Кіріспе

"Туше пась о гризби" (фр. "Жақынбаңыз", яғни "Тосылған затқа қол тимеңіз"), Ұлыбританияда "Құрмет ұрылар арасында" және АҚШ-та "Гризби" деп шығарылған, 1954 жылғы француз-италиялық қылмыс фильмі. Ол Альберт Симониннің романы негізінде түсірілген. Режиссері – Жак Бекер, басты рөлдерде Жан Габен, Рене Дари, Пол Франкер, Лино Вентура, Жанна Моро, Дора Долл және Мэрилин Буферд ойнаған. Фильм 1954 жылғы Венеция кинофестивалінде көрсетіліп, Габен "Ең үздік актер" сыйлығын жеңіп алды. Бұл фильм "Макс ле Ментеур" трилогиясының бірінші бөлігі, олардың барлығы Симониннің романдары бойынша түсірілген, бірақ әртүрлі кейіпкерлерді бейнелейді. Одан кейін "Le cave se rebiffe" және "Les tontons flingueurs" фильмдері шықты, олардың екеуі де "Гризбиден" көбірек комедиялық стильде түсірілген.

Сюжет

Макс, принципті орта жастағы париждік гангстер, өзінің ұзақ уақыттан бері серіктесі Ритон, олардың жас бурлеск биші қыздары және Макстың қорғауындағы Маркомен бірге қылмыскерлер үшін қонақжайлы Madame Bouche мейрамханасында түскі асқа барады. Содан кейін топ қылмыс шебері Пьероттың түнгі клубына барады, онда қыздар өнер көрсетеді және Макс Маркоға Пьеро үшін жұмыс істейтін есірткі дилері ретінде жұмыс табады. Шоудан кейін Макс Ритонның қызы Джозидің тағы бір гангстер Анджеломен бірге болғанын байқайды, бірақ ол бұл туралы Ритонға айтпайды. Үйіне қайтып бара жатқанда Макс жедел жәрдемде Анджелоның екі адамының артынан келе жатқанын байқайды. Ол оларды ұстап алады және қуып жібереді, содан кейін ол Ритонға телефон соғып, оны Анджеломен бірге бармауға ескертеді, ол Ритоннан онымен жұмыс істеуді сұрады. Макс Ритонды ешкім білмейтін пәтерге алып барады және Ритонға Орли әуежайындағы жақында болған тонау кезінде ұрланған сегіз алтын тақтаны ғимараттың гаражында тұрған машинаның багажында сақтағанын көрсетеді. Жоғарыда екі дос қарапайым тамақ жеп, оның ішінде Макс Ритонға Джози мен Анджело туралы айтып, Ритонды оған әсер ету үшін үлкен ұпай туралы Джозиге уәде бергенін мойындатады. Макс Джози Анджелоға айтып, ол Макс пен Ритонды ұрлап, сол түні алтынның орнын анықтауды жоспарлады деп ойлайды. Ол өзінің қылмыстық өмір салтынан шаршағанын және әуежайдағы тонаудан түскен ақшамен зейнеткерлікке шығуға жоспарлайтынын айтады және Ритонға Джозиді кіші Анджелоға қалдыруды айтады. Келесі күні таңертең Макс алтынды ағасына апару үшін ертерек кетеді, ол алтын сатып алу үшін жеткілікті ақша жинауға уақыт керек екенін айтады. Макс өзінің пәтеріне оралып, Ритонның кеткенін біледі, сондықтан ол Джози мен Ритон тұратын Moderna қонақ үйіне қоңырау шалады және портье Ритонның сол жерде болғанын, бірақ жедел жәрдемде әкетілгенін айтады. Ритон Джозиге барып, Анжелоның адамдары ұстады деп болғанда, Макс досын тастап кетуді, тіпті Бетимен, оның бай қызбен кездесуді ойлайды, бірақ сол түні ол Ритонды құтқаруды шешті. Макс Марконы алып, екеуі "Модерна" қонақ үйіне барады, онда Макс Джози мен қақпашыдан Анджелоның Ритонды қайда жасырып жатқаны туралы сұхбат жасайды, ал Марко Анджелоның қолбасшыларының бірі Фифиді ұстайды, ол Макстың келуін күтіп отырды. Олар Пьероның көмегін сұрап алу үшін Фифиді түнгі клубқа алып барады, бірақ Фифи пайдалы ештеңе білмейтін сияқты. Анджело, Макстың орналасқан жерін түнгі клубты аңдып тұрған адаммен хабарласып, телефон соғып, Ритонды алтынға айырбастауды ұсынады, ал Макс келіседі. Ол, Марко және Пьеро қаруланып, алтынды алып, Фифидің көлігімен жолға шығады. Ешкім жоқтағы ауыл жолында Ритон аман-есен қайтарылады, ал Макс алтынды береді. Анджелоның көлігі кетіп қалғаннан кейін Ритон Максқа Анджелоның алыстан көрінетін екінші көлікпен саяхаттағанын ескертеді. Анджелоның қолбасшылары Фифидің көлігін қол гранаталарымен жарылып, Марконы өлтіреді және оқиға орнын тазалауға келеді, бірақ Макс, Пьеро және Ритон оларды атып, Анджелоны қуып жету үшін өздерінің көлігін алады. Атыс басталады, оның барысында Ритон жараланады және Анджелоның көлігі апатқа ұшырайды. Анджело Макстың тобына граната лақтыруға тырысады, бірақ оған оқ түседі, граната оны жарылып, көлігін өртеп жібереді. Көлік келе жатқанда Макс алтынды жанған апатқа тастап кетуге мәжбүр болады. Пироттың үйінде Ритонды мафиялық дәрігер емдейді. Ритон Максты өткен түнгі қазаға қатысы бар деген күдікке жол бермеу үшін әдеттегі күнделікті іс-әрекетін жалғастыруға шақырады, сондықтан Макс Беттиді Мадам Буштың үйіне түскі асқа алып барады. Барлығы Анджелоның көлік апатынан ұрланған алтынды табу туралы айтып жатыр, ал басқа қонақтар Макстан Анджело шынымен ұры деп ойлай ма деп сұрайды. Макс Ритонның қайтыс болғанын біліп, онымен байланысады. Ол музыка қорапшасына сүйікті әнін қойып, тамақ ішуге отырады.

