Кіріспе
Канадада сот жүйесінің және қоғамдық мүдделердің шақыруымен анықталатын сөздердің қандай нысандарда заңды түрде жариялануы, эфирге таратылуы немесе басқаша қоғамға таратылуының шешімді факторы болып табылады. Цензуралау құқығына ие басқа да мемлекеттік ұйымдарға провинциялық адам құқықтары заңдарына сәйкес кейбір трибуналдар мен соттар, Канада радио және телекоммуникация комиссиясы, сондай-ақ жеке корпорациялардың өзін-өзі тексеру қауымдастықтары, мысалы, Канада телерадио хабарларын таратушылар қауымдастығы және Канада телерадио хабарларын тарату стандарттары кеңесі жатады. 20-шы ғасырда Канададағы цензураның құқықтық стандарттары "қоғамды әлеуметтік құлдыраудан қорғауға бағытталған" күшті мемлекеттік бағынысты практикадан, көбінесе саяси және идеологиялық қарсыластардың қоғамдық пікірін шектеу үшін мемлекетке жүгіну арқылы қоғамдық топтардың бастамасымен туындайтын, орталықтандырылмаған цензура нысанына қарай өзгерді.
In Canada, appeals by the judiciary to community standards and the public interest are the ultimate determinants of which forms of expression may legally be published, broadcast, or otherwise publicly disseminated. Other public organisations with the authority to censor include some tribunals and courts under provincial human rights laws, and the Canadian Radio television and Telecommunications Commission, along with self policing associations of private corporations such as the Canadian Association of Broadcasters and the Canadian Broadcast Standards Council. Over the 20th century, legal standards for censorship in Canada shifted from a "strong state centred practice", intended to protect the community from perceived social degradation, to a more decentralised form of censorship often instigated by societal groups invoking the state to restrict the public expression of political and ideological opponents.
Жолдың басталуы
Монреальдегі Corridart көрмесін бұрынғы мэр Жан Драпэу 1976 жылғы 13 маусымда Монреаль Олимпиада ойындары басталуға екі күн қалғанда бұзғаны, оған қатысқан суретшілер тарапынан цензуралық әрекет деп бағаланды және жобаның көркемдік және эстетикалық құндылығына күмән тудырған ұзақ сот процесіне әкелді. Монреаль өнер қауымдастығының көп бөлігінің бірлескен еңбегі қала әкімі тарапынан жойылды, бұл жұмысты полиция күзетімен қалалық қызметкерлер орындады. 16 негізгі инсталляция және ондаған кішігірім инсталляциялар муниципалды қоймаға әкелінді, кейбір жағдайларда сыртқы жағдайлардың әсерінен жойылуға тасталды. Қала әкімінің бұл әрекеттерін провинциялық мәдениет министрі айыптады, себебі қала әкімінің Олимпиада ойындарына заңдық билігі болмады. Corridart жобасы халықаралық көрермендерге Канада және Монреаль өнерін көрсету мақсадында жүзеге асырылды.
Мерсер Юнион өнер галереясы
1992 жылы Канаданың Жоғарғы Соты R v Butler ісінде әдепсіз порнография қорғалмайтын сөз болып табылады деп шешім шығарды. Ол, әдепсіздіктің нақты әлемдегі зиянға тікелей себептік байланысын «анықтау қиын, тіпті мүмкін емес» болуы мүмкін екенін, бірақ «көзқарас пен сенімдердегі өзгерістерге» себеп болатынын болжаудың орынды екенін атап өтті. 1993 жылы премьер-министр Ким Кэмпбеллдің Прогрессивті консерваторлар партиясы 1982 жылдан бері Либералдық әділет министрі Жан Кретьеннің ұсынысын қабылдап, балалар порнографиясы мен оның көркемдік туындыларын қылмыс деп жариялады. 1993 жылдың желтоқсан айында Торонто қалалық полициясының Әдеп басқармасы Мерсер Юнион галереясына шабуыл жасап, Эли Лангердің көрмесінен бес картина мен отыз бес суретті тәркіледі. Мерсер Юнион бұл көрмені «мәдени табуларымызға тікелей қатысты, бірақ түсініксіз сексуалдық мазмұнға толы» деп сипаттады, ал кейбір туындыларда жыныстық қатынаста жүрген балалар бейнеленген. Лангер тұтқындалып, балалар порнографиясын жасау және тарату қылмысымен айыпталды. Лангер айыптауларға таңырқанын және өнердің заңсыз болу мүмкін емесін білмейтінін мәлімдеді. Мерсер Юнионның директоры Шарон Брукс та тұтқындалып, айыпталды. Бірақ кейіннен екеуіне де тағылған барлық айыптар алынып тасталды, алайда туындылар бірнеше жыл бойы тәркіленді. Бұл оқиға көптеген жаңалықтарда қызу пікірталас тудырды. Канадалық Азаматтық бостандықтар қауымдастығы парламентті заңды тым асығыс қабылдағаны үшін, оның салдарына есеп беру үшін жеткілікті түзетулер енгізбегені үшін сынады. Екі жылдан кейін Лангерге туындылары қайтарылды, себебі судья оның өнері порнографиялық критерияларға сай емес деп шешті. 2001 жылы Жоғарғы Соттың R v Sharpe ісінен кейін Бас судья Беверли Маклаклин «Парламент қиял өнімдері балаларға зиян келтіруі мүмкін деген тұжырымға келгені дұрыс» деді. 2002 жылы премьер-министр Жан Кретьеннің Либералдық партиясы балалар порнографиясына, соның ішінде көркемдік туындыларға онлайн қол жеткізуді қылмыстық деп жариялады.
