Конго Демократиялық Республикасының Шинклобве уран кеніші

Кіріспе

Конго Демократиялық Республикасындағы бұрынғы кеніш

Шинколобове, немесе Касоло, немесе Чинколобов, немесе Шаинколобове – Конго Демократиялық Республикасының (КДР) Жоғарғы Катанга провинциясындағы радий және уран кеніші. Ол Ликасиден (бұрынғы Жадотвилл) батысқа, Камбоведен оңтүстікке және Любумбашиден солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Бұл кен орны әлемдегі ең тиімді уран кенін өндірді және 1940-50 жылдары Манхэттен жобасы мен АҚШ-тың кейінгі ядролық қаруларын жасау үшін пайдаланылды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін мұнда алынған уран бастапқыда Бельгияға өңдеуге жіберілді, бірақ 1940 жылы Вермахт оны басып алып, сәтті болмаған неміс ядролық бағдарламасында пайдаланды. Шинколобове кеніші 2004 жылы ресми түрде жабылды.

Топоним

Шахтаның аты жақын маңдағы, қазір жоқ болған Шинколобве ауылынан алынған, ол лингала тіліндегі жергілікті тікенді жемістің атауы. Сонымен қатар, бұл сөз "сырттай жайлы, бірақ қоздырылғанда ашуланатын" адамды сипаттау үшін сленг ретінде де қолданылады.

Геология

Шинколобведегі минералдық кен орындары 1915 жылы ағылшын геологы Роберт Рич Шарп (1881–1960) тарапынан ашылды. Шинколобве кен орнының формациялары, қатпарлы жарылымға енген Кен сериясының бір бөлігін құрайды. Уран минералдары, сондай-ақ кобальт, күміс, никель, висмут және мырыш, Катанга синклинорийінің жарылымдары, жарықтары және шағын жарылымдары бойындағы тамыршалардағы массивті сульфид кендері түрінде кездеседі. Уранинит минералдануы 630 миллион жыл бұрын болды, осы кезде уранды ерітінділер Докамбрийге дейінгі Кен сериясының (Serie des Mines) доломиттерін, Roche Argilotalqueuse (R.A.T.) жапқышының астында сіңіп өтті. Кен сериясы – Роан жүйесінде орналасқан шисталы доломит жүйесі. Бұл шисталы доломит, Катанга тобының Орта Кунделунгу және Төменгі Кунделунгуының екі жанасуы арасында құрылымдық тұрғыдан орналасқан. Төменгі және Жоғарғы Кунделунгуы екі қабатты синклин құрайды, оның солтүстік қанаты Шинколобве жарылымын жабады. Бұл құрылымдық күрделіліктерден басқа, Катанга стратиграфиялық тірегі жоғарыдан төменге қарай Докамбрий Кунделунгу жүйесінен (Жоғарғы, Орта және Төменгі), Үлкен конгломерат және Мвашья жүйелерінен, Шисталы доломит жүйесінен (Р.Г.С., К.М.Н., С.Д., Р.С.С., Р.С.Ф., Д. Страт., R.A.T. Gr. және R.A.T.) және Кибара тобынан тұрады. Уранинит кристалдары 1-ден 4 сантиметрге дейінгі текшелер түрінде жиі кездеседі. Жаңа анықталған минералдарға иантинит, бекерелит, скопит, курит, фурмариерит, масуит, вандендриссхеит, рихетит, билиетит, ванденбрандеит, казолит, соддит, склодовскит, купросклодовскит, девиндтит, думонтит, ренардит, парсонсит, салеит, шарпит, студтит және дидерихит жатады. Ұқсас уранинит кен орындары батыста Свампода және батыста Калонгеде де кездеседі. және уран. Оленге тек ең бай кен жіберілді, ал қалғаны резервте қалдырылды. Ашық карьерлік кен өндіру 1936 жылы, жер астындағы және жер астындағы деңгейлерде тоқтатылды, бірақ барлау жұмыстары жер астындағы деңгейде басталды және су сорғылары орнатылды. 1939 жылы Ұлыбритания мен Франция Бельгияның уран кенінің инвентаризациясына қызығушылық танытты. Бірақ 1940 жылы нацистер Бельгияны басып алғаннан кейін, кен әлі де "докта" болды және оны бақылауға алды. 1944 жылы ашық карьерлік жұмыстар қайта басталды, ал 1945 жылы жер астындағы жұмыстар қайта басталды. Бұл шахтадан суды шығаруды қажет етті, себебі су деңгейі шамамен 45 метрде болды. 1955 жылы 255 метрлік деңгейге жетілді.

