Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бреслаудағы бұрынғы діни мектеп, Силезия
Former religious school in Breslau, Silesia
Бреслаудағы еврей теологиялық семинариясы (ресми атауы: Jüdisch Theologisches Seminar Fraenckelsche Stiftung) – Бреслауда раввиндерді даярлау үшін құрылған мекеме, Жона Френкельдің өсиеті бойынша құрылып, 1854 жылы ашылған. Бұл Орталық Еуропадағы алғашқы заманауи раввиндік семинария, бүгінгі консервативті қозғалыстың ғылыми тұғыры және «Wissenschaft des Judentums» орталығы болды. Семинария, қазіргі кезде бос тұрған жер учаскесінде (автотұрақ ретінде пайдаланылады) 14-18 Влодковица көшесінде орналасқан, 1938 жылы «Хрусталь түнінен» кейін нацистік партияның шенеуніктері жапты. «Коммерциялық кеңесник» («Kommerzienrath») Йонас Френкель, раввиндер әулетінің ұрпағы, және барлық байлығын қайырымдылық пен білім беру ісіне арнаған бай адам, раввиндер мен еврей ұстаздарын даярлайтын мектеп құру үшін мұра қалдырды. Френкель Бреслау қауымының президенті және Абрахам Гейгердің жақтаушысы болды, оның өсиетіне осы адамның үлкен әсері болды; және, бәлкім, құрылтайшының ниеті Гейгердің мекеменің президенті болуы еді (Абрахам Гейгер, «Хабарлардағы өмір», 129-бет, Берлин, 1878). Алайда, Френкельдің мұрасын басқарушылар Гейгердің радикалды көзқарастары бар адам басқарса, қауымдардың сенімін жеңіп алу қиын болады деп санады; сондықтан олар Зехариас Франкельді президенттікке шақырды (7 ақпан 1853). Бірқатар заңдық мәселелерге байланысты семинария 1854 жылдың 10 тамызында ғана ашылды, бірақ оның уставы 1847 жылдың 31 тамызында патшалық бұйрықпен бекітілді. Франкель Генрих Грац пен Якоб Бернейсті оқытушылар ретінде таңдады, ал Мануэль Жоэль мен Бенедикт Цукерман оларға көмекшілер ретінде қосылды, олар екеуі де жақын арада штатты оқытушылар дәрежесіне көтерілді.
The Jewish Theological Seminary of Breslau (official name: Jüdisch Theologisches Seminar Fraenckel’sche Stiftung) was an institution in Breslau for the training of rabbis, founded under the will of Jonah Fränckel, and opened in 1854. It was the first modern rabbinical seminary in Central Europe, an academic precursor to today’s Conservative movement, and a center of Wissenschaft des Judentums. The seminary, at what is now an empty building plot (used as a car park) in 14 18 Wlodkowica Street, was closed in 1938 by Nazi Party officials after the Kristallnacht. Commercial Councilor ("Kommerzienrath") Jonas Fränckel, a descendant of a rabbinic family, and a very wealthy bachelor, who devoted his entire fortune to philanthropic and educational purposes, left a bequest for the establishment of a training school for rabbis and Jewish teachers. Fränckel was president of the Breslau congregation, and an enthusiastic supporter of Abraham Geiger, who had no doubt inspired the bequest; and it was probably the founder's intention that Geiger should be the president of the institution (Abraham Geiger, "Leben in Briefen", p. 129, Berlin, 1878). The executors of the Fränckel legacy felt, however, that an institution which should be presided over by a man of Geiger's extreme views would not gain the confidence of the congregations; they therefore called Zecharias Frankel to the presidency (February 7, 1853). Owing to some legal complications, the seminary could not be opened until August 10, 1854, although its constitution had been confirmed by royal order of August 31, 1847. Frankel selected as teachers Heinrich Graetz and Jacob Bernays, to whom Manuel Joël and Benedict Zuckermann were added as assistants, both being soon afterward promoted to the rank of regular teachers.