"Еркіндік және өкілдік"
2006 жылы Райан Маккорт Эдмонтонның Шоу конференц-орталығының сыртында бір жыл бойы мүсіндерін көрсетуге таңдалған алғашқы суретші болды. Маккорттың «Еркі және бейнелеу» атты көрмесі индуист мифологиясындағы Ганеша бейнесі бойынша салынған төрт үлкен мүсінді қамтыды. Көрмеге 10 ай өткен соң, Эдмонтон қаласының мэрі Стивен Мандел скульптуралардың «әдепсіз» жалаңаш екендігіне шағымданып, 700 адамнан жиналған петицияны алғаннан кейін, оларды алып тастауға бұйрық берді. Комментарий сұрағанда Маккорт: «21-ғасырда жалаңаштыққа осылай алаңдау өте ескірген нәрсе сияқты көрінеді. Сонымен қатар, маған ұнамайтын көп өнер бар, мен олармен келісетін адамдардың қолтаңбаларын жинамаймын және оны алып тастауға тырыспаймын. Бұл, әсіресе Канада сияқты демократиялық елде, шынымен де қорлаушылық болар еді», – деді. Жалпы алғанда, Манделдің цензуралық шешіміне жұртшылықтың реакциясы наразылық болды. Эдмонтон журналының Паула Симонспен сұхбатында діни ғалым, мәдени антрополог және Альберта университетінің Роннинг дінді және қоғамдық өмірді зерттеу орталығының директоры Дэвид Гоа: «Үндістанда Ганеша Иесінің бейнесі барлық жерде кездеседі – ойын карталарында, жарнамалық таңбаларда, лотерея билеттерінде, тіпті бекітпелерде де болуы мүмкін», – деді. Индуизмдегі Ганешаның дәстүрлі отыз екі түрінде Ганеша кейде бала (Бала Ганапати) және эротикалық (Уччхишта Ганапати) нысанда жалаңаш бейнеленеді. Симонс: «Біраз наразылық білдіргендерді қанағаттандыруға асыққан мэр, әдетте өнерді қолдайтын адам, үлкен қателік жасады. Маккорттың құдайдан шабыттанған мүсіндерін алып тастаудың орнына, осы канадалық мәдениеттер мен эстетикалық формалардың үйлесуін тойлауымыз керек», – деп қорытындылады. Канадада бейнелеу өнеріне қарсы цензураға бұқаралық ақпарат құралдарында осындай жағымсыз реакциялар болғанына қарамастан, 2014 жылы Эдмонтон өнер кеңесі кейіннен Маккорттың «Кедергілерді жойғыш» мүсінін қабылдаудан бас тартты, себебі мүсіннің «киімдерінің астында» жыныс мүшелері болған. Эдмонтон өнер кеңесі жеті индуист қауымдастығының өкілдерімен кездесіп, олардың пікірін білгеннен кейін, Маккорттың мүсіні «олардың дінін қорлайды» және мэр Манделдің тыйым салуы күшінде болуы керек деген жауап алды. Осы кеңестердің нәтижесінде «Халық өнері комитеті бірауыздан сыйлықты қабылдамауға дауыс берді, өйткені өнер туындысы «қоғамдық немесе азаматтық лайықтылық» критерийлеріне сәйкес келмеді». Маккорттың пікірінше, «қаланың қоғамдық өнер жинағының мақсаты – ерекше мүдделерді қанағаттандыру емес», – дейді ол. «Мен Эдмонтонның саясатты, дінді және т.б. ескермей, ең жақсы азаматтық өнер жинағын құруын қалаймын».
Басып шығару
Соғыс шаралары туралы заңға сәйкес, Канада үкіметі Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысты жаңалықтарды қатаң цензураға алды. Елде 250 басылым мен журналға, оның ішінде АҚШ-тан шыққан көптеген басылымдарға тыйым салынды. 1918 жылы Ресей революциясындағы большевиктердің табысына және коммунизмнің әлемге таралуы мүмкін деген қорқынышпен цензура кеңейтілді. 1937 жылы Морис Дюплессис басшылығымен Квебектің Ұлттық Одақ үкіметі провинцияны коммунистік пропагандадан қорғау туралы заң қабылдады (әдетте "Керме заңы" деп аталады), ол "коммунизмді немесе большевизмді таратуға бағытталған кез келген газетті, журналды, памфлетті, ақпараттық хатты, құжатты немесе жазбаны" басып шығаруды, жариялауды немесе таратуды тыйым салды. 1957 жылы Швейцман мен Эльблинг ісіндегі шешімде бұл заң Канаданың Жоғарғы сотымен провинциялық заң шығарушының құзыретінен тыс қылмыстық заң шығаруға жасалған әрекет ретінде жойылды. 1949 жылы, депутат Дэви Фултонның бастамасымен, қылмыс комикстері Канаданың 21-ші Парламентінің бірінші сессиясының 10-шы заң жобасы (бейресми түрде Фултон заң жобасы деп аталады) бойынша Канадада тыйым салынды. 1955 жылы америкалық "Атомдық шпиондық аңыз" комиксінің импорты Игорь Гузенко ісі бойынша Канада үкіметінің әрекеттерін сынағандықтан, мемлекеттік құпияға қастылық жасау деп танылды.
Хансель мен Гретель
Квебек авторы Иван Годбу ұсталды және оның «Хансель мен Гретель» атты қорқынышты романындағы ойдан шығарылған балалық зорлық-зомбылық сипаттамаларына байланысты бала порнографиясын жасау және таратумен айыпталды. Барлық айыптаулар түсіріліп, Годбу 2020 жылы ақталды.
