Чунгтаң: Сиккимнің қасиетті аңғары және тарихы

Кіріспе

Чунгтанг – Үндістанның Сикким штатындағы Манган ауданындағы қала. Ол аудан орталығы – Манган қаласынан 28 км қашықтықта орналасқан. Лахен және Лачунг өзендерінің тоғысқан жерінде орналасқан, олар бірігіп Тееста өзенін құрайды. Штат астанасы Гангтоктан белгілі бір қашықтықта орналасқан, Чунгтангта үлкен медициналық орталығы бар Индия армиясының алдыңғы базасы бар.

География

Чунгтанг қаласы орналасқан. Оның орташа биіктігі – 8 км.

Тарих

Сикким – Үндістанның солтүстігіндегі Гималай тауларында орналасқан шағын, бірақ әдемі құрлыққа шығу жолы жоқ штат. Ол екі өзеннің – Лахен өзені мен Лачунг Чудың (екеуі де «ең көрікті» Тееста өзенінің салалары) тоғысқан жерінде жатыр. Батысында Непалмен, солтүстігі мен шығысында Қытайдың Тибет автономиялық аймағымен, оңтүстік-шығысында Бутанмен және оңтүстігінде Үндістанның Батыс Бенгалия штатымен шектеседі. Чунгтанг осы штаттың ішінде, астанасы Гангтоктан 95 шақырым қашықтықта, 1700 метр биіктікте орналасқан. Гуру Донгмар – сол атпен белгілі мұздық шыңының жанындағы 18000 фут биіктіктегі көл. Көлге жыл бойында, әсіресе жылдың алты айында қар көп жауғандықтан, көбінесе мұз қатып жатады. Чунгтанг аңғары Сиккимнің қасиетті орындарының бірі саналады, оған Сиккимнің қамқоршысы Гуру Падмасамбхаваның батасы тиген деп есептеледі. Мұндағы бір жартаста әлі күнге дейін Падмасамбхаваның қолы мен аяқ іздері сақталған. Жартастың кішкентай тесігінен минералды су үздіксіз ағып тұрады. Бұл жерде жыл сайын күріш өсірілетін шағын жер участалары бар. Табиғатқа қарсы бұл кереметтің себебі – Гуру Падмасамбхаваның осы жерге бір уыс дән шашып, содан бері күріш өсіп келе жатқандығымен байланыстырылады. Чунгтанг – Лахен, Лачунг және Юмтанг аңғарының таулы аймақтарына аттанмас бұрын тоқтауға ыңғайлы орын. Чунгтанг мифтер мен аңыздарға толы, соның бірі – осы жерден «Демазонг» (күріштің жасырын аңғары, Сиккимнің басқаша атауы) сөзінің бастауы бар деген сенім. Денджонг Нье Йиг (Джигме Павоның Сиккимнің жасырын жеріне саяхатшылар нұсқаулығы, Гьялва Лхатсун Ченпоның жаңғыртылуы) бойынша, Сиккимнің солтүстігіндегі Чунгтанг немесе Цунгтанг елді мекенінің атауы, нақты айтылуына сәйкес, «Тсемо Ринчен Тан» сөзінен шыққан, ол «ең бағалы жазық» дегенді білдіреді. Бұл орын буддистер үшін қасиетті «Лхедо» немесе «Нейдо» деп аталатын қасиетті тасқа құрмет көрсетіледі, ол Гуру Падмасамбхава/Гуру Ринпочемен баталанған және оның дене іздері мен аяқ іздерін сақтайды. Мұнда сондай-ақ, жыл бойы тоқтамайтын қасиетті су көзі де бар. Біздің заманымыздың сегізінші ғасырында, қазіргі Пәкістанның солтүстік-батысындағы Сват аймағынан немесе Үндістанның Одиша штатынан келген Гуру Ринпоче Тибет императоры Трисонг Дьюценнің шақыруымен Тибетке сапар шегіп, тибеттіктерге тантрикалық буддизмді таныстырды. Ол Тибет буддизмінің Ньингма (көне/ежелгі) дәстүрінің негізін қалаушы ретінде есептеледі және Тибеттегі ең көне буддалық монастырь – Самье монастырын салғаны да айтылады. Тибеттен қайтып келе жатқанда Гуру Ринпоче Цунгтанг/Чунгтангта тоқтады деп есептеледі, онда ол Гурудың рухани билігіне бағынуға құлықсыз болған «Дэутсен» атты зұлым рухты бағындырды. Лхедо/Нейдоның жанындағы күріш егістігі қасиетті саналады, өйткені буддалық діни дәстүрге сәйкес, Гуру Ринпоче тамақтанғаннан кейін қалған күрішті осы жерге лақтырғаннан кейін күріш өсе бастады. Бұл керемет оқиға, өйткені бұл аймақта күріш өспейді. Сондай-ақ, Гуру Ринпоче бұл орынды жеке өзі баталаған деп есептеледі, содан кейін Лепча буддистері 1788 жылы монастырь салып, оған Цунгтанг Риджзин Чолинг Гонпа деп ат қойды.

