Кіріспе

Qui pluribus ("Сенім мен дін туралы") - Папа Пий IX 1846 жылдың 9 қарашасында жариялаған энциклопедия. Ол оның таққа отырғаннан кейінгі алғашқы энцикликасы болды және прелаттарды рационализм, пантеизм, социализм, коммунизм және басқа да кең таралған философиялар тудыратын қауіптерге қарсы күресуге шақырды. Бұл Италияда кеңінен тараған азаматтық наразылықтарға түсініктеме болды, себебі әртүрлі сенімдер мен әдістерді ұстанатын ұлтшылдар Италияның бірігуін көздеді.

Контекст

1846 жылы маусым айында IX Пий Папалыққа сайланды. Келесі қарашада ол осы энцикликаны «Барлық патриархтарға, приматтарға, архиепископтарға және епископтарға» жолдап, рационализм, пантеизм, коммунизм және қазіргі заманның қауіптеріне қарсы күшті сергек болуға шақырды. «Сондықтан, біз жоғары Папалыққа енгендігімізбен, ата-бабаларымыздың орнатылған дәстүріне сәйкес, осы хатты сіздерге кез келген кешігусіз жіберіп отырмыз. Оның мақсаты – сіздерге сеніп тапсырылған қойшылықты ең жоғары ынтамен, ояқтықпен және күшпен түнгі күзетуді ұстауға шақыру». Томас У. О'Брайеннің сөзіне сүйенсек, құжаттың көп бөлігін Пийдің бұрынғы мемлекеттік хатшысы, кардинал Ламбрускини жазған.

Коммунизм

Энциклопедия әсіресе социалистер мен коммунистерге қарсы бағытталған, олар "өздерінің ерекше қателіктері мен көптеген зиянды әдістері, құйрықтары мен амалдары арқылы халықтардың құдайға сену, әділдік және ізгілікке деген ынтасын басуға, моральдық құндылықтарды бұрмалауға, барлық рухани және адамзат заңдарын шатастыруға, католик діні мен азаматтық қоғамды әлсіретуге, тіпті құлатуға тырысады". "Qui pluribus" папалық энциклопедияларында коммунизм туралы алғаш рет айтылған. Пий коммунизмді "табиғи заңға толық қарсы келетін доктрина" деп сипаттады. Егер осы доктрина қабылданса, барлық заңдар, үкімет, меншік, тіпті адамзат қоғамы да жойылар еді.

Құпия қоғамдар

Италиялық ұлтшылдық Наполеоннан кейінгі жылдары күрт өршиді, нәтижесінде біртұтас Италия құруға ұмтылған құпия қоғамдар пайда болды. 1815 жылдан кейін Италиядағы масондық Франциямен байланысы болғандықтан қуғынға ұшырап, беделін жоғалтты. Бұл орынды Карбонарилер толтырды, олардың қозғалысы масондыққа ұқсас болғанымен, итальяндық ұлтшылдыққа берілгендігімен және Наполеон мен оның үкіметімен ешқандай байланысы болмауымен ерекшеленді. Карбонарилер Италияның түкпір-түкпіріне шашыраңқы жасырын ұяларға бөлінген құпия қоғам еді. Олардың философиясы мен бағдарламасы дінге қарсы болды. Карбонарилер қозғалысы Италия бойынша кеңінен тарады. Карбонарилердің белгілі бір мүшесі – Джузеппе Маццини, ол 1831 жылы тағы бір құпия қоғам, «Жас Италияны» (тарихи) құрды, оның мүшелері Савойя және басқа жерлерде көтеріліс ұйымдастыруға тырысты. Тағы бір көрнекті мүшесі – Джузеппе Гарибальди, ол 1834 жылы Пьемонттағы сәтсіз көтеріліске Мацциниге қосылды. Гарибальди 1844 жылы масондыққа мүше болды. Пий «қараңғылықтан шығып, қасиетті де азаматтық қоғамды құртуға және қиратуға ұмтылған құпия секталарды» айыптады. Фримасондықты тікелей атамаса да, Герман Грубер Католик энциклопедиясында жазған «Qui pluribus» паптың фримасондыққа қарсы жарияланымдарының қатарына жатады.

Діни плюрализм

1844 жылы папа Григорий XVI "Inter praecipuas machinationes" энцикликасын шығарды, бұл Лондондық Киелі кітап қоғамы мен Нью-Йорк христиандық одағының Италиядағы католиктерге қарсы насихатына қарсы бағытталған. Олар халық арасында дінге қарсылықты таратуда белгілі бір табысқа жетті. Пий Григорийдің "Ескі әдістерін жаңартқан, түрлі адамдарға, тіпті білімі жоқтарға да Киелі кітапты күштеп сыйлаған, ашкөз Киелі кітап қоғамдарын" деген айыптауын қайталады. Олар осы кітаптарды көптеп, қымбатқа шығарып, қарапайым тілге аударады. Олармен бірге келген түсіндірмелерде көбінесе бұрмаланған түсініктер кездеседі. Сондықтан, олар құдайға берілген дәстүрді, Әулиелердің ілімін және Католик шіркеуінің билігін мойындамай, Раббының сөздерін жеке пікірлерімен түсіндіріп, оның мағынасын бұрмалайды.

Дін қызметкерлерін даярлау

Кейін Пьос дін қызметкерлерінің білімі мен даярлауы туралы біршама ұзақ сөйледі: «Дегенмен, дін қызметкерлері – ізгілік пен Құдайға құлшылық етудің ең жақсы үлгілері, ал халықтың сапасы көбінесе олардың дін қызметкерлерінің сапасына ұқсас болады. Егер дін қызметкерлері білімсіз болса немесе өздерінің міндеттерін орындамаса, онда халықтың моральдық жағдайы да бірден нашарлайды». Ол епископтарға семинарияға қабылданатын үміткерлерді сақтап таңдауды бұйырды. «Жандарға қамқорлық етуге және басшылыққа сеніп тапсырылған адамдардың моральдық қасиеттерін және білімін одан да мұқият тексеруіңіздер, олар өздеріне сеніп тапсырылған халықты қасиетті тағамдармен, Құдай сөзін уағыздау арқылы және ізгі амалдардың үлгісімен үнемі асырауға және көмектесуге құлшынсын. Тек мұқият тексерілген, ізгі және дана адамдарды ғана қасиетті дәрежеге бекітіп, қасиетті құдай қызметтерін атқаруға жол беріңіздер».