Альберта
1913 жылы Альбертада Театрлар заңы қабылданды, және ол барлық фильмдерге провинциялық цензура кеңесінің мөртабасын қоюды талап етті. Р. Б. Чадвик 1913 жылдан 1916 жылға дейін цензор болып қызмет етті, ол кезде Чадвиктің қайтысынан кейін 1928 жылға дейін қызмет еткен Говард Дуглас тағайындалды. 1928 жылдан 1946 жылға дейін қызмет еткен Роберт Пирсон фильмдерді «дегенге дейін жеке қалау бойынша» цензуралады және дыбысты фильмдердің алғашқы алты жылында 150 фильмке тыйым салды. П. Ж. А. Флеминг 1946-1964 жылдары қызмет етті, шамамен 100 фильмке тыйым салды және 4000-нан астам фильмге өзгерістер енгізді. 1930 жылдары католик шіркеуі ажырасуды бейнелейтін барлық сахналарды цензуралауды қаласа, ал Канаданың Ұлттық әйелдер кеңесі алкогольді қоса алғанда барлық сахналарды цензуралауды талап етті. Эрнест Мэннинг АҚШ-тағы киноиндустриясы коммунистердің бақылауында деп сенді және Фрэнк Синатраның «Мен тұратын үй» фильмін қоса алғанда, бірнеше фильмдерге тыйым салуға тырысты. Корнелия Вуд Альбертада тыйым салынған «Том Джонс» фильмін жою керек деді. Альберта Солтүстік Америкада «Механикалық апельсин» фильміне тыйым салған жалғыз штат болды, бірақ 1973 жылы фильм «Ересектерге арналған» санатына енгізілгеннен кейін тыйым алынды. Альберта 1920 жылдары ең ерте рейтингтік жүйелердің біріне ие болды. «U» санаты «14 жасқа дейінгі балаларға ересектердің қатысуынсыз рұқсат етіледі», ал «Ересектерге арналған» санаты ересектердің қатысуын талап етті. Комедиялар мен киножурналдар рейтингтік жүйеден тыс қалды. «Ересектерге ғана» санаты 1964 жылы құрылды.
Британдық Колумбия
Уильям Джон Боузердің 1913 жылы театрларды реттеу туралы заңы қабылданды, ал алғашқы цензор ретінде К. Л. Гордон таңдалды. 1914 жылғы Театрлар заңы цензураның өкілеттіктерін кеңейтті, ол фильмдерді тәркілеуге, театрларға лицензия алуға және жексенбі күнгі көрсетілімдерге тыйым салуға мүмкіндік берді. "Спойлерлер" фильміне тыйым салынды, бірақ Боузер бұл шешімді күштен шығарды, бұл цензура кеңесінің шешімін жоққа шығарудың алғашқы сәтті әрекеті болды. Британ Колумбиясының бас цензурасы Дж. Бернард Хьюз "Нацистің күнделігі" фильмін тыйым салып, оны "нацистерді ең жаман қылықтарымен" бейнелейтін "таза орыс пропагандасы" деп мәлімдеді. 1970 жылы цензуралық кеңес классификациялық кеңеске айналды. Ванкувердегі көрермендер АҚШ-тың Вашингтон штатында көрсетілімдерге қатысып, киноцензурасын айналып өтті. Мэри Луиза МакКауслендтің 1978 жылы цензор болып тағайындалуы оны бұл лауазымға тағайындалған алғашқы әйел етті. Ол өкілеттігі кезінде либералды көзқарастарымен белгілі болды, мысалы, Онтариода тыйым салынған "Pretty Baby" фильмін Британдық Колумбияда көрсетуге рұқсат берді.
Манитоба
Манитобаның цензуралық кеңесі бастапқыда Виннипегте орналасқан және оны Саскачеванмен бөлісті. 1916 жылы кеңес екіге бөлінді, бірақ Саскачеван әлі де Виннипегті пайдаланды. Альбертаның рейтингтік жүйесі 1930 жылы Манитобада қабылданды, онда «Жалпылама» және «Ересектерге арналған» рейтингтері болды. 1971 жылы «Стюардессалар» фильмінен алты минуттық бөлім алынып тасталды, бірақ Бас прокурор Ал Макклинг фильмді тәркілеуге бұйырды, цензура заңдарын күшейтумен қорқытты және Метрополитен театрына әдепсіздік үшін қылмыстық іс қозғалды. 1972 жылы Манитобаның Жаңа демократиялық партиясы цензуралық кеңесті таратып, оның орнына Фильмдерді жіктеу кеңесін құрды. Жаңа кеңес фильмдерді цензуралай алмады, тек оларды жіктеуге ғана құқылы болды. 1973 жылы Виннипегте полиция «Last Tango in Paris» фильмін тәркіледі, бірақ соттың үш дауысқа екі дауыспен шешімі фильм әдепсіз емес деп танылды. 1978 жылы билікке келгеннен кейін Манитобаның Прогрессивті консервативтік партиясы кеңестің барлық он бес мүшесін жұмыстан шығарды. Дуфферен Роблин үкіметінде қызмет еткен күйеуі бар Хоуп Кэрролл жаңа төраға болып тағайындалды және ол «белсенді консерватор» деп сипатталды.
