Кіріспе

Корольдік әуе күштері маршалы (1897–1979)

Корольдік әуе күштері маршалы сэр Джон Котсворт Слессор (3 маусым 1897 – 12 шілде 1979) Корольдік әуе күштерінде (RAF) жоғары дәрежелі қолбасшы болды және 1950 жылдан 1952 жылға дейін Әуе штабының бастығы қызметін атқарды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік ұшу корпусының ұшқышы ретінде ол Таяу Шығыстағы No. 17 эскадрильясымен әрекетке түсіп, Әскери крест орденімен марапатталды, ал Батыс майданындағы No. 5 эскадрильясымен Бельгияның «Croix de Guerre» орденін алды. Соғыстар арасында ол Англиядағы No. 4 эскадрильясына және Вазиристандағы операциялары үшін Ардақты қызмет орденімен марапатталған No. 3 (Индия) қанатына қолбасшылық етті. 1936 жылы ол майданның сыртындағы және артындағы нысаналарға қарсы әуе күшін қолдануды қарастырған «Әуе күші және әскерлер» атты еңбегін жариялады. Слессор Екінші дүниежүзілік соғыста бірнеше операциялық командаларды басқарды. 1943 және 1944 жылдары Жағалау командасының әуе офицері ретінде ол неміс суденелеріне қарсы ұзақ қашықтықтағы бомбалаушыларды пайдалану арқылы Атлантика шайқасының бағытын өзгертуге үлкен үлес қосты. 1943 жылдың маусымында ол рыцарь атағына ие болды. Соғыстың соңғы кезеңдерінде ол Жерорта теңізі және Таяу Шығыстағы RAF бас қолбасшысы болды және Италия кампаниясы мен Югославияда операциялар жүргізген Жерорта теңізі одақтас әуе күштерінің бас қолбасшысы генерал-лейтенант Айра Эйкердің орынбасары болды. Слессор 1950 жылдардың басында RAF-тің ең жоғары лауазымында, Әуе штабының бастығы қызметін атқарды және стратегиялық бомбалау мен ядролық тиыстырудың жақтаушысы болып саналды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол тағы екі кітап, соның ішінде өмірбаян жариялады және Сомерсетте рәсімдік қызметтер атқарды.

Жастық шағы мен Бірінші дүниежүзілік соғыс

Майор Артур Керр Слессор мен Аделаида Слессордың (қызметтес аты Котесворт) ұлы, Слессор 1897 жылдың 3 маусымында Үндістанның Ранихет қаласында дүниеге келді және Хейлибериде білім алды. Полиомиелит салдарынан екі аяғы да жарақаттанған ол 1914 жылы әскерге қабылдаудан бас тартылды, ал 1915 жылдың 6 шілдесінде тек отбасылық байланыстардың арқасында Корольдік әуе корпусының екінші лейтенанты болып тағайындалды. 1915 жылдың 9 қыркүйегінде арнайы резервке ұшқыш офицері болып тағайындалды және 28 қыркүйекте екінші лейтенант шеніне бекітілді. Слессор No. 17 эскадрильясымен Мысыр мен Суданда соғысқа қатысты, онда ол 1916 жылдың 23 мамырында Берингия шайқасында жеңілгеннен кейін сұлтан Әли Динар мен 2000 адамының қашуын тоқтатуға көмектескені үшін мақталып, айрықша көзге түсті. Ол 25 қазанда жамбасына жара алып, Англияға қайтарылғанша хабарламаларда есімдері тізілді. Слессор 1916 жылдың 1 желтоқсанында капитан шеніне көтерілді. 1917 жылдың 1 қаңтарында Әскери крестпен марапатталған ол сәуір айында No. 5 эскадрильясымен Батыс майданында қайтадан соғысқа қатысты. Эскадрилья көп ұзамай Корольдік ұшақ фабрикасының BE.2 ұшақтарынан R.E.8 ұшақтарына ауысты. 1917 жылдың 1 шілдесінде лейтенант шеніне көтерілген Слессор 24 қыркүйекте Бельгияның Леопольд орденінің кавалері болып тағайындалды, ал 1918 жылдың 11 наурызында Бельгияның Соғыс крестімен марапатталды. 1918 жылдың 14 шілдесінде Упавондағы Орталық ұшқыштар мектебінде нұсқаушы болып тағайындалды.

