Кіріспе

Памела Хансфорд Джонсонның кітабы. «Құрмет тақтасы» – Памела Хансфорд Джонсонның 1970 жылы тұңғыш рет жарық көрген романы. Оңтүстік Англиядағы, Downs Park атты шағын, ойдан шығарылған ұлдарға арналған дайындық мектебінде өтетін оқиға, мектеп қызметкерлерінің бірнеше жылғы өмірін баяндайды. Мұғалімдер өздерін жақын қарым-қатынастағы қоғам ретінде санайды, алайда, мектептегі тыныш және үйлесімді өмірге дұшмандық, бәсекелестік, жеке мәселелер, қайғылы жағдайлар мен өлім қайта-қайта әсер етеді. Романның атауы – мемлекеттік (жеке) мектептерге стипендия ұтып алған барлық оқушылардың есімдері жазылған естелік тақтаға сілтеме жасайды. Downs Park мектебінің үлгерімі өте жақсы емес, сондықтан роман барысында директор мектебіне дарынды ұлдарды тартуға тырысады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Сирил Анник пен оның әйелі Грейс көп жылдар бойы Даунс паркін басқарып келеді. Екеуі де қызметкерлер мен оқушылар тарапынан зор құрметке ие және барлығына жақын. Мектепке қатысты күтпеген мәселелер қызметкерлердің жеке ерекшеліктері мен мінез-құлқы мектептегі тұрақтылықты бұзу қаупі туғанда пайда болады. Солардың бірі – екінші ұстаз Руперт Массингер, оның әйелдерге құмарлығы мектеп хатшысын және директордың үлкен қызын құрбандыққа ұсынады. Бұған қоса, Массингер мұраға алған ақшасымен мектепті иеленуді және Энниктерді ерте зейнетке шығуға итермелеуді жоспарлайды. Күтпеген нәрсе – Массингер мен оның әйелі, ол да мектепте сабақ береді, стратегиялық қадам ретінде отставкаға кетеді, «бір қадам артқа шегініп, екі қадам алға жылжу» үшін. Орта жастағы француз тілі сабақтарын оқытушы Эльспет Мюррей күйеуінің қайтысынан кейін қатты жалғыздық сезінеді және жақында ғана сабақ беру арқылы көңілін көтеруге тырысады. Бастапқыда, Грейс Анникке көмекші ретінде жұмыс істейтін, әдемі және жас лесбиянка Бетти Коупқа оның түсініксіз сексуалдық тартылысы қызығушылық тудырады. Бірақ кейіннен ұсақ-кене ұрлықтар тізбегі орын алғанда, барлығы оқушылардың бір-бірінен заттарын ұрлап жатыр деп күдіктенеді. Алайда, Мюррейдің клептоманиямен ауыратыны белгілі болады, және оны ұстағанда, ол енді төтеп бере алмаймын деп ойлап, мектеп бассейнінде өзіне-өзі қол жұмсайды. Кішкентай әлеуметтік ортасы мен ауыр балалық шағы мектептің байлаулы атмосферасына бейімделуін қиындатқан жас ғылым пәнінің мұғалімі Лео Каннинг директордың жесір қалған қызы Пенелопа Сакстонға ғашық болады, соңында олар үйленеді. Дегенмен, Пенелопаның қалған өмірін Каннингпен өткізуге шешім қабылдауына көп уақыт керек болады. Осы уақытта, ол ең жас қызметкердің әкесі, барон титулы бар сэр Джеймс Петтифердің қызығушылығына ие болады, оның аристократиялық мінез-құлқы оған қатты ұнайды. Норман мен Делия Пулдің келуімен қосымша қиындықтар туындайды, олар Массингер мен оның әйелінің орнына келген. Қызметкерлер көп ұзамай Делияның алкоголизммен күресіп, тәуелділігін ақтауға тырысатынын, бұл оның куәсі болғандарды ұялтатынын біледі. Ол көп ұзамай сурет сабақтарын тастап, келесі айларда мектеп аумағындағы үйлерінде көбінесе болады. Ақырында, ол танымал мұғалім болғанымен, Норман Пул әйеліне толыққанды күтім көрсету үшін жұмысынан кетеді. Сирил Анник зейнетке шығуға ниеті жоқ, тіпті мектепті Массингерге беруге де дайын емес. Бірақ әйеліне жеңіл инсульт орын алғанда, ол бұл соңғы тамшы деп санайды және оған еріксіз сауда жасайды. Анниктер жақын маңдағы Истборн қаласындағы пәтерге көшіп кетеді, бірақ көп ұзамай Грейс тағы бір инсульт алып қайтыс болады. 60 жасқа толмаған Сирил Анник қызы мен күйеуіне жақын болу үшін Лондонға көшіп кетеді.

Цитата

Принципті өзгертуге қабілетті болу үшін жеткілікті білім алмайтын адам – ақымақтықпен толған кісі. [28-тарау]