Кіріспе

Бала асырап алған ересектердің түпнұсқа туу куәліктерін алу құқығын қалпына келтіру шарасы – 58-ші шара АҚШ-тың Орегон штаты сайлаушыларының 1998 жылғы қарашада өткен жалпы сайлауда қабылдаған азаматтық бастама болды. Бұл шара Орегон штатында туған асырап алынған ересектердің түпнұсқа туу куәліктерін алу құқығын қайта қамтамасыз етті. Шара 609 268 дауыспен қолдалып, 454 122 дауысқа қарсы болды. Бірнеше балаларын асырап беруге берген аналар шараға дереу қарсы шықты, бұл шараны күшке енгізуді бір жарым жылға кешіктірді.

Мәтін

Мемлекеттік тіркеушіге жазбаша өтініш түскеннен кейін, Орегон штатында туған, 21 жасқа толған асырап алынған кез келген адамға мемлекеттік тіркеушінің сақтауындағы, өзгертілмеген, түпнұсқа және түзетілмеген туу туралы куәлігінің куәландырылған көшірмесі беріледі. Процедуралар, мемлекеттік алымдар және күту мерзімдері ORS 432.120 және 432.146 сәйкес, Орегон штатының асырап алынбаған азаматтарына қойылатын талаптармен толықтай сәйкес келеді. Ешқандай ерекшеліктер қарастырылмаған. 1999 жылдың 30 желтоқсанында апелляциялық сот тараптарға Орегон Жоғарғы Сотына шағымдануға мүмкіндік беру үшін тағы да жеті күндік тоқтатқанын ұзартты. 2000 жылдың 6 қаңтарында Орегон Жоғарғы Соты төтенше тоқтатқанын мерзімсіз ұзарту туралы шешім қабылдады. 2000 жылдың 20 наурызында сот бұл істі түсіндірместен қараудан бас тартты және туған аналарға АҚШ Жоғарғы Сотына шағымдануға мүмкіндік беру үшін 21 күндік тоқтатқанын ұзартты. Тоқтатқанын тағы да төрт рет ұзартып, оның күшіне енуі 2000 жылдың 30 мамырына дейін кейінге шегерілді. 58-ші шара бойынша соңғы екі сот процесінде Орегон Жоғарғы Соты 2000 жылдың 16 мамырында туған аналардың қайта қарау туралы өтінішін қабылдамады. Сондай-ақ, 2000 жылдың 23 мамырында Орегон Жоғарғы Соты жаңа заңға қарсы тоқтатқанын ұзартудан бас тартты. 2000 жылдың 30 мамырында Жоғарғы Сот судьясы Сандра Дей О'Коннор тоқтатқанын ұзарту туралы өтінішті қабылдамай, сот процесін аяқтады.

1998 жыл

22 мамыр күні, асырап алынған балалардың туу куәліктерін ашуға рұқсат беру туралы бастаманы қолдаушылар Орегон штатының мемлекеттік хатшысына 86 422 қол жинады. 9 шілдеде 58-ші сайлау шарасы 73 261 қол қою арқылы тіркелді. 26 тамызда Willamette Week газеті 58-ші шараны азаматтық құқықтар үшін күрес ретінде қолдау туралы мақала жариялады. 2 қыркүйекте Орегон штатының губернаторы Джон Китжабер бұл шараға қарсы екенін мәлімдеді. 16 қыркүйекте Willamette Week газеті "Бастард: Америкадағы асырап алу" деген мақала жариялады, онда бір адамның асырап алынуы туралы мәліметтерді табудағы күресі баяндалған. 23 қыркүйекте The Oregonian газеті жеке құпияға қатысты алаңдаушылықтарға байланысты бұл шараға қарсылық білдіретін мақала жариялады. 12 қазанда Орегон штатының мемлекеттік хатшысы 58-ші шараны қолдау және қарсылық білдіру аргументтерін тізімдеген сайлаушыларға арналған анықтамалықты жариялады. 14 қазанда Willamette Week газеті 58-ші шараны қолдап редакциялық мақала жариялады. 1 қарашада The Oregonian газетінде бұл шараны қолдаған 500 ананың есімдері тізілген жарнама жарияланды. 3 қарашада сайлаушылар 58-ші шараны 57% дауыспен 43% қарсылығына қарсы қабылдады. 1 желтоқсанда Марион округінің сотының судьясы Альбин В. Норблад Франклин Хунсакердің төрт анонимді ана атынан берген талап арызының нәтижесінде 58-ші шараны іске асыруды тоқтататын қаулы шығарды. 9 желтоқсанда үш жеке тұлға, оның ішінде 58-ші шараның бас өтініш берушісі Хелен Хилл, Сент-Хеленс қаласынан асырап алынған Кёртис Эндикотт, Скаппуз қаласынан Сьюзан Апдайк, биологиялық анасы, және Oregon Adoptive Rights Association ұйымы 58-ші шара бойынша сот ісіне араласу мәртебесін сұрады. Араласу мәртебесі оларға куәларды тексеруге, дәлелдерді қарауға және сот отырыстарына қатысуға мүмкіндік береді. Бұл тараптардың мүддесін Портленд қаласынан адвокат Томас Э. Макдермот қорғайды. 18 желтоқсанда тағы үш анонимді ана талапкерлер тізіміне қосылды.

2000 жыл

5 қаңтарда алты талапкердің адвокаты Франклин Хунсакер апелляциялық соттың шешімін жедел шағымда Орегон Жоғарғы сотына беруге шара қолданды. "Орегон" газетінде "Бала тудыру аналары заңға тоқтау салуды сұрайды" деп жазылған. 6 қаңтарда Орегон Жоғарғы соты апелляциялық соттың 30 желтоқсанда берген жеті күндік тоқтауын күшінде қалдырды. 20 наурыз күні Орегон Жоғарғы соты 58-ші шараны қолдады. Орегон Жоғарғы соты бүгін 58-ші шараны қараудан бас тартты. Сот заңның күшін тағы 21 күнге тоқтатты, бұл талапкерлерге соттан қайта қарауды немесе АҚШ Жоғарғы сотына шағымдануды сұрауға мүмкіндік берді. 5 сәуірде Орегон Жоғарғы соты берген 21 күндік тоқтау мерзімі аяқталуға жақын тұрғанда, талапкерлердің адвокаты Хунсакер соттан шағымдануға қосымша 21 күндік мерзім беруді өтінді. 10 сәуірде Орегон штатының Жоғарғы соты талапкерлердің адвокаты Франклин Хунсакерге қайта қарау туралы өтініш беруге қосымша уақыт беру үшін 2 мамырға дейін тағы 21 күндік мерзім берді. 2 мамыр күні Орегон штатының Жоғарғы соты бүгін адвокат Франклин Хунсакердің арызын қараған кезде тағы бір тоқтау жасады. Ол Жоғарғы Соттың өзі шешім қабылдауы керектігін, төменгі соттың шешімін ғана қалдырмау керектігін сұрады. 16 мамыр күні Орегон Жоғарғы соты бүгін 58-ші шараның заңдылығын растаған апелляциялық сот шешімін қайта қарау туралы ұсынысты түсініктемесіз қабылдамады. Дегенмен, бұл шараны сынға алғандарға АҚШ Жоғарғы сотына шағымдануға мүмкіндік беру үшін 30 мамырға дейін тағы бір мерзім берілді. 19 мамыр күні Франклин Хунсакер Орегон апелляциялық сотына 58-ші шараны орындауды тоқтату туралы өтініш берді, себебі АҚШ Жоғарғы соты талапкердің куәлік беру туралы өтініші бойынша шешім шығарғанға дейін. Апелляциялық сот Бас прокурордың кеңсесінен және араласушылардың адвокаттары Макдермот пен Пулверстен ұсынысқа қарсы аргументтерді сұрады. 23 мамыр күні Орегон апелляциялық соты Хунсакердің 58-ші шараны тоқтату туралы өтінішін қабылдамады. Арыз берушілердің келесі қадамы – АҚШ Жоғарғы сотының судьясынан шағымдануға уақыт беру үшін уақытша тоқтатуды сұрау. Мемлекеттік деңгейде 58-ші шараға қатысты барлық шағымдар таусылды. 25 мамыр күні AP жаңалықтарында "Орегон асырап алушылар тізімдерге қол жеткізеді" деп хабарланды, егер Жоғарғы Сот 58-ші шараға конституциялық шағымды тыңдауға келіспесе, шара 30 мамыр күні сағат 17:01-де күшіне енеді. 30 мамыр күні Жоғарғы Сот судьясы О'Коннор 58-ші шараны тоқтату туралы өтінішті қабылдамады. Арыз берушінің адвокаты Франклин Хунсакер соңғы минутта судья Томасқа шағымданды, бірақ ол әлі жауап берген жоқ. Сот ережелері бұған рұқсат берсе де, мұндай әрекеттерге қолдау көрсетілмейді және әдетте толық соттың көпшілігінің дауысы қажет болады. 58-ші шара сағат 17:01-де күшіне енеді.