Кіріспе
Тарихи политеистік діндерді қайта орнатуға тырысулар
Политеистік реконструкционизм (немесе жай ғана реконструкционизм) – қазіргі заманғы пұтқа табынушылыққа қатысты көзқарас, алғаш рет 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында пайда болып, 1990 жылдардан бастап күш алды. Реконструкционизм – христиан діндеріне дейінгі политеистік діндердің салт-дәстүрлерін, амал-жолдарын және контекстік дүниетанымын қайта ашу арқылы қазіргі әлемде нағыз политеистік діндерді қайта орнатуға тырысады. Бұл әдіс Викка сияқты басқа неопагандық синкретизм қозғалыстарымен және германдық мистицизм немесе теософия сияқты экстатикалық/эзотерикалық қозғалыстармен қарама-қайшы келеді. Тарихи дәлдікке баса назар аудару тарихи қайта жаңғыртуды білдіргенімен, бұл екі қозғалыстың арасындағы айырмашылықты ниет арқылы түсіндіруге болады. Тарихи қайта жаңғырту тарихи дәлдікті өзіндік мақсат ретінде көздейді. Ал реконструкционист неопаган тарихи дәлдікті сенімді қауым мен құдайлар арасындағы үйлесімді қарым-қатынасты орнату құралы ретінде қарастырады. Қысқасы, христиан дініне дейінгі дінді практикалауға қатысты реконструкционисттік көзқарастың басшылық принциптерін былай бөлуге болады:
Христиан дінін қабылдағанға дейінгі пұтқа табынушылар өздерінің құдайларымен үйлесімді қарым-қатынаста болған. Олардың салт-дәстүрлері мен рәсімдері осы қарым-қатынасты басқару және реттеудің маңызды бөлігі болған. Егер қазіргі заманғы пұтқа табынушылар осы құдайлармен үйлесімді қарым-қатынас орнатқысы келсе, онда осы рәсімдер мен салт-дәстүрлер дұрыс орындалуы керек. Рәсімдерді қазіргі заманда дұрыс орындау үшін қазіргі пагандықтар олардың бұрын қалай және не үшін орындалғанын анықтауы керек. "Реконструкционисттік пұтқа табынушылық" терминін 1970 жылдардың соңында Исаак Боневиц қолданған болуы мүмкін. Боневицтің айтуынша, ол "осы терминнің қолданылуын сол кездегі басқа мәдениетке бағытталған неопагандық қозғалыстардың бірінен немесе бірнешеуінен алды ма, әлде [оған] оны жаңаша қолданды ма" деп нақты білмейді.
Кең жалған діндер
Линзи (2004) қазіргі заманғы реконструкцияшыл көпқұдайлық, мысалы, қазіргі заманғы эллинизм немесе Нова-Рома, пен "классикалық" пұтқа табынушылық арасындағы айырмашылықты көрсетеді. Ол он сегізінші ғасырдың ортасынан жиырмасыншы ғасырдың ортасына дейінгі қозғалыстарда, соның ішінде герман мистикасы, ерте неодруидизм және Виккада кездесетін жағдайды сипаттайды. Біріншісінде бар, бірақ екіншісінде жоқ ерекшеліктері: жалпыевропалық пұтқа табынушылықты қайта жаңғыртуға тырысу жоқ. Зерттеушілер зерттеу барысында қалыптасқан құжаттарды өңдеу үшін өткен ғасырда жасалған зерттеу нұсқауларына сәйкес болуға тырысады. Тарихи әдебиеттерді зерттеу, антропология, дінтану, саяси тарих, археология, соттық антропология, тарихи социология және т.б. сияқты түрлі салалардың нәтижелерін пайдаланатын көп салалы тәсіл қолданылады, сондай-ақ псевдоғылымдардан қашынуға тырысады. Бұл кезеңдегі мәдениетті, саяси жүйені, ғылымды және өнерді қайта құруға жасалған әрекеттердің мақсаты – "діни сенімдердің қалыптасқан ортасын жақсырақ түсіну". Христиандықтан бұрынғы әлеуметтік жағдайларды қайта жаңғыртудың мақсаты діни амалдар мен сенімдерді түсіну үшін жасалғанын, ал қазіргі қоғамды алмастыру немесе оның қатар өмір сүруі үшін емес екенін атап көрсету маңызды. Соңғы ниет – дәстүрлі немесе тарихи қайта жаңғырту тәсілінің белгісі, бірақ реконструкцияшыл неопагандық емес. Бұл әдістердің мақсаты – құдайлар (және басқа да жақсы рухтар, мысалы, жер рухтары немесе басқалары) мен сенімді қауым арасындағы үйлесімді қарым-қатынасты қамтамасыз ететін рәсімдер, ғұрыптар мен амалдар жиынтығын құру. Реконструкцияшыл неопаганистер бұл үйлесімділіктің сенімді қауымның өзінде де, құдайлар мен қауым арасында да қандай да бір пайдалы нәтижелерге әкелетініне үміттенеді. Германдық пагандық сияқты, құдайларға лайықты құрбандықтар (блот) "бейбітшілік пен молшылықты" (árs ok friðar) сыйлайды деп есептеледі. Политеистік реконструкторларды атау үшін "пұтқа табынушы" және "неопаган" терминдерін қолдану мәселелі. Кейбір реконструкторлық діни топтар "пұтқа табынушы" немесе "неопаган" деп аталуға қарсы шығады, себебі "пұтқа табынушы" терминін қарапайымдықпен байланыстырады. Тіпті өздерін кең, пұтқа табынушылық немесе неопагандық спектрдің бөлігі деп санайтын реконструкторлық топтар да осы терминдерді және олардың эклектизм, мәдени меншіктеу немесе Виккадан шабыттанған ғұрыптар сияқты осы қауымдастықтың проблемалық аспектілерімен байланысын қабылдамайды.
There is no attempt to recreate a combined pan European paganism. Researchers attempt to stay within research guidelines developed over the course of the past century for handling documentation generated in the time periods that they are studying. A multi disciplinary approach is utilized capitalizing on results from various fields as historical literary research, anthropology, religious history, political history, archaeology, forensic anthropology, historical sociology, etc. with an overt attempt to avoid pseudo sciences. There are serious attempts to recreate culture, politics, science and art of the period "in order to better understand the environment within which the religious beliefs were practiced". Emphasis has been added to show that the recreation of pre Christian social conditions are done so with the intent of understanding the religious practices and beliefs, not in order to recreate or revive a pre Christian society either to replace modern society or to exist in parallel to modern society. The latter intention would be more indicative of a traditionalist or a historical reenactment approach, and not specifically a reconstructionist neopagan. The goal of these methods is to create a set of rituals, rites and practices which facilitate a harmonious relationship between the gods (and other good spirits like landwights or others) and the belief community. Reconstructionist neopagans hope that this harmony both within the belief community itself and between the gods and the community brings some kind of tangible or intangible good. As in Germanic Heathenry, proper offerings (blót) to the gods are thought to bring about "peace and plenty" (árs ok friðar). The use of the terms "pagan" and "neopagan" to refer to polytheistic reconstructionists is controversial. Some reconstructionist religious groups take great issue with being referred to as "pagan" or "neopagan," viewing "pagan" as a pejorative term. Even among those reconstructionist groups who see themselves as part of the broader, pagan or neopagan spectrum, they may refuse the terms and their associations with the more problematic aspects of that community, such as eclecticism, cultural appropriation or Wiccan inspired ritual structures.