Онтарио
Театрлар және кинематографтар туралы заң 1911 жылдың 24 наурызында қабылданды. Заңнамадағы полиция қызметкерлеріне бекітілген фильмдерді көрсетуге кедеріс келтіруге тыйым салатын ереже 1914 жылы күштен шығарылды. Онтарио 1914 жылы барлық соғыс фильмдеріне тыйым салды. 1919 жылы басқа ұлттарды дәріптейтін кез келген фильмге тыйым салуға мүмкіндік беретін заң қабылданды және барлық көрсетілімдердің соңында Ұлыбританияның гимні ойнатылуы міндетті болды. Онтарионың киноцензурасы американдық компаниялармен 1920-1926 жылдар аралығында цензура кеңесінің төрағасы А.С. Гамильтонға фильмдер бойынша кеңес алу үшін бірлесіп жұмыс істеді. 1916 жылы Онтариода жыныстық жолмен берілетін инфекция туралы «Зақымдалған тауарлар» фильміне тыйым салынды. «Mutual Film» компаниясы фильмді таңдалған көрермендерге жеке көрсетілім ретінде көрсетті, ол провинциялық цензура заңдарынан босатылды және фильмді шығаруға бола ма деп сұрады. Көрермендер фильмді мақұлдады, бірақ «Mutual Film» компаниясы бұл шешімге шағымданып, сәтсіз аяқтады. Жыныстық инфекцияның таралуына қарсы күрес үшін 1910 жылдардың соңында үкіметтік науқан басталды. Уильям Ренвик Ридделл мен Гордон Бейтс басқарған Канаданың венериялық аурулармен күрес жөніндегі ұлттық кеңесі 1919 жылы Онтариода «Жолдың соңы» фильмін таратуды жоспарлады. Цензура кеңесі бұрынғы шешімін сақтау немесе үкіметтік науқанды жалғастыруға рұқсат беру туралы келіспеушілікке тап болды. Кеңес алғашқы шешімін қабылдады, бірақ апелляциялық сотта бұл шешім өзгертілді. Алайда, 1920 жылы фильм шыққаннан кейін бес күн ішінде 20 000-нан астам адам көрді, ал 1932 жылға қарай 40 000-ға жетті. Жыныстық аурулар туралы басқа фильмдерге де көрсетілімге рұқсат берілді. Омри Дж. Сильверторн 1934 жылдан 1974 жылға дейін цензура кеңесінің төрағасы болды, ол осы лауазымға досы Митчелл Хепберн Онтарионың премьер-министрі болғаннан кейін тағайындалды. Хепберн қаржы министрі болғаннан кейін 1942 жылы «Time» журналында оның жайлы жарияланған мақалы ұнамағандықтан «Время маршы» киножурналының барлық шығарылымдарына тыйым салды, тіпті кеңес оны қараған жоқ. Бұрынғы цензуралық органдар барлық фильмдер балаларға қолайлы болуын талап еткен, ал Сильверторн фильмдерді жеке-жеке бағалаған, нәтижесінде Онтарионың цензуралық кеңесі елдегі ең либералды кеңес саналды. 1933 жылы 24 фильм қабылданбаса, 1940 жылы тізімде фильм қалмады. 1967 жылы Сильверторн «Канада әлемдегі ең көп цензураланған ел» деді. 1971 жылы ол «келесі екі жыл ішінде Канадада қазіргі цензура жойылуын қалайтынымды» айтты. 1972 жылы Онтарионың цензуралық кеңесін тергеген үлкен жюри оның «либералды беделге ие болуға тырысуын» сынады. 1974 жылы Сильверторнның орнына Дональд Симс келді, ол цензураны күшейтті. Стратфорд кинофестивалі тарихында алғаш рет фильмдерін цензуралауға мәжбүр болды және «Құрметті бейім» фильміне тыйым салынды. «Қоңырқай барабан» фильмінің қабылданбауы кең ауқымды наразылықтарға әкелді, наразылар цензуралық кеңесті таратуды талап етті. Канаданың Жазушылар одағы мен Фестивальдер фестивалі кеңесті классификациялау органына айналдыруды ұсынды. Симс 1980 жылы наразылықтар кезінде кеңестен кетіп қалды.
Квебек
1911 жылы Квебекте цензура тақтасы құрылды. 1927 жылы Лауриер сарайы театрындағы өртте жетпіс сегіз баланың қаза болуы және католик шіркеуінің киноға қарсылығы, кәмелетке толмағандардың кинотеатрларға баруына тыйым салуға алып келді. 1926 жылы Канаданың кино таратушылар мен көрсетушілер президенті Дж.А. Купер Квебек цензурасын «әлемдегі ең нашар» деп мәлімдеді. Maclean's журналының хабарлауынша, 1932 жылы Канадада тыйым салынған фильмдердің саны жүз біреу болса, 1940 жылы он тоғызға дейін азайды, оның тоғызы Квебекте тыйым салынды. Квебек цензурасы ажырасу туралы фильмдерді қабылдамады. 1960-шы жылдарға қарай Квебек цензура тақтасы, басқа провинциялық тақталармен салыстырғанда, толық жұмыспен қамтылған екі-бес қызметкері бар болса, он сегіз толық жұмыспен қамтылған қызметкерімен ең ірілерінің біріне айналды. 1960 жылы Монреаль халықаралық кинофестивалі құрылғанда, Квебек цензура тақтасы фестивальде фильмдерді бір рет көрсетуге кедергі келтірмеуге келісті. Бұл шараға 40 000-нан астам адам қатысты. Фильмдердің цензураланған нұсқалары кинотеатрларда көрсетілгеннен кейін наразылықтар туды. 1961 жылы цензура тақтасы туралы 125 беттік есепте Квебектегі барлық фильмдердің үштен бірі цензураланғаны хабарланды. Бас цензурашы Андре Герин Квебек цензурасы туралы: «Испаниямен бірге, цензура әлемдегі ең қатаң болды» деді. Гюриннің 1960 жылдардан 1980 жылдарға дейінгі басшылығымен киноцензура азайды, 1965 жылы ұсынылған сегіз жүз фильмнің тек жетісі қабылданбады. Католиктердің Heads or Tails және Apres Ski фильмдеріне қарсы жүргізген цензуралық науқаны, олардың порнографиялық сипатынан туындап, олардың қаржылық сәттілікке жетуіне әкелді.
