Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швед миссионері Альма Йоханссон (1880–1974) – 20 ғасырдың басында Осман империясының Муш қаласында жұмыс істеген швед миссионері.
Swedish missionary
Alma Johansson (1880–1974) was a Swedish missionary who worked in the city of Mush in the Ottoman Empire at the beginning of the 20th century.
Өмір
1901 жылы швед әйелдерінің миссионерлік қоғамы Йоханссонды Мушқа (Батыс Армения) жіберді, ол 1915 жылдың желтоқсанына дейін сонда болды. Ол армян балалары үшін неміс «Хилфсбунд» жетімдер үйінде жұмыс істеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда империядағы христиан азшылықтарына қарсы қатыгездік күшейді және ол адамзатқа қарсы осы қылмыстардың куәсі болды. Ол өзінің басынан өткендері туралы «Ett folk i landsflykt: Ett år ur armeniernas historia» («Шет елдегі халық: Армения халқының өмірінен бір жыл», Стокгольм: Kvinnliga missions arbetare, 1930) атты кітапта жазды, ол армян және француз тілдеріне аударылды. Ол сондай-ақ неміс және американдық дипломаттарға куәліктер берді, олар оларды кейін жариялады. Алма түрік әскеріне түсіп қалмас үшін әйелдердің у ішкенін, қанға батқан, жараланған әйелдер мен балаларды қала арқылы тасып әкелгенін, ал басқа сарбаздар оларға оқ атқандарын айтты. Жараланғандар жерге құлағанда, сарбаздар оларды мылтықтарының саптамасымен ұрып-соқты. «Мен осы көріністі ешқашан ұмыта алмаймын. Сіз олар үшін ештеңе жасай алмадыңыз!» - деп жазды ол. Ол жетімдер үйіндегі балалардың түрік офицеріне қалай тапсырылғанын, ол оларды қала сыртындағы ғимаратқа алып барып, сонда өлтіргенін айтты. 1923 жылы Йоханссон Салоникаға көшіп, 200-ден астам армян босқыны үшін фабрика ашты. Сонымен қатар, ол Грекияның Харилаос қаласында армян балабақшасы мен бастауыш мектебін құрды.
In 1901, the Missionary Society of Swedish women sent Johansson to Mush (Western Armenia), where she stayed until December, 1915. There she worked for the German Hilfsbund Orphanage for Armenian children. On the outbreak of World War I, the atrocities against the empire's Christian minorities escalated and she became an eyewitness to these crimes against humanity. She wrote about her experiences in a book called Ett folk i landsflykt: Ett år ur armeniernas historia ("A People in Exile: One Year in the Life of the Armenians", Stockholm: Kvinnliga missions arbetare, 1930), both of which were translated into Armenian and French. She also made testimonies to German and American diplomats who published them later. Alma told about how women took poison so they would not be captured by the Turks, and how the soldiers transported bloody, wounded women and children through the city while other soldiers fired at them. When the wounded fell to the ground, the soldiers would hit them with the butt ends of their rifles. "I can never forget the sight. And nothing could you do for them!" she wrote. She gave information about how children at the orphanage were handed over to a Turkish officer, who then took them to a building outside the city where they all were executed. In 1923 Johansson moved to Salonika, and established a factory for more than 200 Armenian refugee women. She also founded an Armenian kindergarten and primary school in Charilaos (Greece).
Мұра
1997 жылы Ереванда Йоханссон фестивалі ұйымдастырылды. 2005 жылы армян геноцидінің 90 жылдығына орай, швед армяндарының тобы Стокгольмнің сыртындағы Энкедеде орналасқан Скогскиркогарден зиратындағы Альма Йоханссонның қабірін зиярат етіп, осы қорқынышты оқиғаларды еске алып, оның еңбегін құрметтеді. Осы еске алу шарасы содан бері жыл сайынғы дәстүрге айналып, жылдық еске алу бағдарламасының бір бөлігі болып табылады. "Құтқарылу картасы" (2015) фильмі Йоханссон және төрт еуропалық гуманист әйелдің өмірі мен қызметі туралы баяндайды.
In 1997, the Johansson festival was organized in Yerevan. In 2005, on the 90th anniversary of the Armenian genocide, a group of Swedish Armenians visited Alma Johansson's grave at Skogskyrkogården in Enskede, outside Stockholm, to remember these horrifying events and to honour her efforts. This commemoration has since then become a standing event and part of the annual commemoration program. The film "Map of Salvation" (2015) tells about Johansson and four European humanist women's lives and activities.