Соғыс аралығы

1919 жылғы 21 тамызда ұшқыш лейтенант шенімен RAF-тен кеткен Слессор қайтадан қызметке өтініш берді және 1920 жылғы 24 ақпанда сол шендегі қысқа мерзімді қызмет комиссиясы ұсынылды. 1921 жылғы мамыр айында ол Үндістанның Солтүстік-Батыс шекарасында «Бристоль файтер» ұшақтарын пайдаланған №20 эскадрильяның командирі болды. 1923 жылғы ақпанда Әуе министрлігіндегі Оқу және штабтық жұмыстар дирекциясына қызметке орналасты. 1925 жылғы сәуірден 1928 жылғы қазанға дейін RAF Farnborough базасынан «Бристоль файтер» ұшақтарымен ұшқан №4 (Армиялық ынтымақтастық) эскадрильясын басқарды, содан кейін Әуе министрлігіндегі Операциялар және барлау дирекциясының әуе жоспарлау бөліміне қосылды. 1931 жылы Камберлидегі штаб колледжіне оқуға түсіп, 1932 жылғы қаңтарда онда RAF директорының штаб офицері болып тағайындалды. 1935 жылғы наурызда Кветтада №3 (Индия) қанатын басқарды және 1936 жылғы 25 қарашадан 1937 жылғы 16 қаңтар аралығында Вазиристан операциялары үшін «Еңбегі үшін» орденімен марапатталды. 1936 жылы Слессор майдандық және майдан артындағы нысаналарға қарсы әуе күшін қолдануды зерттеген «Әуе күші және армиялар» атты еңбегін жариялады. Бұл еңбегінде ол армиялық ынтымақтастықты, жаудың күшін нығайту мен жабдықтауын тоқтатуды және жаудың моральдық жағдайына қарсы қару ретінде әуе шабуылын қолдануды жақтады. Дегенмен, ол өзінің теориясының шектеулерін мойындады, былай деді: «Осы кітапта қарастырылған жағдайлар – бұл жау армиясын майданда жеңу басты мәселе болып табылатын құрлықтағы науқан жағдайлары. Теңіздегі үлкен теңіз күштеріне қарсы соғыста немесе сол кездегі империяға басты қауіп осы елге немесе оның иеліктеріне қарсы жау әуе күштерінің әрекеттері болғанда, империяның әуе күштерінің мақсаттары мен міндеттері осы кітапта сипатталғандай болмайды». 1937 жылғы 17 мамырда Үндістанға тағайындалғаннан кейін Слессор әуе тобының капитан міндетін атқарушы болып тағайындалды және Әуе министрлігіндегі жоспарлар директорының орынбасары болды. 1937 жылғы 1 шілдеде әуе тобының капитаны шеніне көтерілді. 1938 жылғы 18 ақпандағы депешада есімдері тізілген ол 1938 жылғы 22 желтоқсанда жоспарлар директоры лауазымына кірісті. 1939 жылғы 1 қаңтарда корольдің әуе жәрдемшісі болып тағайындалды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылғы 1 қыркүйекте Слессор әуе коммодоры шеніне көтерілді, ал оның орнын команда капитаны Ральф Кокрейн басты. 1941 жылғы 10 қаңтарда ол уақытша әуе вице-маршалы болып тағайындалды (1942 жылғы сәуірде тұрақты шен алды) және 1941 жылғы мамырда No.5 (бомбалаушы) тобының әуе офицері болды. 1943 жылғы 5 ақпанда әуе маршалы шенімен Жағалау командасының Бас қолбасшысы болып тағайындалған Слессордың қарамағында алпыс эскадрилья болды, олардың екеуі B-24 Liberator ауыр бомбалаушыларымен жабдықталған. Ол теңіз күштерімен тығыз ынтымақтастықта, U-кемелеріне қарсы ұзын қашықтықты бомбалаушы күштерін тиімді пайдалану арқылы Атлант шайқасының бағытын одақтастардың пайдасына бұруға үлкен үлес қосты. 1943 жылғы туған күніне орай Бат орденінің Командор-қавалері атағымен марапатталды. 1944 жылғы қаңтарда Слессор Жерорта теңізі және Таяу Шығыс айманындағы RAF-тың Бас қолбасшысы болды, сондай-ақ Жерорта теңізіндегі одақтас әуе күштерінің Бас қолбасшысы генерал-лейтенант Айра Эйкердің орынбасары болды. Осы қызметінде ол Италия кампаниясында және Югославияда операциялар жүргізіп, соңғы аймақта Балқан әуе күштерін құрды. Слессор 1945 жылғы 5 сәуірде Әуе кеңесінің персонал жөніндегі мүшесі болып тағайындалды. Оның әуе маршалы шені 6 маусымда толыққанды болды. 1946 жылғы 6 қыркүйекте Грек Феникс орденінің Ұлы крестімен марапатталды. Соғыстағы қызметі үшін 1948 жылғы 27 тамызда Бельгияның Леопольд орденінің Командоры, ал 1953 жылғы 6 наурызда Норвегияның Святого Олафа орденінің Ұлы крестімен марапатталды.