Өмірбаян

Режиссер Жак Беккер 1953 жылы Альберт Симониннің "Тouch pas au grisbi" романын оқыды және оның кино көрермендері үшін қызықты тақырып болатынын сезді. Ол досы Анри Жорж Клузоның "Қорқыныш жалақысы" фильміне әсерленді, ол сол жылы Канн фестивалінде "Алтын пальма" жүлдесін жеңіп алды. Бекер соңғы екі фильмінің коммерциялық сәтсіздігінен кейін кино көрермендерінің және продюсерлердің құрметіне қайта оралуға тырысты. "Туаш пас ау гризби" – Беккердің жалғыз гангстерлік фильмі, онда ол жанрды дамытып, "жасқа, достыққа және өткен мүмкіндіктерге арналған терең ойлар" мен "алдау-сату, зорлық-зомбылық, ұрлық, атыс" сияқты дәстүрлі элементтерді үйлестірді. Бұл фильм француз полициялық драмаларына "ирониялық, экзистенциалдық тағдырға сену" рухын сыйлап, үлкен әсер етті. "Грисби" қарақшылар, түнгі клубтар, гангстерлердің сүйіктілері және атыс-шабыс сияқты тақырыптарды жеңілдете түседі. Беккер мұның үстіне "күнделікті әдет-ғұрыптарға" назар аударады, әсіресе құпия пәтерде шарап пен паштетпен тост дайындалатын сахнада.

Қабылдау

Фильм 1954 жылы Франциядағы кинопрокатта ең көп тамашаланған төртінші фильм болды. Ол сонымен қатар Роджер Эберттің "Ұлы фильмдер" тізіміне енген. Фильмнің жаңадан қалпына келтірілген нұсқасы 2017 жылы шықты.