Қарақшылар арасындағы құрмет немесе «Жақсылыққа тиіспеңіз»
Touchez pas au grisbi
«Touchez pas au grisbi» (1954) фильмі – Жан Габеннің басты рөлдегі француз-итальяндық криминалды фильмі. Альберт Симонидің романы негізінде түсірілген, Венеция фестивалінің жүлдесі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Туше пась о гризби" (фр. "Жақынбаңыз", яғни "Тосылған затқа қол тимеңіз"), Ұлыбританияда "Құрмет ұрылар арасында" және АҚШ-та "Гризби" деп шығарылған, 1954 жылғы француз-италиялық қылмыс фильмі. Ол Альберт Симониннің романы негізінде түсірілген. Режиссері – Жак Бекер, басты рөлдерде Жан Габен, Рене Дари, Пол Франкер, Лино Вентура, Жанна Моро, Дора Долл және Мэрилин Буферд ойнаған. Фильм 1954 жылғы Венеция кинофестивалінде көрсетіліп, Габен "Ең үздік актер" сыйлығын жеңіп алды. Бұл фильм "Макс ле Ментеур" трилогиясының бірінші бөлігі, олардың барлығы Симониннің романдары бойынша түсірілген, бірақ әртүрлі кейіпкерлерді бейнелейді. Одан кейін "Le cave se rebiffe" және "Les tontons flingueurs" фильмдері шықты, олардың екеуі де "Гризбиден" көбірек комедиялық стильде түсірілген.
Touchez pas au grisbi (tu.ʃe pɑ o ɡʁiz. bi, French for "Don't touch the loot"), released as Honour Among Thieves in the United Kingdom and Grisbi in the United States, is a 1954 French Italian crime film based on a novel by Albert Simonin. It was directed by Jacques Becker and stars Jean Gabin, with René Dary, Paul Frankeur, Lino Ventura, Jeanne Moreau, Dora Doll, and Marilyn Buferd. The film was screened in competition at the 1954 Venice Film Festival where Gabin won a best actor award. The film is the first installment of the so called "Max le Menteur trilogy", which are all based on novels by Simonin, but feature different characters; it was followed by Le cave se rebiffe and Les tontons flingueurs, both of which are more comedic than Grisbi.
Сюжет
Макс, принципті орта жастағы париждік гангстер, өзінің ұзақ уақыттан бері серіктесі Ритон, олардың жас бурлеск биші қыздары және Макстың қорғауындағы Маркомен бірге қылмыскерлер үшін қонақжайлы Madame Bouche мейрамханасында түскі асқа барады. Содан кейін топ қылмыс шебері Пьероттың түнгі клубына барады, онда қыздар өнер көрсетеді және Макс Маркоға Пьеро үшін жұмыс істейтін есірткі дилері ретінде жұмыс табады. Шоудан кейін Макс Ритонның қызы Джозидің тағы бір гангстер Анджеломен бірге болғанын байқайды, бірақ ол бұл туралы Ритонға айтпайды. Үйіне қайтып бара жатқанда Макс жедел жәрдемде Анджелоның екі адамының артынан келе жатқанын байқайды. Ол оларды ұстап алады және қуып жібереді, содан кейін ол Ритонға телефон соғып, оны Анджеломен бірге бармауға ескертеді, ол Ритоннан онымен жұмыс істеуді сұрады. Макс Ритонды ешкім білмейтін пәтерге алып барады және Ритонға Орли әуежайындағы жақында болған тонау кезінде ұрланған сегіз алтын тақтаны ғимараттың гаражында тұрған машинаның багажында сақтағанын көрсетеді. Жоғарыда екі дос қарапайым тамақ жеп, оның ішінде Макс Ритонға Джози мен Анджело туралы айтып, Ритонды оған әсер ету үшін үлкен ұпай туралы Джозиге уәде бергенін мойындатады. Макс Джози Анджелоға айтып, ол Макс пен Ритонды ұрлап, сол түні алтынның орнын анықтауды жоспарлады деп ойлайды. Ол өзінің қылмыстық өмір салтынан шаршағанын және әуежайдағы тонаудан түскен ақшамен зейнеткерлікке шығуға жоспарлайтынын айтады және Ритонға Джозиді кіші Анджелоға қалдыруды айтады. Келесі күні таңертең Макс алтынды ағасына апару үшін ертерек кетеді, ол алтын сатып алу үшін жеткілікті ақша жинауға уақыт керек екенін айтады. Макс өзінің пәтеріне оралып, Ритонның кеткенін біледі, сондықтан ол Джози мен Ритон тұратын Moderna қонақ үйіне қоңырау шалады және портье Ритонның сол жерде болғанын, бірақ жедел жәрдемде әкетілгенін айтады. Ритон Джозиге барып, Анжелоның адамдары ұстады деп болғанда, Макс досын тастап кетуді, тіпті Бетимен, оның бай қызбен кездесуді ойлайды, бірақ сол түні ол Ритонды құтқаруды шешті. Макс Марконы алып, екеуі "Модерна" қонақ үйіне барады, онда Макс Джози мен қақпашыдан Анджелоның Ритонды