Кіріспе

Француз сенегаль жазушысы Фату Диом (1968 жылы Ниодиорда туған) – 2001 жылы жарық көрген «Атлантиканың құрсағы» атты бестселлер романымен әйгілі француз сенегаль жазушысы. Оның туындылары Франциядағы иммигранттар өмірін және Франция мен Африка арасындағы қарым-қатынастарды зерттейді. Фату Диом Францияның Страсбург қаласында тұрады.

Өмірбаян

Фату Диом Сине-Салум дельтасындағы, сол аттас Ниодиор аралында дүниеге келді. Оны әжесі тәрбиеледі, ол мектепке барып, француз әдебиетіне ғашық болды. 13 жасында Ниодиордан кетіп, М’Бурда білімін жалғастырды. Кейін ол Дакарға университетке оқуға көшіп, үй шаруасынан табыс тауып өзін асырады. 1990 жылы французбен үйленеді және Францияға көшіп өтеді. Әкесінің және күйеуінің отбасынан түсініксіздік кездесіп, екі жылдан кейін ажырасып кетті. 1994 жылы Диом Страсбург университетінде оқуын жалғастырды. Оның докторлық диссертациясының тақырыбы – «Осман Сембенің әдеби және кинематографиялық шығармаларындағы саяхат, алмасу және білім беру» (Le Voyage, les échanges et la formation dans l'œuvre littéraire et cinématographique de Ousmane Sembène). 2002 жылдан 2003 жылға дейін Диом Страсбургтегі Марк Блох университетінде және Карлсруэ педагогика институтында (Германия) жартылай штаттан оқытушы болып жұмыс істеді.

Шығармалары

Диом 2001 жылы "La Préférence nationale" атты әңгімелер жинағын жариялады. Оның тұңғыш романы "Атлантиканың ішкі жағы" Францияда бестселлер болды және "Serpent's Tail" баспасы арқылы ағылшын тілінде жарық көрді. Бұл романның бір бөлігі автобиографиялық сипатта болып, ол Страсбургте тұратын сенегалдық иммигрант Сали мен Сенегалда қалған оның інісі Мадике туралы айтады. Сали жылдар бойы күрескеннен кейін Францияға келді және орнықты. Оның кіші інісі Францияға барып, табысты футболшы болуды армандайды. "Атлантиканың ішкі жағы" ағылшын, неміс және испан тілдеріне аударылды. Оның екінші романы "Кетала" 2006 жылы Францияда жарық көрді. Диомның туындылары Франция мен Сенегалды, сондай-ақ екі ел арасындағы қарым-қатынасты зерттейді. Оның стиліне Африканың дәстүрлі ауыз әдебиетінің әсері бар. Оның тілі шынайы және көркем, Францияда иммигрант ретінде бейімделудің қиындықтарын, Сенегалдағы балалық шақтың сағындыруын және естеліктерін көрсетеді.

Саяси көзқарастар

Фату Диом төзімсіздікке қарсы шығады, мектептің және республикалық идеалдардың маңыздылығын қорғайды. Популизмнің күшеюіне байланысты Фату Диом телеарналар мен баспасөз беттерінде саяси және әлеуметтік мәселелер бойынша өз пікірін білдіруге жиі шақырылады. Атап айтқанда, ол Франциядағы популизмнің өрбуіне, әсіресе "Ұлттық Біріккендік" (Rassemblement National) партиясына қатысты қатаң ұстаным танытады. Жазушы ретінде ол кітаптарында республикалық және адамзаттық құндылықтардың маңыздылығын еске салмаққа тырысады, себебі ол "ұлттық жекелікке құмарлық танытқан адамдарға қарсы тұрғанда, енді үнсіздік сақтамаймыз" деп санайды. Диом "Атлантиканың ішкі жағы" (2003) және "Күтіп отырғандар" (2010) еңбектерінде қарыз және неолиберализм тақырыбын зерттейді. Екі жұмыста да қарыз үнемдеу шараларын ақтау үшін және иммигранттарды нашар жағдайда басқа елдерде жұмыс іздеуге итеру үшін қолданылады. Диом Еуропа мен Африка арасындағы теңдікті қамтамасыз ететін ынтымақтастыққа ұмтылады. Оның пікірінше, қазіргі таңда Еуропа Африканың өзінің активтерін бақылай алмайтын тең емес ынтымақтастықты бақылап отыр. Ол сондай-ақ, бұрынғы отаршылдық қарым-қатынастар африкалық және еуропалық халықтардың санасында сақталғанын, бұл ынтымақтастықтың теңдікті құруына кедергі келтіретінін айтады. Ол әрбір адамның, тегіне қарамастан, "басқа адаммен кездескенде өзін адам сезінуі керек" деп есептейді. Сондықтан, ешбір континентке артық жауапкершілік жүктемей, Фату Диом африкалықтардың құрбандық рөлінен арылуын және еуропалықтардың үстемдік позициясын тастауын қажет деп санайды, осылайша пайдаланушы/пайдаланылатын, донор/қабылдаушы схемаларын тоқтатуға болады. Соңында автор, адамға көмектесу дегеніміз оның енді сізге мұқтаж болмауына көмектесу екенін айтады, сондай-ақ Африкадағы Батыс елдері ұйымдастырған дамуға көмектесуді сынап көрсетеді.