Саскачеван
Саскачевандағы цензура кеңесі Джонсон мен Джеффристің жекпе-жегіне байланысты болған тәртіпсіздіктерге жауап ретінде құрылған деп саналады. 1911 жылғы 3 қарашада үкіметке цензура кеңесін тағайындауға рұқсат беретін заң қабылданды. 1912 жылы жексенбі күндері фильм көрсетуге тыйым салынды. Уильям Маккей Оман 1913 жылғы 16 қаңтарда провинцияның алғашқы цензоры болып тағайындалды. Манитоба және Саскачеван цензуралық кеңестері 1914 жылдан 1916 жылға дейін Виннипегте бірлесіп жұмыс істеді. Бас цензор Д. Э. Уильямс «Том Джонс» фильмін «он жетінші ғасырдағы Англиядағы өмірдің түсімен бейнеленген ұятты сурет» деп сипаттады. Уильямс халыққа «Том Джонс» сияқты фильмді, оның атын атамай, қоғамдық жағдайға қарсы сөздерді пайдаланатын фильмді көруге ниетті ме екендерін сұрады, нәтижесінде 213 қарсы және 24 қолдау хат түсті. Ол фильмнен жиырма көріністі алып тастауды талап етті, бірақ дистрибьюторға фильмді өңдеуге бұйрық берілді. Наразылықтардан кейін фильм тек ересектерге көрсетілуге рұқсат етілді.
Басқа провинциялар мен аумақтар
Принс-Эдвард аралында киноцензура туралы заң болған емес, оның орнына Нью-Брансуик және Новая Шотландияның цензуралық кеңестері пайдаланылды. 1916 жылы Ньюфаундлендте «Кинофильмдер (цензура) туралы» заң қабылданды, ал провинция 19 қыркүйекте өз цензураларын тағайындады. Солтүстік-Батыс территориялар 1938 жылғы 21 наурызда жіктеу кеңсесін құрды. Юкон Британдық Колумбияның жіктеу жүйесін қолданады. 1961 жылы Нью-Брансуиктің 1929 жылдан 1964 жылға дейін цензурашысы болған Джордж Энос цензураның «өте ұнамсыз» екенін және «90 пайыз алаңдаудың қажеті жоқ екенін» айтты. Абыройлы адамдар жаман фильмді айыптайды. Бір адамның көршісінің не көретінін немесе көретінін шешуі маған ұнамайды. Ол супер қабілетті болуы керек еді.
Интернет
2021 жылға дейін Канадада интернет мазмұнын белсенді реттеуге қатысты нақты жоспарлар болған жоқ, алайда жергілікті заңдар Канадада хостингі орналасқан веб-сайттарға, сондай-ақ басқа юрисдикциялардағы серверлерде сайттарды хостингі орналастыратын тұрғындарға қолданылды. Белгілі бір мысал – Эрнст Зюндельдің ісі, оны Канаданың Адам құқықтары жөніндегі комиссиясы веб-сайты арқылы этникалық жеккөрушілікті таратуы үшін тергеді. 2005 жылдың шілдесінде, телекоммуникация қызметкерлері одағымен еңбек дауының кезінде Telus компаниясы одақ мүшелері басқаратын веб-сайтты уақытша бұғаттады. Бұғаттау себебі – пикетке шыққан қызметкерлердің суреттерін жариялау және оқырмандарға компанияның телефон желілерін тоқтатуға шақыру. Сайтқа Telus компаниясының қызметкерлерінің жеке ақпаратын жариялауға тыйым салатын сот шешімі алынғаннан кейін бұғаттау алынды. 2006 жылдың қарашасында Канаданың интернет-провайдерлері Bell, Bell Aliant, MTS Allstream, Rogers, Shaw, SaskTel, Telus және Vidéotron балалар порнографиясы және ойдан шығарылған балалар порнографиясын қамтитын веб-сайттарды бұғаттауға бағытталған Cleanfeed Canada жобасын жариялады. Бұғатталған сайттар тізімі интернет пайдаланушыларының хабарламалары негізінде құрастырылып, тәуелсіз Cybertip ұйымымен тексеріледі. Cleanfeed жобасы құрылғаннан кейін Корольдік Канада атты полициясының суперинтенданты Ерла Ким Макколл (сол кездегі Ұлттық балаларды қанауды үйлестіру орталығының басшысы) тарапынан мақтауға ие болды. 2011 жылдың қазан айында Канаданың Жоғарғы соты бірауыздан онлайн жарияланымдардың өзі жалақорлық емес болса, жалақорлық материалдарға сілтеме жасағаны үшін жауапкершілікке тартыла алмайтынын шешті.