Sikkim is a small but beautiful landlocked state nestled in the Himalayas in northern India. It is situated at the confluence of two rivers: Lachen River and Lachung Chu, both tributaries of the “most scenic” River Teesta. The thumb shaped state borders Nepal in the west, the Chinese Tibet Autonomous Region to the north and east, Bhutan in the south east and the Indian state of West Bengal to its south. Chungthang is located in this state at a distance of 95 kilometres from the capital Gangtok, at an elevation of 1,700 metres (5,600 ft). Guru Dongmar is a lake at a height of 18,000 feet alongside a glacial peak known by the same name. The lake remains frozen most of the year due to heavy snowfall for almost six months each year. Chungthang Valley is believed to be a holy place which has been blessed by Guru Padmasambhava, the patron saint of Sikkim. There is a rock here which to this day bears the hand and footprints of Saint Padmasambhava. From a small opening in the rock there is continuous flow of mineral water. There is a small patch of land here from which grows paddy every year. The nature defying miracle is believed to be the blessing of Guru Padmasambhava who sprinkled a handful of grain on the spot that has sprouted paddy ever since. Chungthang is a good place to halt before one takes off for the more alpine regions of Lachen, Lachung and the Yumthang Valley. Chungthang is mired in myths and legends, one such being that this is the place from where the word 'Demazong' [the hidden valley of rice, as Sikkim is known] first originated. As per Denjong Nye Yig (The Pilgrim's Guide to The Hidden Land of Sikkim, by Jigme Pawo, reincarnation of Gyalwa Lhatsun Chenpo) the name of the north Sikkim located settlement of Chungthang or Tsunthang, as is the actual pronunciation, is derived from the word 'Tsemo Rinchen Thang' meaning 'top precious plain'. This place is revered by Buddhists for its sacred rock, known as 'Lhedo' or 'Neydo', which was blessed and bears body imprints and footprints of Guru Padmasambhava/Guru Rinpoche. There is a perennial source of holy water at the site too. During the eight century AD, Guru Rinpoche, who hailed from the Swat region in present day northwest Pakistan or from the Indian state of Odisha, visited Tibet at the invitation of the Tibetan emperor, Trisong Deutsen and introduced the practice of Tantric Buddhism to the Tibetans. He is regarded as the founder of the Nyingma (ancient/old) tradition of Tibetan Buddhism and is also said to have established Samye Monastery, the oldest Buddhist monastery in Tibet. On his way back from Tibet, Guru Rinpoche is believed to have halted at Tsunthang/Chungthang where he subjugated a mischievous demon called 'Deutsen' who had been reluctant to come under the Guru's spiritual domain. The paddy field located next to the Lhedo/Neydo is considered sacred, as according to Buddhist religious tradition, paddy started growing here after Guru Rinpoche, following a meal, threw some leftover rice at the very spot. This is considered a miracle as paddy normally does not grow in the area. It is further believed that Guru Rinpoche personally consecrated the site, where later, Lepcha Buddhists built a monastery in 1788 AD and named it as Tsunthang Ridgzin Choeling Gonpa.

Адамдар

Қала тұрғындарының көп бөлігі лепшалар, және олар будда діні мен христиан дінін ұстанады.

Саяси өзгерістер

Сикким тұрғындарына қытай ықпалының күшеюімен және Сиккимнің көптеген аймақтарына тибеттіктердің көптеп келуімен, жергілікті өзін-өзі басқару (Дзумса) қолдауымен көптеген буддалық монастырлар пайда болды. Ал кейбіреулері тіпті, 2002 жылдан бері сол жерде тұрған, Үнді армиясының Гуру Нанақтың сапар тарихын ескеріп салдырған Гурдунмар көлінің жағалауындағы Донгмардағы Сикх Гурдуарасын монастырьға айналдырды. Сондай-ақ, Гурдуара Нанаклама да бар.