Соғыстан кейінгі мансап

Слесор 1946 жылдың 1 қаңтарында әуе маршалына көтерілді. Ол 1947 жылдың 1 қазанына дейін RAF-тің соғыстан демобилизациялануын қадағалауға жауапты, Персонал жөніндегі әуе мүшесі қызметін атқарды. Сол кездегі Әуе штабының бастығы, Корольдік әуе күштері маршалы сэр Артур Теддердің ұсынысымен Слесор Императорлық қорғаныс колледжінің коменданты ретінде генерал сэр Уильям Слимнің орнын басты. Слесор бұл лауазымды қабылдауға күдікпен қарады және Теддерден әуе штабының бастығы лауазымына келесі боларына кепілдік беруін сұрады, әсіресе Теддердің әуе штабының бас маршалы сэр Ральф Кокрейнды өзінің ізбасары етіп тағайындау ниетін ескергенде. Ол 1 шілдеде Корольдің Әуедегі жеке көмекшісі болды. 1950 жылдың 1 қаңтарында Теддерден кейін Әуе штабының бастығы болды және Кокрейнды өзінің Әуе штабының орынбасары етіп таңдады. Слесор 1950 жылдың 8 маусымында Корольдік әуе күштері маршалына көтерілді. 1951 жылдың соңында ол Австралия үкіметінің RAF офицерін іздеуге қатысты, ол Корольдік Австралия әуе күштерінің Әуе штабының бастығы лауазымын атқаруға лайық болсын. Ақырында ол әуе маршалы Дональд Хардманды Австралиялық лауазымға «көрнекті үміткер» деп таңдады, ол «бірнеше жыл бұрынғы қателіктерден» аулақ болуға тырысты, бұл әуе маршалы сэр Чарльз Бернетттің Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбританиядан Австралияға жіберілгендегі Әуе штабының бастығы лауазымындағы даулы қызметіне сілтеме жасады. RAF басшысы ретінде Слесор стратегиялық реактивті бомбалаушылар – Vickers Valiant, Handley Page Victor және Avro Vulcan үштігін белгілеу үшін «V Force» терминін енгізді және осы үш модельді құру туралы шешімге үлес қосты. Ол ядролық қаруды ертедегі суық соғыс кезеңіндегі британдық стратегияда тиімді қорқыту құралы ретінде дамытуға маңызды рөл атқарды. 1952 жылы RAF бомбалаушылардың маңыздылығын ескере отырып, үкімет үлкен шығындарды қысқартуға тырысқан кезде, конвенциялық күштерді күрт қысқартуға болатынын дәлелдеді. Слесор Ұлыбританияның коммунистік шабуылға қарсы тұру үшін тактикалық ядролық қаруды қолданбастан мүмкіндігі жоқ деп сенді. Ол Атлантиканың екі жағында «Ұлы қорқыту» (осы тақырыпта ол зейнетке шыққаннан кейін жазған кітабы) идеологының бірі болды. Слесордың Әуе штабының бастығы лауазымындағы кезеңі Корея соғысымен басылды. Ол 1953 жылдың маусымында королева Елизавета II-нің тағына отыру салтанатына қатысты. Зейнетке шыққаннан кейін ол екі кітап жариялады: өзінің өмірбаяны «The Central Blue» (1956) және «The Great Deterrent» (1957). Ол 1963 жылдың 23 мамырынан 1969 жылдың 5 мамырына дейін №3 (Девон графтығы) Теңіз штабы, Корольдік көмекші әуе күштерінің құрметті әуе комиссары болды. Оның әйелі, леди Гермиона 1963 жылдың 2 шілдесінде Иерусалимдегі Сент-Джон госпитальдық орденінің қызмет ететін әпкесі болып тағайындалды. 1965 жылдың 24 наурызында Слесор келесі жылға Сомерсет шерифі болып тағайындалды. 1969 жылдың сәуір айында Сомерсеттің орынбасар лейтенанты болып тағайындалды. Слесор сонымен қатар Blackburn Aircraft компаниясының директоры және бірнеше мектептің қамқоршысы болды.