Маржори Шостак: !Кунг Сан халқының әйелдерін зерттеген антрополог.

Кіріспе

Марджори Шостак (11 мамыр 1945 – 6 қазан 1996) – американдық антрополог. Ол антропология саласында формальды білім алмағанымен, Оңтүстік-Батыс Африкадағы Калахари шөлінде !Кунг Сан халқы арасында ауқымды далалық зерттеулер жүргізіп, осы аңшы-жинаушы қоғамдағы әйелдердің өмірін көркем бейнелегенімен әйгілі болды.

Өмір

Шостак Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында өсті. Ол Бруклин колледжінде әдебиет мамандығы бойынша білім алып, «бакалавр» дәрежесін алды, сол жерде әйелдердің тең құқықтары үшін күресті қолдады және болашақ күйеуі Мелвин Коннермен танысты. 1969 жылдан 1971 жылға дейін Шостак пен Коннер Ботсвана мен Оңтүстік Африка шекарасындағы, Оңтүстік-Батыс Африканың Добе аймағында !Кунг Сан тайпасының арасында өмір сүрді. Олар сол жерде !Кунг тілін үйреніп, антропологиялық зерттеулер жүргізді. Күйеуі тамақтану және фертильділік сияқты медициналық мәселелерді зерттесе, Шостак !Кунг Сан қоғамындағы әйелдердің рөлін зерттеді және «Ниса» деген псевдониммен танысқан әйелмен жақын қарым-қатынас орнатты. Шостақтың осы тақырыптағы кітабы «Ниса: !Кунг әйелінің өмірі мен сөздері» 1981 жылы Гарвард университетінің баспасында жарық көрді және қазірде антропологиядағы негізгі еңбектердің бірі саналады. Кітап Шостак пен Нисаның әртүрлі дауыстарын біріктіріп, антропологиялық бақылаулар мен «жабайы» әйелдің өмір тарихын өз сөздерімен айту арқылы алмастырады. Шостак !Кунг Сан әйелдерінің Батыс мәдениетіндегі әйелдерге қарағанда жоғары мәртебеге және тәуелсіздікке ие екенін, оның себебі – олардың тамақ өндірісіне қосқан үлесі екенін айтады. 1980 жылдары Шостак пен Коннер «Палеолиттік диета» идеясын қолдайтын танымал кітап және бірнеше мақала жазды. Бұл диетаның негізі – ауыл шаруашылығы мен индустриалды қоғамдарда кездесетін көптеген аурулардың себебі, адам эволюциясының барысында қалыптасқан тамақтану режимінен айырмашылықта болады деген пікір. Шостак пен Коннердің үш баласы болды. 1983 жылы Коннер Эмори университетінің антропология факультетінің деканы қызметіне тағайындалғанда, олар Атланта қаласына (Джорджия штаты) көшіп келді, ал Шостак Либералды өнер институтында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. Ол сонымен қатар антропология, өмір тарихы әдістері және Калахари туралы курстар оқыды. 1989 жылы емделгеннен кейін, Шостак емханадан қайтып, Нисамен тағы бір сұхбат жүргізу үшін Калахариға оралды. Ол 1996 жылы 51 жасында қайтыс болды, оның екінші кітабы «Нисаға оралу» дайындалып жатқан кезде. Кітап 2000 жылы жарық көрді. Онда Шостак Ботсванадағы дәстүрлі рәсімді сипаттайды, онда Ниса Шостақтың рагын емдеуге тырысады. Ол күйеуі, балалары, ата-анасы және әпкесін қалдырды.

Shostak was raised in Brooklyn, New York. She received her B. A. in literature from Brooklyn College, where she was a supporter of the women's equal rights movement, and met her future husband, Melvin Konner. From 1969 to 1971, Shostak and Konner lived among the !Kung San in the Dobe region of southwest Africa, on the border between Botswana and South Africa. There they learned the !Kung language and conducted anthropological fieldwork. While her husband looked at medical issues like nutrition and fertility, Shostak examined the role of women in the !Kung San society, becoming close with one woman in particular, known by the pseudonym "Nisa". Shostak's book on the subject, Nisa: The Life and Words of a !Kung Woman, was first published by Harvard University Press in 1981, and is now a standard work in anthropology. It weaves together the different voices of Shostak and Nisa, alternating between anthropological observation and the life story of a "primitive" woman told in her own words. In the book Shostak argues that !Kung San women had higher status and autonomy than women in Western cultures because of their food contributions. During the 1980s, Shostak and Konner also wrote a popular book and a number of articles advocating a "Paleolithic diet", which is based on the idea that many illnesses found in agricultural and industrialized societies result at least in part from diets that differ significantly from those that human beings evolved to eat. Shostak and Konner had three children together. In 1983 they moved to Atlanta, Georgia, when Konner was offered a position as chair of the department of anthropology at Emory University and Shostak became a research associate at the Institute of Liberal Arts. She also taught courses in anthropology on life history methods and the Kalahari. In 1989, Shostak, following treatment for breast cancer, returned to the Kalahari to interview Nisa again. She died in 1996, aged 51, while her second book, Return to Nisa, was in preparation. It was released posthumously in 2000. In it, Shostak describes a traditional ceremony in Botswana in which Nisa attempted to heal Shostak's cancer. She was survived by her husband, children, parents, and sister.