Онлайн құмар ойындар
2015 жылы Квебек провинциясы Loto Québec анықтаған лицензиясыз онлайн құмар ойындар веб-сайттарын Loto Québec басқаратын Espacejeux-ті қорғау мақсатында интернет-провайдерлер бұғаттауға мүмкіндік беретін заң жобасын ұсынды. Бұл заң жобасы Канада үкіметі қабылдаған алғашқы интернет-цензура заңы болуы және монополияны сақтау ниетімен сынға түсті. 74-заң жобасы провинциялық үкімет тарапынан 2016 жылдың мамыр айында қабылданды. Оған Канаданың сымсыз телекоммуникациялар қауымдастығы Квебек жоғары сотында шағымданып, ал Қоғамдық мүдделерді қорғау орталығы Канад радио және телекоммуникация комиссиясына (CRTC) шағым түсірді. 2016 жылдың желтоқсанында Комиссия сот ісінің нәтижесін күтіп, соңғы шешім қабылдамайтынын мәлімдеді, бірақ Телекоммуникация туралы заңға сәйкес, ешбір интернет-провайдер оның келісімінсіз веб-сайттарды цензуралай алмайтынын және "басқа заңды немесе құқықтық талаптарды орындау – муниципалды, провинциялық немесе шетелдік болсын – комиссияның мақұлдамасы болмаған жағдайда, канадалық операторлардың нақты веб-сайттарды бұғаттауын өздігінен ақтамайды" деген пікірін қайталады. 2018 жылдың шілдесінде Квебек жоғары соты бұл заңды күштен жойды, оның себебі федералды үкіметтің жауапкершілігінде болуын және CRTC қолдаған желілік бейтараптық принципін атап көрсетті.
Авторлық құқықтарды бұзу
2018 жылдың 28 қаңтарында Канаданың ірі телекоммуникациялық және медиа компаниялары құрған FairPlay Canada коалициясы CRTC-ге авторлық құқықтың бұзылуына қатысы бар веб-сайттарды "ашық түрде" бұғаттауға міндетті жүйе құруды ұсынды. Жүйе блок-тізімдерді CRTC-ге бекіту үшін тәуелсіз ұйымды пайдаланады; сот бақылауы болмайды, ал Федералды апелляциялық сот тек іс-қимылдан кейін ғана араласа алады. Топ авторлық құқыққа ие медианың заңсыз трансляциясы өздерінің және контент өндірушілерінің бизнесіне зиян келтіріп отырғанын, ал трансляциялық қораптар мұндай қолжетімділікті жеңілдеткенін мәлімдеді. Бұл ұсыныс теріс пайдалану мүмкіндігі үшін кеңінен сынға түсті; Майкл Гейст бұл ұсынысты "дұрыс емес және қауіпті" деп сипаттады, басқа сайттарды бұғаттау жүйелеріне қатысты сын, сот бақылауының болмауы, кездейсоқ тосқауылдаудың Құқықтар мен бостандықтар хартасын бұзуы мүмкін деген алаңдаушылық, сондай-ақ Канаданың рұқсатсыз музыка тарату бойынша әлемдік орташа көрсеткіштен төмен екенін көрсететін статистика, және сайттарды бұғаттау ережелері бар елдерге қарағанда Netflix-ке жазылғандардың саны көп екеніне сілтеме жасады. CRTC авторлық құқық оның құзыретіне кірмейтініне байланысты бұл ұсынысты қабылдамады. 2019 жылдың 18 қарашасында Канаданың Федералды соты алғаш рет пираттық IPTV қызметін бұғаттауды талап ететін уақытша бұйрыққа келісім берді, бұл бұйрық ірі канадалық интернет-провайдерлеріне бағытталған. Сот бұл интернет-бейтараптығына және сөз бостандығына қайшы емес деп шешті.
Онлайн-ағылым туралы заң
2022 жылы Канаданың Өкілдер палатасы Онлайн-стриминг туралы заңды қабылдады, онда CRTC ірі корпорациялардан төлем қабылдауды және стриминг қызметтерін канадалық контентті ілгерілетуді талап етеді. Профессор Майкл Гейст заңның пайдаланушылар жасаған контенттің көрінуіне қалай әсер ететіні, «канадалық контент» түсінігінің кеңдігі және заң жобасының Өкілдер палатасынан тым жылдам өткені туралы алаңдаушылық білдірді. CRTC төрағасы Иан Скотт кейінрек заңнама пайдаланушылар жасаған контентті реттеуге мүмкіндік беретінін, бірақ CRTC мұны жасамайтынын мойындады. Либералдық мұра министрі Пабло Родригес кейіннен Скоттты Викки Эйтридеспен алмастырды, ол CRTC-нің жаңа төрағасы болды. Заң жобасы Канада Сенатында қабылданғаннан кейін, мұра министрі Родригес және либералдық үкімет пайдаланушылар жасаған контентті реттеуден қорғайтын маңызды түзетуді жойды.