Бастапқы бөлімдер
Бастапқыда бұл оқу орнында үш бөлім болды: реттік раввиндік бөлім, ол тек университетке түсуге құқығы бар студенттерді қабылдады; дайындық бөлімі, прус гимназиясының "Secunda" сыныпқа қабылдау үшін қажетті білімге ие студенттерді қабылдады; және діни мұғалімдерді даярлау мектебі. Мұғалімдік диплом алу үшін үш жылдық оқу курсы, ал раввиндік курс үшін жеті жылдық оқу қажет болды. Алғашында жақсы оқытылған мұғалімдер семинариясы көп ұзамай құлдырап, 1867 жылы студенттердің жетіспеуіне байланысты жабылды. Бастапқыда қажетті дайындық бөлімі, себебі семинарияның студенттері көбінесе ешивоттан келген және зайырлы білім алмаған, тұрақты гимназиялық білім алған студенттердің санының артуымен қажетсіз болып қалды және 1887 жылы жабылды; содан бері семинарияда тек бір бөлім болды және тек теологиялық білім беруді қамтамасыз етті. Френкель иелігінің әкімшілері семинарияны ғимарат пен кітапханадан басқа 100 000 талер (72 000 АҚШ доллары) капиталымен ашты; мұғалімдердің зейнетақы қорына 3 000 талер бөлінді; студенттерге арналған стипендиялық қор 5 000 талерден басталды. Бұл қор кейінгі жылдары көптеген толықтырулар алды, сондай-ақ лауазымға орналаса алмаған түлектер үшін арнайы қорлар құрылды, мысалы, Директор Франкель қоры, Зехария Франкельдің жетпіс жылдығына орай құрылған (1861), және осыған ұқсас қор Грейцтің жетпіс жылдығына орай (1887); екі сыйлық, біреуі Жозеф Леманның (1855) 1 800 марка капиталымен, екіншісі Дэвид Кауфманның (1895) Дэвид Розиннің есімін сақтап, 4 000 крона капиталымен.
The institution had at the beginning three divisions, namely: the regular rabbinical department, which admitted only such students as were entitled to enter the university; the preparatory department, receiving students who possessed the knowledge required for entrance to the "Secunda" of a Prussian gymnasium; and a training school for religious teachers. For a teacher's diploma a three year course of study was required, while the rabbinical course required seven years. The teachers' seminary, which in the beginning was very well attended, soon declined, and in 1867 was closed on account of lack of students. The preparatory department, originally necessary because the students of the seminary came largely from yeshivot and had no secular training, became superfluous with the increase of students having regular gymnasium education, and was closed in 1887; from then on the seminary had only one department, and provided for theological training only. The administrators of the Fränckel estate inaugurated the seminary with a capital of 100,000 thalers ($72,000) apart from the building and the library; for a teachers' pension fund the sum of 3,000 thalers was set aside; and a stipendiary fund for students was started with 5,000 thalers. The last named fund received many additions in later years, and special foundations were created for graduates who had not obtained positions, e. g., the Director Frankel Stiftung, founded on the occasion of Zecharias Frankel's seventieth birthday (1861), and a similar foundation on the occasion of Graetz's seventieth birthday (1887); two prizes, one founded by Joseph Lehmann (1855) with a capital of 1,800 marks, and one by David Kaufmann (1895), in memory of David Rosin, with a capital of 4,000 kronen.
Оқу бағдарламасы мен қызметкерлері
Раввиндік семинарияда оқытылатын пәндер: Талмуд әдебиеті, президент («директор») арқылы; тарих және экзегезис, Генрих Грейц арқылы; дін философиясы, Якоб Бернейс арқылы; уағыз және Мидраш, Мануэль Жоэль арқылы; және күнтізбе Цукерман арқылы, ол сонымен қатар кітапханашы да болған. Оқытушылар құрамы өзгерген кезде бұл бөлім толыққанды өзгертілді, бірақ оның жалпы принциптері өзгеріссіз қалды. 1863 жылы Жоэль Бреслау раввині болды және оның орнын Жакоб Фреоденталь басты, ол 1888 жылға дейін семинариядағы лауазымын сақтап, содан кейін Бреслау университетінің философия профессоры болып тағайындалды. 1866 жылы Бернейс Бонн университетінің философия профессоры және бас кітапханашысы болып тағайындалды, ал семинарияда оның орнын Дэвид Розин басты, ол қайтыс болғанға дейін (1894 жылдың 31 желтоқсаны) осы лауазымды иеленді. Захария Франкель қайтыс болғаннан кейін (1875 жылдың 13 ақпаны), Лейзер Лазарус президент болып сайланды және 1875 жылдың 23 қыркүйегінен бастап өліміне дейін (1879 жылдың 16 сәуірі) қызмет етті. Лазарус қайтыс болғаннан кейін басқару жүйесі өзгерді. Мануэль Жоэльдің інісі Дэвид Жоэль «Семинарарабинер» атағымен Талмуд салаларының профессоры ретінде институтқа шақырылды, ал президенттік оның және профессор Грейцтің, факультеттегі ең үлкенінің арасында кезекпен алмасатын болды. Жоэль 1880 жылдың 1 қаңтарында лауазымдық міндеттерін атқара бастады және 1882 жылдың 9 қыркүйегінде қайтыс болды; оның қайтысынан кейін семинария президенті лауазымын факультет мүшелері кезекпен атқара бастады. Жоэльдің орнын 1883 жылдың 1 мамырында Израиль Леви басты, ол Талмуд әдебиеті кафедрасын басқарды. Грейц қайтыс болғаннан кейін (1891 жылдың 7 қыркүйегінде) Маркус Бранн тарих кафедрасын иеленді, сонымен қатар экзегезис пен Талмуд кодектерін оқытты. Цукерман қайтыс болғаннан кейін (1891 жылдың 17 желтоқсаны) оның мұғалімдік орны толтырылмады, ал кітапханашы міндеттерін Бранн атқарды. Розин қайтыс болғаннан кейін (1894 жылдың 31 желтоқсаны) Саул Хоровиц шақырылды (1896 жылдың қаңтары). Ол дін философиясын, уағыз айтуды және Талмудтың кейбір салаларын оқытты; сондықтан 1904 жылға қарай профессорлық құрамда үш оқытушы ғана болды (Леви, Бранн және Хоровиц).
