Кіріспе
Абстрактілі стратегиялық үстел ойыны
Гесс – екі ойыншыға арналған, торлы тақта мен өзгеріп отыратын фигураларды қолданатын абстрактілі стратегиялық үстел ойыны. Атауы "шахмат" және "Го" сөздерінің қосылуынан туындаған. Ол "Го" сөзіндегідей, қатты "г" әрпімен айтылады, сондай-ақ "guess" сөзімен ұйқас келеді. Гесс Архимедшілер клубының Ойын-сауық және Ойындар тобы жасаған, алғаш рет 1994 жылы клубтың "Эврика" журналында жарияланған. Оны 1994 жылғы қараша айындағы Scientific American журналындағы Ян Стюарттың "Математикалық ойын-сауықтар" бағанасы танымал етті.
Ережелер
Гесс 18 × 18 шаршыдан тұратын торда ойналады. Екі ойыншы, "Қара" және "Ақ", бастапқы конфигурацияда тақтада әрқайсысы 43 тастан өз түсіндеге ие. Қарадан бастап, ойыншылар кезекпен тақтадағы бір тасты жылжытады. Әрбір қозғалыс тақтадағы тастардың орналасуын өзгертуі керек. Ходтан бас тартуға болмайды. Тас – бұл 3 × 3 шаршыдан тұратын тор, оның кем дегенде біреуі тақтада болуы керек. Торда тек бір түсті тастар ғана болуы мүмкін. Орталық шаршының айналасындағы сегіз шаршының кем дегенде біреуінде тас болуы керек. Тасты тек сол тастың ішіндегі тастары бар ойыншы ғана жылжыта алады. 3 × 3 тор – тастың іздері деп аталады. Әрбір тас оның іздеріндегі тастарға сәйкес жылжи алады: Орталық шаршы тастың қозғалыс ауқымын анықтайды. Егер шаршы бос болса, ол үш шаршыға дейін жылжи алады; егер ол таспен толған болса, ол кез келген саны шаршыға жылжи алады. Әрбір сегіз шаршы тастың қозғала алатын бағыттарын анықтайды. Егер шаршыда тас болса, тас орталық шаршыға қатысты шаршының орналасуымен көрсетілген бағытта жылжи алады; егер шаршы бос болса, тас сол бағытта жылжай алмайды. Тас жылжығанда, оның іздеріндегі барлық тастар бірдей жылжиды. Егер тастың іздері тақтадағы басқа тастармен беттессе, онда олар тақтадан алынып тасталады және қозғалыс аяқталады. Тастарды толығымен емес, жартылай ғана тақтадан жылжытуға болады. Тақтадан шығып кеткен шаршыдағы тастар алынып тасталады. Қозғалыс тастар алынып тасталмай тұрып та аяқталуы мүмкін. Сақина – бұл бос орталық шаршының айналасында сегіз тастан тұратын кез келген тас. Ойынның мақсаты – тақтада сақиналы тасы бар жалғыз ойыншы болу: кез келген кезектің соңында ойыншының тақтада сақиналы тасы болмаса, ол ойынды ұтылады. Егер екі ойыншының да сақиналы тасы болмаса, соңғы қозғалған ойыншы жеңіледі.
The central square determines the extent of the piece's movement. If the square is unoccupied, it may move up to three spaces; if it is occupied by a stone, it may move any number of spaces. Each of the eight surrounding squares determines the directions the piece can move. If a square has a stone, the piece can move in the direction indicated by the square's location relative to the central square; if a square is unoccupied, the piece cannot move in that direction. As a piece moves, all of the stones in its footprint move in unison. When the footprint of a piece coincides with any other stones on the board, those stones are removed from the board and the move ends. Pieces can be moved partially, but not entirely, off the board. The stones of the piece which are on a square that has moved out of the board are removed. A move also may end before any stone is removed. A ring is any piece consisting of eight stones around an empty central square. The game object is to be the only player with a ring piece on the board: when, at the end of any turn, a player has no ring pieces on the board, that player loses the game. If neither player has a ring piece, the player who has just moved loses.
Жабдық
Go жиынтығы – Gess ойыны үшін қажетті құрал-жабдықтарды жинаудың бір қарапайым жолы. 19 × 19 сызықтың торы бірден 18 × 18 шаршының торы болып табылады, ал бастапқы позиция үшін тек 43-тен қара және ақ тас қажет.
Әсерлер
Ережелер әр қадам сайын өзгеретін, өте өзгермелі фигуралар жиынтығын сипаттайды. Барлығы 510 түрлі «із» жиынтығы бар; алайда, бастапқы позиция 6х6 тақтадағы шахмат фигураларын имитациялау үшін осы ережелерді пайдаланады: патша, ханыша, піл, ладья және қалақ осы ретпен соңғы қатарда R–B–Q–K–B–R (қараның көрісінен) және келесі қатарда 6 қалақ. Ойынның мақсаты – қарсыластың «сақинасын» (шахмат патшасы сияқты қозғалатын фигура ретінде сипатталған) жою, бұл да шахматтың мақсатын еске түсіреді.
Нөмірлік
Жолдар 2-ден 19-ға дейін (1 және 20 тордың сыртында), ал қатарлар b-ден s-қа дейін (a және t де тордың сыртында) деп аталады. Ғозғалыс, оның басындағы және соңындағы іздің ортасының орны көрсетілу арқылы жазылады.