Цифрлық қауіпсіздік комиссары
2019 жылдың наурыз айында Крайстчерч мешітіндегі оқ жарылысынан кейін, Қоғамдық қауіпсіздік және төтенше жағдайлар министрі Ральф Гудейл үкімет әлеуметтік желілер платформаларына жеккөрушілік сөздер мен экстремистік мазмұнды цензуралауды міндеттеу мәселесін мұқият қарастырып білуді жоспарлап отырғанын мәлімдеді. 2021 жылы Әділет министрі Дэвид Ламетти C-36 заң жобасын ұсынды, ол онлайн жеккөрушілікті жою және оны қолдаушыларға 50 000 долларға дейін айыппұл салу көзделген. C-36 заң жобасы 2021 жылғы Канада Федералды сайлауы кезінде парламент жабылуына байланысты қабылданбағаннан кейін, 2022 жылы жаңа нұсқасы жасалды, онда Цифрлық қауіпсіздік комиссары зиянды деп танылған интернет мазмұнын бақылап, жоюға тиіс болды. Федералды үкімет кеңесші топ құрды, олар «алдауға ұқсайтын саяси хабарламалар», «пропаганда» немесе «реалистік емес дене бейнесін» насихаттайтын онлайн мазмұнды жоюды ұсынды. Осы ұсыныстардан кейін жоспар кейінге шегерілді. Британ Колумбиясы және Альберта сияқты провинциялар бұл тыйымды барлық жариялымдарға таратып берді. 1990 жылы Канада Жоғарғы соты Канада Адам құқықтары заңының 13-бабының конституциялық екенін растады. 2000 жылдардың ортасында 13-бапқа және оған байланысты провинциялық ережелерге қатысты бірнеше маңызды сот істері болды. Мысалы, Марк Лемир және Пол Фромм 13-баптың конституциялық заңдылығына күдік келтірді. 2009 жылдың қыркүйегінде Канада Адам құқықтары жөніндегі трибуналы 13-баптың канадалықтардың сөз бостандығына қатысты харталық құқығын бұзғанын анықтады. Алайда, бұл шешім апелляциялық сотта күшін жойды, ол 13-баптың конституциялық тұрғыдан жарамды екенін мәлімдеді. 2008 жылы Альберта Адам құқықтары жөніндегі комиссиясы бұрынғы баспагер Эзра Левантқа қарсы шағым бойынша тыңдау өткізді, себебі Western Standard басылымы Мухаммедті бейнелейтін Йюлланс Постен Мухаммед карикатураларын жариялаған. Шағым ақырында кері қайтарылды, ал Калгари полициясына берілген шағым да нәтижесіз аяқталды. Эдмонтон Мұсылман Кеңесінің ұқсас шағымын Альберта комиссиясы 2008 жылдың тамызында қабылдамады. 2008 жылы Марк Стейн мен Maclean журналына қарсы үш түрлі юрисдикцияда үш шағым түсті, себебі олар Стейннің «Америка жалғыз» кітабынан үзінділерді жариялаған, олар мұсылмандарды қорлаған деп шағымданушылар мәлімдеді. Үш шағымның барлығы да қабылданбады: Онтарио Адам құқықтары жөніндегі комиссиясы өзінің құзыреті жоқ екенін мәлімдеді; Британдық Колумбия Адам құқықтары жөніндегі трибуналы шағымды қабылдамады; ал Канада Адам құқықтары жөніндегі комиссиясы мәселені Канада Адам құқықтары жөніндегі трибуналына жібермей, шағымды қабылдамады. Steyn / Maclean ісі 2013 жылдың маусымында Канада Адам құқықтары заңының 13-бабын жоюға ықпал етті. 2011 жылы Британдық Колумбиядан шыққан Либерал партиясының депутаты Кит Мартин 13-бапты жоюға шақыратын ұсыныс енгізді, ол Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартасының 2-бабында кепілдендірілген сөз бостандығын бұзады деп мәлімдеді. Мартиннің сөзіне göre, жеккөрушілік қылмыстар, жала жабу және қаралау Қылмыстық кодекске сәйкес жазаланады, ал оның ұсынысы федералдық адам құқықтары трибуналының салық төлеушілердің ақшасын пайдаланып сөз бостандығына шектеулер қоюына тосқауыл қояр еді. «Бізде жеккөрушілік қылмыстарға қарсы заңдар бар, бірақ ешкімнің ренжімеуге құқығы жоқ», - деді ол. «[Осы ереже] заң шығарушылардың бастапқы ниетінен ауытқып қолданылып жатыр». 2011 жылғы сайлаудан кейін Альбертадан консервативті депутат Брайан Сторсет Канада Адам құқықтары заңына түзетулер енгізу мақсатында жеке мүшелік заң жобасын ұсынды, оның ішінде 13-бапты жою да қарастырылды. Заң жобасы Парламенттің екі палатасынан өтті және 2013 жылдың 26 маусымында Корольдік келісімін алды. Ол бір жылдан кейін, 2014 жылдың 26 маусымында күшіне енді. 2016 жылы Квебек Адам құқықтары жөніндегі трибуналы комедиант Майк Уордты мүгедек қоғам қайраткері Жереми Габриэльдің отбасына 42 000 доллар төлеуге міндеттеді, себебі Уорд оның сыртқы түріне қатысты қысым көрсеткен. Уордтың адвокаты Джулиус Грей сот шешімінен кейін дереу шағымдану процесін бастады. 2021 жылы Канада Жоғарғы соты бұл шешімді жоққа шығарды.
and a complaint filed with Calgary police came to naught. An identical complaint by the Edmonton Muslim Council was dismissed by the Alberta Commission in August 2008. In 2008, three complaints were filed in three different jurisdictions against Mark Steyn and Maclean's magazine for publishing excerpts from Steyn's book, America Alone, which the complainants said were offensive to Muslims. All three complaints were dismissed: the Ontario Human Rights Commission declared it lacked jurisdiction; the British Columbia Human Rights Tribunal dismissed the complaint; and the Canadian Human Rights Commission dismissed the complaint without referring the matter to the Canadian Human Rights Tribunal. The Steyn / Maclean's case has been cited as a motivating factor in the June 2013 repeal of s. 13 of the Canadian Human Rights Act. In 2011, Keith Martin, a Liberal Member of Parliament from British Columbia, introduced a motion that called for the repeal of s. 13, arguing that it violated freedom of expression, guaranteed by s. 2 of the Canadian Charter of Rights and Freedoms. Martin said that hate crimes, slander and libel would still be outlawed under the Criminal Code, while his motion would stop the federal human rights tribunal from imposing restrictions on freedom of speech using taxpayers' money. "We have laws against hate crimes, but nobody has a right not to be offended," he said. "[This provision] is being used in a way that the authors of the Act never envisioned." Following the 2011 election, Brian Storseth, a Conservative Member of Parliament from Alberta, introduced a private member's bill to amend the Canadian Human Rights Act, including the repeal of s. 13. The bill passed both Houses of Parliament and received royal assent on June 26, 2013. It came into force a year later, June 26, 2014. In 2016, the Human Rights Tribunal of Quebec ordered comedian Mike Ward to pay $42,000 to the family of Jérémy Gabriel, a disabled public figure whose physical appearance Ward had mocked. Ward's lawyer, Julius Grey, began the appeal process shortly after the ruling. In 2021, the ruling was overturned by the Supreme Court of Canada.
