншылардың оң пікірлеріне ие болды. Пьер Шартье France Libre басылымында бұл фильмді «француз криминалды фильмдері тарихындағы шешімді кезең» деп жазды. Фильм алғашқы көрсетілімінен бастап АҚШ-та да оң сын-пікірлерге ие болды. «Нью-Йорк Таймс» газетінің редакторы Босли Кроутер фильмді «әсерлі және терең зерттеуші фильм» деп атады. Ричард Л. Коу The Washington Post газетінде фильмді «жақсы, қызықты француз криминалды фильмі» деп сипаттады. Variety журналы фильмге оң баға беріп, «Quai des Orfèvres барлық жағынан ерекше» екенін мәлімдеді. 1949 жылы фильм «Үздік шетелдік фильм» номинациясында Эдгар сыйлығын жеңіп алды. Қазіргі кезде де фильмге оң баға берілуде. Француз сыншылары фильмнің шығуынан бері оны мақтап келеді. 1964 жылы Жан Митри фильмді «Ренуардың «Ойын ережесі», «Ева туралы бәрі» және тағы екі-үш фильм сияқты, киноның, романның және театрдың адам жанын зерттеу құралы бола алатынына ойландыратын туынды» деп жазды. Rotten Tomatoes фильмдер рейтингісі сайты 32 сынға негізделген 100% мақұлдау рейтингін және 8.34/10 салмақты орташа бағасын жариялады. Сайттың пікірі: «Генри Жорж Клузоның жан тебірентерлік нуары соғыстан кейінгі Францияның проблемаларын және әлеуметтік күрес пен қылмыстың аражігін зерттейді». Metacritic сайтында фильмге 10 сынға негізделген 89 ұпай берілді. Ұлыбританияда фильмтің DVD нұсқасы 2007 жылдың 30 сәуірінде Optimum Releasing компаниясы арқылы шығарылды. Criterion DVD-нің басылымы қазір тоқтатылды. Kino Lorber Blu-ray және DVD форматында фильмнің 4K қалпына келтірілген нұсқасын шығарды.