Кіріспе

Санто Торибио де Лиебана монастыры – Испанияның Кантабрия аймағындағы Потес қаласына жақын Лиебана ауданында орналасқан Рим-католик монастыры. Солтүстік Испаниядағы Кантабрия тауларында орналасқан бұл монастырь, Рим, Иерусалим, Сантьяго-де-Компостела және Каравака-де-ла-Крус қалаларымен бірге Рим-католик шіркеуінде мәңгілік кешірім беру құқығына ие бес қасиетті орынның бірі болып саналады. Монастырь 6 ғасырға дейін салынған. Монастырьде Константинопольдің әулие Еленасы Иерусалимде тапқан Lignum Crucis-тің бір бөлігі сақталады және қадірленеді, ол – сақталған ең үлкен бөлік деп есептеледі. Асторгтың әулие Турибиі Киелі қабір шіркеуінен әкелген Шынайы айқыш ағашының сол жақ бөлігі алтын жалатылған күміс қоршауда сақталған. Монастырь бастапқыда Турдың әулие Мартиніне арналған, бірақ 12 ғасырда атауы өзгертілді. 1961 жылдың 16 сәуірінде Францискан монахтарына, қасиетті жерлердің сақшыларына, реликті сақтау және Киелі Крестке құлшылық етуді насихаттау міндеті жүктелді.

Тарих

Оның шығу тегі белгісіз, бірақ бұл 8 ғасырдың ортасында Испанияны қайта жаулап алудың алғашқы кезеңінде Лиебана аймағын қайта қоныстандырған Астурияның Альфонсо I патшалығы тұсында болды. Тұриено монастырының қасиетті Турибиус қорғауындағы алғашқы жазбалары 1125 жылы жасалған. Оның негізін 6 ғасырдың Паленсия епискобы, Лиебаналық Турибиус қалаған, ол серіктерімен бірге Лиебанаға зейнетке шығып, Бенедикт тәртібі бойынша өмір сүрген. Монастырь алғаш құрылғанда қасиетті Турдың Мартиніне арналды, бірақ уақыт өте оның аты Лиебаналық қасиетті Турибиус деп өзгертілді. 8 ғасырда, мүмкін, 6 ғасырдың тағы бір епискобы, Асторгалық қасиетті Турибийдің денесі және оның қасиетті жерден әкелген реликвиялары монастырьға көшірілді. Олардың ең маңыздысы – Иса Мәсіх айқышқа шегеленген айқыш ағашының ең үлкен бөлігі саналатын Шынайы Айқыш Ағашы (Lignum Crucis). Осы себепті монастырь маңызды паломничество орталығы болды және Рим, Сантьяго-де-Компостела, Каравака-де-ла-Крус және Ассизи сияқты басқа да маңызды орындармен қатар, Еуропадағы Рим католиктерінің ең қасиетті жерлерінің біріне айналды. Сондай-ақ, 8 ғасырдың Лиебаналық монахы Беат монастырьда өзінің "Апокалипсис туралы түсіндірмесі" сияқты еңбектерін жазып, суреттеді. Монастырь бастапқыда патшалық меншік болды, бірақ Кастилияның Альфонсо VIII оны граф Гомес пен графиня Эмилияға сыйлады, олар оны Лиебана мен көршілес провинциялардағы басқа да мүліктерімен бірге Онья (Бургос) монастырына берді. 1837 жылы Испанияда діни жерлерді мәжбүрлеп сату салдарынан монахтар қауымы жойылды, бірақ 1961 жылы оның орнына шағын Фраңцискан қауымы құрылды.

Шіркеу

Ең маңызды ғимарат – готикалық шіркеу, оның құрылысы 1256 жылы басталды, бірақ содан бері бірнеше рет қайта жаңартылды. Ол римге дейінгі және римдік ғимараттың (болжам бойынша астуриялық немесе мозараб стилінде) орнында салынған. Онда Сан-Бернардо сәулетіне тән сызықтардың және кеңістіктің айқындығы, сондай-ақ көрнекті әшекейлеу бар. Шіркеудің жоспары тіктөртбұрышты, үш қанатты; орталық, ең кең қанатының басында мұнарасы және үш көпбұрышты апсидасы бар. Оның фасады Сантандер соборы – Киелі денелер аббаттығының фасадына ұқсас. Оның оңтүстік қабырғасындағы есіктері рим стилінде жасалған және, мүмкін, ғимараттың ішкі бөлігінен бұрынғысы болар. Басты есік, Puerta del Perdón (Кешірім есігі) әр юбилей жылында ғана, әулие Турибийдің күні жексенбіге сәйкес келгенде ашылады. Клостер 17 ғасырда аяқталды.

Шынайы айқыш

Дәстүр бойынша, бұл реликвия Иерусалимде император әулие Елена қазбалап тапқан Шынайы айқышқа жатады. Сол жерден Асторгалық әулие Турибий, киелі жерлерді күзетуші, оны өзінің туған қаласы Асторгадағы (Испания) соборға алып барды, ол көп ұзамай епископ болды. 711 жылы маврлар Испанияға шабуыл жасаған кезде, реликвия басқаларымен бірге Либана аңғарындағы Виорна тауының қапталында, әулие Турибидің реликвияларының жанында жасырылды. Екі реликвия да ақырында монастырға көшірілді, ол дереу Сатьяго-де-Компостелаға баратын саяхатшылар үшін маңызды орынға айналды. 1507 жылы жазылған құжаттарда "көне заманнан бері" юбилей әрдайым дүйсенбіге сәйкес келетін мерекесімен атап өтіледі. Бенедикт орденінің хроникашысы әке Сандовал бұл реликвия "Киелі Кресттің сол жағы" деп жазды. Ол Исаның қолы шегеленген жерді зақымдамай, айқыш түрінде тігілген. Тік бөлігі ұзын, ал көлденең бөлігі ұзын. Кресттің қалыңдығы . 1958 жылы Мадридтегі Орман шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты жүргізген ғылыми зерттеулер нәтижесінде бұл реликвия Израильде кең таралған Жерорта теңізі кипарисінен (Cupressus sempervirens) жасалған және 2000 жылдан астам уақыт бұрын жасалған болуы мүмкін деген қорытындыға келді.