The subjects taught at the rabbinical seminary were: Talmudic literature, by the president ("Director"); history and exegesis, by Heinrich Graetz; philosophy of religion, by Jakob Bernays; homiletics and Midrash, by Manuel Joël; and the calendar by Zuckermann, who was also librarian. This division was changed in details when the teaching staff underwent changes but remained the same in its general principles. In 1863 Joël became rabbi of Breslau and was succeeded by Jacob Freudenthal, who retained his position at the seminary until 1888, when he was appointed professor of philosophy at Breslau University. In 1866 Bernays was called as professor of philosophy and chief librarian to the University of Bonn, and he was succeeded at the seminary by David Rosin, who held the post until his death (December 31, 1894). After Zecharias Frankel's death (February 13, 1875), Leyser Lazarus was elected president and served as such from September 23, 1875, until his death (April 16, 1879). After Lazarus' death the administration changed. David Joël, brother of Manuel Joël, was called to the institution as professor of the Talmudic branches, with the title of "Seminarrabbiner", and the presidency was to alternate between him and Professor Graetz as the senior of the faculty. Joël, who entered upon the duties of his office January 1, 1880, died September 9, 1882; and since his death the presidency of the seminary was held in turn by the members of the faculty. Joël was succeeded as "Seminarrabbiner" by Israel Lewy, who took the chair of Talmudic literature on May 1, 1883. After the death of Graetz (September 7, 1891) Marcus Brann occupied the chair of history, teaching at the same time exegesis and Talmudic codes. After the death of Zuckermann (December 17, 1891) his position as teacher was not filled, Brann assuming the duties of librarian. Upon Rosin's death (December 31, 1894), Saul Horovitz was called (January 1896). He taught philosophy of religion, homiletics, and some of the Talmudic branches; so that by 1904 the professorial staff comprised only three teachers (Lewy, Brann, and Horovitz).
Студенттер
Институт өзінің алғашқы президенті, «позитивтік тарихи иудаизмнің» басты жақтаушысы Захария Франкельдің рухына адал болды. Ол теориялық зерттеулерде еркіндік жариялады, бірақ шәкірттерінен дәстүрлі иудаизмнің қағидалары мен салтына қатаң ұстануды талап етті. Ол қазіргі үлгідегі ең алғашқы семинария екенін мәлімдеді, себебі Париж раввиндік семинариясы Мецтен көшірілгенге дейін қарапайым ешива ғана болған. Қай жағдайда болсын, еврей теологиялық семинары неміс раввиндерін даярлау үшін құрылған алғашқы ғылыми мекеме болды; сондай-ақ ол Будапешт раввиндік семинариясы және Венадағы семинария сияқты кейіннен ашылғандардың үлгісіне айналды.
The institution remained faithful to the spirit of its first president, Zecharias Frankel, the principal exponent of "positive historical Judaism". It proclaimed freedom in theoretical research, but demanded of its disciples a faithful adherence to the practices of traditional Judaism. It claimed to be the earliest seminary of the modern type, as the Séminaire Rabbinique of Paris was hardly more than a yeshiva before its removal from Metz. At all events the Jüdisch Theologisches Seminar was the first scientific institution for the training of German rabbis; and as such it was the type for those since founded, like Rabbinical Seminary of Budapest and a seminary in Vienna.