Кіріспе

Әлеуметтік қозғалыс

Ерлер қозғалысы – 1960-1970 жылдары, негізінен Батыс елдерінде пайда болған әлеуметтік қозғалыс. Ол гендерлік мәселелерге ден қоятын ерлер мен олардың жақтастарынан құралған топтар мен ұйымдарды біріктіреді. Олардың қызметтері өзін-өзі жетілдіруден бастап, әлеуметтік қолдау көрсетуге, лоббилеу және белсенділікке дейін жетеді. Ерлер қозғалысы әртүрлі және көбінесе қарама-қайшы мақсаттарға ие бірнеше бағыттан тұрады. Кейбір ерлер-бостандықшылар гендерлік қатынастарды контекстен шығарып, жыныстық рөлдер екі жынысқа да бірдей зиян келтіретіндіктен, әйелдер мен ерлер бірдей құпиялауға ұшырайды деп санайды. 1975 жылы Теннесси штатында өткен «Ерлер мен еркектік» атты алғашқы конференция АҚШ-тағы профеминистік ерлер ұйымдастырған алғашқы шаралардың бірі болды. Бұл ерлер қозғалысының феминизмнің теңдік мақсаттарын қолдайтын бағыты. Профеминистік ерлер дәстүрлі еркектік идеалына күмән келтіреді. Олар көбінесе әлеуметтік күтулер мен нормалар ерлерді қатаң гендерлік рөлдерге итермелеп, өзін-өзі білдіру қабілетін шектеп, әлеуметтік жағынан қабылданған мінез-құлыққа ғана мүмкіндік бергенін айтады. Олар феминистермен бірге тең құқықтар туралы түзетулер, репродуктивті құқықтар, жұмысқа орналасудағы кемсітушілікке қарсы заңдар, қолжетімді бала күтімі және әйелдерге қарсы сексуалдық зорлық-зомбылықты тоқтату сияқты мәселелер бойынша күресті. АҚШ-тағы NOMAS, Ұлыбританиядағы Achilles Heel ұжымы және Австралиядағы Сексуалдық шабуылға қарсы ерлер – феминистік ерлер қозғалысының белгілі топтары. Бірақ әлемдік деңгейде танымал ұйымдардың мүшелік саны әлі де аз және тұрақсыз. Achilles Heel – феминистік ерлер тобының ең танымал өкілдерінің бірі. Олар екі жыл сайын шығатын Achilles Heel журналы төңірегінде бірігіп, «еркектік пен еркек билігінің дәстүрлі формаларына қарсы тұрып, баламалы әлеуметтік құрылымдар мен жеке өмір салтын құруды қолдауға» бағытталды. «#MeToo сияқты феминистік науқандар көптеген еркектерді әйелдермен қарым-қатынастарын қайта қарастыруға итермеледі, бірақ оған қарсылық та бар». Кейбір профеминистік ерлер науқандарына сын танылған, олар нақты әрекеттер жасаудың орнына, формаға қол қою немесе лента тағу сияқты шаралармен шектеледі, өзінің және әріптестерінің мінез-құлқын түзетуге тырыспайды. Феминизм соңғы кезде қоғамда кеңірек танылғандықтан, еркектердің феминизмді беткей қолдауына мүмкіндік туды, бірақ оның мазмұны терең емес. 2004 жылы гендерлік теңдікке ерлер мен ұлдарды тартумен айналысқан көшбасшылар бірігіп, MenEngage атты халықаралық ұйым құрды. Содан бері MenEngage екі халықаралық конференция өткізді: бірі 2009 жылы Рио-де-Жанейрода, екіншісі 2014 жылы Нью-Делиде. Роберт Дженсен, Джексон Кац және Дон Эдгар.

Ерлер мен әкелердің құқықтары қозғалысы

Ерлер құқығын қорғау қозғалысы 1970-жылдардың ортасы мен соңында ерлердің азаттық қозғалысынан жекеленді. Ол ерлерге қатысты деп саналатын кемсітушілік пен теңсіздік мәселелеріне ерекше назар аударды. МРМ заң (оның ішінде отбасылық құқық, ата-аналық тәрбие, репродуктивтік денсаулық және отбасылық зорлық-зомбылық), мемлекеттік қызметтер (білім беру, әскери қызмет және әлеуметтік көмек жүйелері) және денсаулық сақтау саласындағы түрлі мәселелермен айналысты. Оның мүшелері негізінен отбасылық құқық мәселелеріне, соның ішінде әкелер мен олардың балаларына әсер ететін балаға қарайлау және алимент төлеу мәселелеріне қызығушылық танытады. Белгілі ерлер құқығын қорғаушылардың қатарында Уоррен Фаррелл және Аса Бэйбер бар. Глен Сакс – әкелер құқығын қорғаушы.

Мифопоэтикалық ерлер қозғалысы

Мифопоэтикалық ерлер қозғалысы психоанализден, әсіресе Карл Юнгтың еңбектерінен алынған рухани көзқарастарға негізделген. Ол, профеминистік немесе ерлер құқықтары қозғалысынан гөрі саяси жағынан кем әсерлі және өзін-өзі жетілдіруге бағытталған. Бұл қозғалыс "мифопоэтикалық" деп аталады, себебі мифологияға ерекше мән беріледі, ол поэзия арқылы жеткізіледі және белгілі бір дәрежеде жергілікті, мысалы, американдық индейстердің мифологиясы мен білімі қабылданады. Роберт Блай, белгілі мифопоэтик, "әлсіз ерлерді" сынға алып, ұлдардың ерлікке ие болуы үшін міндетті түрде қабылдануы керек екенін айтты, себебі Блайдың пікірінше, "Зевс энергиясы" – бұл "еркек билігі", ол "ақыл-ойы, сау-сәлемдігі, мейірімді шешім қабылдауы, ізгі ниеті, жомарт басшылығын" қамтиды. Көрнекті мифопоэтикалық авторлар.

Терминология

Әлеуметтанушылар Майкл Месснер мен Майкл Флуд жеке-жеке "қозғалыс" терминінің мәселелі екенін айтты, себебі басқа әлеуметтік қозғалыстардан өзгеше, ерлер қозғалысы көбінесе жеке басын жетілдіруге, ішкі қайшылықтарға толы және олардың пікірінше, ерекше құқықтары бар топтың мүшелерінен құралған.