қайда жасырып жатқаны туралы сұхбат жасайды, ал Марко Анджелоның қолбасшыларының бірі Фифиді ұстайды, ол Макстың келуін күтіп отырды. Олар Пьероның көмегін сұрап алу үшін Фифиді түнгі клубқа алып барады, бірақ Фифи пайдалы ештеңе білмейтін сияқты. Анджело, Макстың орналасқан жерін түнгі клубты аңдып тұрған адаммен хабарласып, телефон соғып, Ритонды алтынға айырбастауды ұсынады, ал Макс келіседі. Ол, Марко және Пьеро қаруланып, алтынды алып, Фифидің көлігімен жолға шығады. Ешкім жоқтағы ауыл жолында Ритон аман-есен қайтарылады, ал Макс алтынды береді. Анджелоның көлігі кетіп қалғаннан кейін Ритон Максқа Анджелоның алыстан көрінетін екінші көлікпен саяхаттағанын ескертеді. Анджелоның қолбасшылары Фифидің көлігін қол гранаталарымен жарылып, Марконы өлтіреді және оқиға орнын тазалауға келеді, бірақ Макс, Пьеро және Ритон оларды атып, Анджелоны қуып жету үшін өздерінің көлігін алады. Атыс басталады, оның барысында Ритон жараланады және Анджелоның көлігі апатқа ұшырайды. Анджело Макстың тобына граната лақтыруға тырысады, бірақ оған оқ түседі, граната оны жарылып, көлігін өртеп жібереді. Көлік келе жатқанда Макс алтынды жанған апатқа тастап кетуге мәжбүр болады. Пироттың үйінде Ритонды мафиялық дәрігер емдейді. Ритон Максты өткен түнгі қазаға қатысы бар деген күдікке жол бермеу үшін әдеттегі күнделікті іс-әрекетін жалғастыруға шақырады, сондықтан Макс Беттиді Мадам Буштың үйіне түскі асқа алып барады. Барлығы Анджелоның көлік апатынан ұрланған алтынды табу туралы айтып жатыр, ал басқа қонақтар Макстан Анджело шынымен ұры деп ойлай ма деп сұрайды. Макс Ритонның қайтыс болғанын біліп, онымен байланысады. Ол музыка қорапшасына сүйікті әнін қойып, тамақ ішуге отырады.
Max, a principled middle aged Parisian gangster, has dinner at Madame Bouche's restaurant, a hangout for criminals, with his longtime associate Riton, their much younger burlesque dancer girlfriends, and Max's protege Marco. The group then goes to crime boss Pierrot's nightclub, where the girls perform and Max gets Marco a job as a drug dealer working for Pierrot. After the show, Max discovers Riton's girlfriend, Josy, making out with Angelo, another gangster, but he does not tell Riton. On the way back to his apartment, Max notices he is being followed by two of Angelo's men in an ambulance. He gets the drop on them and chases them away, after which he calls Riton and warns him not to go with Angelo, who has just asked Riton to do a job with him. Max takes Riton to an apartment no one knows about and shows Riton that he has been storing the eight gold bars they stole during a recent heist at Orly Airport in the trunk of a car parked in the building's garage. Upstairs, the two friends eat a simple meal, during which Max tells Riton about Josy and Angelo and gets Riton to admit he had hinted to Josy about the big score to impress her. Max surmises Josy told Angelo, who planned to kidnap Max and Riton and beat the location of the gold out of them that night. He reveals he is sick of the criminal lifestyle and plans to retire with the money from the airport heist, and tells Riton to leave Josy to the younger Angelo. The next morning, Max leaves early to take the gold to his uncle, a fence who tells Max he needs some time to gather enough money to buy the gold. Max returns to his apartment and finds Riton has left, so he calls the Hotel Moderna, at which both Josy and Riton live, and is told by the porter that Riton was there, but was just taken away in an ambulance. Assuming Riton went to see Josy and was caught by Angelo's men, Max considers leaving his friend in the lurch, even going to see Betty, his wealthy girlfriend, when she calls, but, by that night, he has decided to save Riton. Max gets Marco, and the pair go to the Hotel Moderna, where Max roughly, but unsuccessfully, interrogates Josy and the porter about where Angelo could be hiding Riton, while Marco captures Fifi, one of Angelo's henchmen, who was watching for Max to come by. They take Fifi to