The mineral deposits at Shinkolobwe were discovered in 1915 by English geologist Robert Rich Sharp (1881–1960). The formations of the Shinkolobwe ore deposit form a spur of the Mine Series wedged into a fold fault. Uranium minerals, and associated cobalt, silver, nickel, bismuth and arsenic, occur as massive sulfide ore in veinlets along fractures, joints, and minor faults within the Katanga synclinorium. Uraninite mineralization occurred 630 Ma ago, when uraniferous solutions percolated into the dolomitic shales of the Precambrian Mine Series (Serie des Mines), under the Roche Argilotalqueuse (R. A. T.) nappe. The Mine Series is a Schist Dolomite System postulated to be in the Roan System. This schistose dolomite appears structurally between two contacts of the Kundelungu System, the Middle Kundelungu and the Lower Kundelungu, of the Katanga Group. The Lower and Upper Kundelungu form a double syncline, the northern limb of which overlies the Shinkolobwe Fault. These structural complexities aside, the Katanga stratigraphic column consists, top to bottom, of the Precambrian Kundelungu System (Upper, Middle and Lower), the Grand Conglomerate and Mwashya Systems, the Schist Dolomite System (Roan System Mine Series of R. G. S., C. M. N., S. D., R. S. C., R. S. F., D. Strat., R. A. T. Gr., and R. A. T.) and the Kibara Group. Uraninite crystals from 1 to 4 centimeter cubes were common. New minerals identified here include ianthinite, becquerelite, schoepite, curite, fourmarierite, masuyite, vandendriesscheite, richetite, billietite, vandenbrandeite, kasolite, soddyite, sklodowskite, cuprosklodowskite, dewindtite, dumontite, renardite, parsonsite, saleite, sharpite, studtite, and diderichite. Similar uraninite deposits occur west at Swampo, and west at Kalongwe. and uranium. Only the richest ore was sent to Olen, with the remainder held in reserve. Open cut mining was suspended at level and at the level underground in 1936, though exploration had commenced at level , and water pumps installed at level
Both Britain and France expressed interest in the Belgium inventory of uranium ore in 1939. Nothing further happened though after the Nazis occupied Belgium in 1940, gaining control of the ore still "on the docks". Open cut operations restarted in 1944, and underground in 1945. This required pumping the mine dry since the water table was at about 45 m. The 255 m level was reached in 1955.

Манхэттен жобасы

АҚШ Шинколобведің уран ресурстарын Екінші дүниежүзілік соғыста атом бомбасын жасау мақсатындағы Манхэттен жобасына пайдаланды. Ол кездегі Union Minière du Haut Katanga директоры Эдгар Сенжиер Нью-Йорк штатының Стейтен-Айленд қаласындағы қоймада 1200 тонна уран кенін жинақтаған еді. Бұл кен және кен орнындағы жер үстінде сақталған қосымша 3000 тонна кенді полковник Кен Николс жоба үшін сатып алды. Николс былай деп жазды:

1940 жылы Сенжиердің Африкалық металдар корпорациясы, Union Minière-дің коммерциялық бөлімі, 1200 тонна жинақталған уран кенін АҚШ-қа жөнелтті. Содан кейін, 1942 жылдың қыркүйегінде Николспен жасалған келісімнен кейін, ай сайын шамамен 400 тонна уран оксиді АҚШ-қа жеткізіле бастады. Бастапқыда кенді тасымалдау үшін Лобито порты пайдаланылды, бірақ кейін қауіпсіздікті арттыру үшін Матади порты қолданылды. Теңізде тек екі жүк жоғалды. Элизабетвилл және Леопольдвилл әуежайлары да кеңейтілді. Бұдан өзге, шахта АҚШ Армиясының инженерлік корпусының көмегімен қайта ашылды, ол суды құрғату және жабдықты жаңартуды қамтыды. Соңында, Германияға контрабандалық жолмен тасымалдау қаупімен күресу үшін Стратегиялық қызметтер кеңсесі жұмылдырылды. 1950 жылы шахтаның жанында уранды өңдеу зауыты салынып жатыр деген ақпарат тарады. 1947 жылы АҚШ Бельгия Конгосынан 1440 тонна уран концентратын, 1951 жылы 2792 тонна, ал 1953 жылы 1600 тонна алды. Жақын жерде өңдеу зауыты салынды, және қауіпсіздікті күшейту үшін Каминада НАТО әскери базасымен қолдау көрсетілген гарнизон құрылды. Жадотвилл шетелдіктерге арналған бақылау-өткізу пунктіне айналды. Дегенмен, Конго тәуелсіздік алған кезде Union Minière шахтаны бетонмен мөрледі.

Израильдік сары торт

Израиль 1968 жылы ядролық қару бағдарламасын жасырын түрде қолдау үшін сары торт (өңделген уран кені) алды, себебі Франция 1967 жылғы Араб-Израиль соғысынан кейін Димона ядролық реакторы үшін уран отынымен жабдықтауды тоқтатты. Көптеген дереккөздер 1968 жылы Израильдің бельгиялық Union Minière компаниясынан 200 тонна сары тортқа қол жеткізгенін көрсетеді. Компания Моссадпен бірлесіп, кенді Антверпеннен Генуяға еуропалық фирма үшін жөнелтті, ал ол фирма түнгі уақытта Жерорта теңізінде кенді тағы бір кемеге жасырын түрде аударды.

Жабылу

2004 жылғы 28 қаңтарда президент жарлығымен кен ресми түрде жабылды. Дегенмен, 2004 жылдың шілдесінде ескі кеннің бір бөлігі құлап, сегіз адам қаза болып, тағы он үш адам жарақаттанды. Өндіріс тоқтағанымен, кен орталықтары цементпен беріліп қойылды, бірақ әлі де кейбір жеке кен өндіру жалғасып жатқанына куәліктер бар. БҰҰ-ның Гуманитарлық істер жөніндегі үйлестіру кеңсесі (OCHA) және БҰҰ-ның Қоршаған ортаны қорғау бағдарламасы (UNEP) жетекшілігімен, олардың Бірлескен қоршаған орта бөлімі арқылы ұйымдастырылған БҰҰ-ның ведомствоаралық миссиясы кенге сапар жасады. UNEP/OCHA мына қорытындыға келді: