Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиядан темір дәуірінің батпақ денесі
Iron Age bog body from Ireland
Ескі Кроган адамы (ирланд тілінде Seanfhear Chruacháin) – 2003 жылдың маусымында табылған, жақсы сақталған ирланд темір дәуірінің батпақ денесі. Қалдықтар дене табылған жерге жақын, Офли округіне қарасты Дайнгеанның солтүстігіндегі Кроган төбесінің атымен аталған. Бұл табылыс Дублиндегі Ирландия Ұлттық мұражайында қойылған. Ескі Кроган адамы Мет округінде қазір Клоникаван адамы ретінде белгілі болған ұқсас бір табылыстан үш ай кейін табылған.
Old Croghan Man (Seanfhear Chruacháin in Irish) is a well preserved Irish Iron Age bog body found in June 2003. The remains are named after Croghan Hill, north of Daingean, County Offaly, near where the body was found. The find is on display in the National Museum of Ireland in Dublin. Old Croghan Man was found three months after a similar find, now known as Clonycavan Man, in County Meath.
Өмір
Бұл адамның бойы шамамен 1,5 метрден (2 метрге дейін) 1,8 метрге (2 метрге дейін) дейін болған, бұл оның өмір сүрген кезеңі үшін ерекше ұзын деп есептеледі. Оның күтімді тырнақтары оның қолмен жұмыс істемейтін, жоғары статустағы адам болғанын көрсетеді. Оның соңғы тамағы (асқазанының ішіндегі қалдықтарынан анықталған) бидай және айран болған деп саналады. Дегенмен, өлімінен кем дегенде төрт ай бұрын ол етке тоқ тамақтанғаны анықталды. Өкпесіндегі іздер оның плевриттен зардап шеккенін көрсетеді. Ол тек сол қолына оралған өрілген былғары белбеуден басқа ештеңе кимеген. Бұл жоғары мәртебелі екенін көрсетеді. Оның бір қолында жарақат бар, бұл өзін қорғауға тырысқанының белгісі болуы мүмкін. 2011 жылы Ирландияда табылған Кашел адамында да осындай жарақат табылды.
The man is calculated (based on his arm span) to have stood approximately between 5 feet (2 m) and 6 feet (2 m) tall, which is considered to be exceptionally tall for the period when he lived. The man's apparently manicured nails led to speculation that he was not someone who engaged in manual labour, and possibly therefore of high status. His last meal (analysed from the contents in his stomach) was believed to have been wheat and buttermilk. However, he was shown to have had a meat rich diet for at least the four months prior to his death. Scars on his lungs suggest he may have suffered from pleurisy. He was naked except for a plaited leather band around his left arm. This likely indicated high status. He also has an injury to one arm, possible evidence that he tried to defend himself. A similar wound has been seen on the Cashel Man, who was found in 2011, also in Ireland.
Қолшатыр
Мәйіттен табылған қол сақинасы суға тоңған былғарыдан, талшықтардан және төрт қоладан жасалған. Ұлттық мұражай қызметкері Луиза Мамфордтың сөзіне сәйкес, былғары сақина екі былғары жіптен жасалып, көптеген кішкентай тіліктер арқылы біріктірілген. Сақина бастапқыда мәйіттен алынып, былғарыдан торф сияқты элементтерді кетіру үшін ылғалды тазартылды. Суға тоңған былғарының одан әрі бүлінуіне және көбелектердің пайда болуына жол бермеу үшін қол сақинасы екі апта бойы 20% глицерин және деионизацияланған су ерітіндісінде «консолидация» деп аталатын процесте сақталды. Кептіруден және одан әрі химиялық тазалаудан, сондай-ақ коррозияны болдырмау үшін өңдеуден кейін қол сақинасы көрсету үшін мәйітке қайта орнатылды.
The arm ring found with the body was made from waterlogged leather, strands of fibres and four bronze mounts. According to Louise Mumford of the National Museum, the leather ring was made with two strands of leather joined through numerous small slits. The ring was initially removed from the body and wet cleaned to remove elements like peat from the leather. To prevent further decay of the waterlogged leather work and mould growth the arm ring was stored in a 20% solution of glycerol and de ionised water for two weeks in a process called consolidation. After drying and further chemical cleaning and treatment to prevent corrosion, the arm ring was returned to the body for display.
Байланысты мифология
Кроган төбесі ирландия мифологиясында Бри Эйл деп аталады. "Фионнның балалық шағындағы ерліктерінде" былай делінген: "Сол кезде Бри Эледе, яғни Бри Эленің самауры төбесінде, өте әдемі қыз болған, және сол қыздың аты Эле еді. Ирландиялық ерлер сол қыз үшін талас-тартысқа түсті. Бірден кейін бірі оған қалың сұрауға барып, әр жылғы Самайнде оған ұсыныс жасады. Себебі, Ирландиядағы самауры төбелері Самайнде әрқашан ашық болатын, олардың ішінде ештеңе жасырылмайтын еді. Оған қалың сұрауға барған әрбір адамның жанынан біреу өлтірілді. Бұл оқиғаның белгісі ретінде жасалды, кім жасағаны ешқашан білінген жоқ."
Croghan Hill is known as Bri Eile in Irish myth. In "The Boyhood Deeds of Fionn", we are told "At that time there was a very beautiful maiden in Bri Ele, that is to say, in the fairy knoll of Bri Ele, and the name of that maiden was Ele. The men of Ireland were at feud about that maiden. One man after another went to woo her. Every year on Samain the wooing used to take place; for the fairy mounds of Ireland were always open about Samain; for on Samain nothing could ever be hidden in the fairy mounds. To each man that went to woo her this used to happen: one of his people was slain. This was done to mark the occasion, nor was it ever found out who did it."