Ұлт қырылуын жоққа шығару және оны шамалы бағалау
Канадада белгілі бір геноцидтерді "жоққа шығару" немесе "ауырсынуын азайту" қылмыстық құқық бұзушылық болып табылады. Холокостты жоққа шығаратын Эрнст Зюндель өзінің "Алты миллион адам шынымен де өлді ме?" атты кітапшасында Холокостты жоққа шығарғаны үшін жалған ақпарат таратқаны үшін сотталды. Ол Канаданың Жоғарғы Сотына шағымданды және ақталды. 2022 жылы федералды үкімет Холокостты жоққа шығаруды қылмыстық қылмыс деп қарастыруды ұсынды.
Мектеп-интернаттар жүйесі
2023 жылы НДП депутаты Лия Газан Канаданың индей балалар интернаттары жүйесінде болған геноцидті жоққа шығару немесе оны азайтуды қылмыстық жазаға тартуды көздейтін заң жобасын ұсынды. Либералдық әділет министрі Дэвид Ламетти Холокостты жоққа шығаруға тыйым салған басқа елдердің тәжірибесін қарастырып, "заңдық шешім іздеп, оны заңсыз деп жариялауды" көздеп отырғанын мәлімдеді.
Жұмыс берушілер мен жұмысшылар
Канадалықтар газеттерге хат жазғаны үшін жұмыс берушілерінен жаза тартуы мүмкін. Канада телерадиокорпорациясының федералды саясатты жабатын тележурналисі Кристин Сент-Пьер 2006 жылдың қыркүйегінде Ауғанстандағы соғыстағы Канада қарулы күштерінің сарбаздарын қолдаған хат жазғаны үшін қызметтен шеттетілді. Канадалық педагог және кеңесші Крис Кемплинг Британдық Колумбия мұғалімдер колледжі тарапынан қызметтен шеттетіліп, Кеснел мектеп округінен тәртіптік жаза алды, себебі ол "Quesnel Cariboo Observer" газетіне редакцияға жолданған хаттарында гомофобиялық пікірлер білдірген. Канада соттары мұғалімдер мен мектеп кеңесшілеріне қатысты, дискриминациялық деп танылған газеттерге хат жазғаны үшін кәсіби санкцияларды қолдады, бұл олардың сөз және дін бостандығын шектеді, себебі "білім беру жүйесінің бейтараптығын, әділдігін және төзімділігін" сақтау қажет.
Канадалық цензураны сынға алу
Канаданың 22-ші премьер-министрі Стивен Харпер премьер-министр болғанға дейін: «Адам құқықтары жөніндегі комиссиялар, олардың қалыптасу барысында, біздің негізгі бостандықтарымызға және демократиялық қоғамның өмір сүруіне тікелей шабуыл жасайды. Бұл, шын мәнінде, тоталитаризм. Мен мұны қатты қорқынышты деп санаймын». Бейбітшіл түрде өрнек бергені үшін қуғынға ұшыраған жазушыларға көмек көрсететін PEN Canada ұйымы «федералды және провинциялық үкіметтерге адам құқықтары жөніндегі комиссиялар туралы заңнаманы өзгертуді талап етеді, осылайша комиссиялар Канадада сөз бостандығын шектеуге талпыну үшін қолданылмасын» деп мәлімдеді. Канадалық журналистер қауымдастығының президенті Мэри Агнес Уэлчтің сөзіне сәйкес, «адам құқықтары жөніндегі комиссиялар ешқашан ой полициясы ретінде әрекет етуге арналмаған, бірақ қазір олар сөз бостандығын шектеу үшін қолданылуда, бұл Қылмыстық кодекстегі сөз бостандығына қатысты белгіленген шектеулерден әлдеқайда асып түседі». Америкалық саяси ғылымдар қауымдастығының 7000 мүшесі бар бірнеше ондаған профессорлар тобы Канададағы сөз бостандығының соңғы үрдістері ғалымдарды қудалау қаупіне ұшырататынын мәлімдеді. Топқа Роберт Джордж және Харви Мэнсфилд кіреді, олар осы себепті 2009 жылғы APSA жылдық мәжілісін Канадада өткізуге қарсылық білдірді. APSA басшылығы мәжілісті Торонтода өткізуге шешім қабылдады. Цензура негізгі адам құқықтарын бұзады деген талаптармен бірнеше сот процесі болды, мысалы, Канаданың құқықтары мен бостандықтары туралы Хартиясының 2-бабы ой, сенім және пікірдің негізгі бостандықтарын қорғайды. Бұл айыптаулар цензураның белгілі бір түрлерін қолдану арқылы құқықтар мен бостандықтарды бұзуға байланысты.