the nightclub to get Pierrot's help interrogating him, but Fifi does not seem to know anything useful. Angelo, alerted to Max's location by a henchman staking out the nightclub, telephones and proposes to trade Riton for the gold, and Max agrees. He, Marco, and Pierrot arm themselves, get the gold, and head out in Fifi's car. On a deserted country road, Riton is returned unharmed, and Max hands over the gold. After Angelo's car drives away, Riton warns Max that Angelo had traveled with a second car, which appears in the distance. Angelo's henchmen blow up Fifi's car with hand grenades, killing Marco, and come to mop up the scene, but Max, Pierrot, and Riton gun them down and take their car to chase Angelo. A shootout ensues, during which Riton is wounded and Angelo's car crashes. Angelo attempts to throw a grenade at Max's group, but he gets shot and the grenade blows him up and sets his car on fire. As a truck approaches, Max is forced to leave the gold in the hotly burning wreck. Back at Pierrot's, Riton is patched up by a mob doctor. Riton urges Max to go about his normal routine to avoid suspicion that he was involved in the previous night's carnage, so Max takes Betty to Madame Bouche's for lunch. Everyone is talking about the recovery of the stolen gold from the wreck of Angelo's car, and some other diners ask Max if he believes Angelo was really the thief. Max calls to check on Riton and learns Riton has died. He plays his favorite song on the jukebox and sits down to eat.
Өмірбаян
Режиссер Жак Беккер 1953 жылы Альберт Симониннің "Тouch pas au grisbi" романын оқыды және оның кино көрермендері үшін қызықты тақырып болатынын сезді. Ол досы Анри Жорж Клузоның "Қорқыныш жалақысы" фильміне әсерленді, ол сол жылы Канн фестивалінде "Алтын пальма" жүлдесін жеңіп алды. Бекер соңғы екі фильмінің коммерциялық сәтсіздігінен кейін кино көрермендерінің және продюсерлердің құрметіне қайта оралуға тырысты. "Туаш пас ау гризби" – Беккердің жалғыз гангстерлік фильмі, онда ол жанрды дамытып, "жасқа, достыққа және өткен мүмкіндіктерге арналған терең ойлар" мен "алдау-сату, зорлық-зомбылық, ұрлық, атыс" сияқты дәстүрлі элементтерді үйлестірді. Бұл фильм француз полициялық драмаларына "ирониялық, экзистенциалдық тағдырға сену" рухын сыйлап, үлкен әсер етті. "Грисби" қарақшылар, түнгі клубтар, гангстерлердің сүйіктілері және атыс-шабыс сияқты тақырыптарды жеңілдете түседі. Беккер мұның үстіне "күнделікті әдет-ғұрыптарға" назар аударады, әсіресе құпия пәтерде шарап пен паштетпен тост дайындалатын сахнада.
Director Jacques Becker read the novel Touchez pas au grisbi by Albert Simonin in 1953, and felt that it would be interesting subject for film goers. He had been taken by his friend Henri Georges Clouzot's film Le Salaire de la peur, which won the (Palme d'or au Festival de Cannes that year. Becker was then seeking to be back in favour with cinema audiences and thus with producers after the lack of commercial success of his two most recent films. Touchez pas au grisbi is Becker's only gangster film, where he took the genre forward by combining "a pensive meditation on age, friendship, and lost opportunities" with traditional elements "double crossings, violence, kidnappings, gun battles", and was influential on French police dramas in the future with its "mood of ironic, existential fatalism". Grisbi engages lightly with regular themes such as hoodlums, nightclubs, gangsters’ girls and gunfights. Becker adds to this an attention to "everyday rituals" particularly in a scene where they take wine and pâté on toast at a secret apartment.
Қабылдау
Фильм 1954 жылы Франциядағы кинопрокатта ең көп тамашаланған төртінші фильм болды. Ол сонымен қатар Роджер Эберттің "Ұлы фильмдер" тізіміне енген. Фильмнің жаңадан қалпына келтірілген нұсқасы 2017 жылы шықты.
The film was the fourth most popular release at the French box office in 1954. It is also on Roger Ebert's "Great Movies" list. A restored edition of the film was published in 2017.