Кіріспе
Айналатын есік операторы (немесе айналатын есік ашқышы, немесе автоматты айналатын есік операторы) – жаяу жүргіншілерге арналған айналатын есікті іске қосуға арналған құрылғы. Ол есікті автоматты түрде ашады немесе ашылуына көмектеседі, күтеді, содан кейін жабады.
A swing door operator (or swing door opener or automatic swing door operator) is a device that operates a swing door for pedestrian use. It opens or helps open the door automatically, waits, then closes it.
Қолданылуы
Толық энергия операторлары әдетте орта көлемді сауда орындарының сыртқы есіктерінде қолданылады. (Ірі сауда орындары жылжымалы есік операторларын ұнатады.) Аз энергия операторлары әдетте мүмкіндігі бар адамдар үшін қарапайым есік жапқыш жеткілікті болғанда, бірақ мүмкіндігі шектеулі адамдарға қолжетімділікті қамтамасыз ету қажет болған жағдайларда қолданылады: шағын кәсіпорындар, пәтерлер, дәретханалар.
Қауіпсіздік сенсорлары
Есік операторы пайдаланушымен жанасуды болдырмау үшін сенсорларды қолдануы мүмкін. Толық энергия операторларына кем дегенде 3 сенсор қажет. Аз қуатты операторларына қауіпсіздік сенсорлары міндетті емес, себебі есіктің пайдаланушымен жанасуына рұқсат етіледі, бірақ қозғалмалы есіктің кинетикалық энергиясы төмендетілген жылдамдықпен шектеледі. Тарихи тұрғыдан сенсорлар пайдаланушының салмағын сезетін еден төсемелері болды, біреуі есіктің алдында (жақындау жағы), екіншісі оның артында (айналу жағы) орналасқан. Жақындау жағындағы төсеме көбінесе бастапқы сенсор ретінде қолданылады. Айналу жағындағы төсеме, айналу аймағында басқа адам анықталғанша есіктің ашылуын тоқтатады; есік ашыла бастағаннан кейін бұл төсеме назардан тыс қалады, себебі ол пайдаланушының өтіп бара жатқанын сезеді. Бүгінде инфрақызыл қауіпсіздік сенсорлары немесе лазерлік қауіпсіздік сенсорлары көбінесе қолданылады. Әдетте төрт түрі қолданылады. Есік жоғары жағына орнатылған сенсор – есік жоғары жағындағы тіреуге орнатылып, жақындау жағында есіктің алдында тұрған адамды анықтайды. Жақындау жағындағы есікке орнатылған сенсор – есік жабылып жатқанда, жабылу бағытында пайдаланушыны анықтау үшін қолданылады. Кейбір қауіпсіздік сенсорлары жабылу процесінде қолдар мен саусақтарды қорғау үшін ілгек аймағын да қорғайды. Мұндай жағдайда оператор есікті тоқтатады немесе қайта ашады. Айналу жағындағы есікке орнатылған сенсор – есік ашылып жатқанда, ашылу бағытында пайдаланушыны анықтау үшін қолданылады. Бұл жағдайда оператор есікті тоқтатады. Инфрақызыл сенсорлардың сезімталдығы есік жанындағы қабырғаны көре бастаса, оны пайдаланушымен шатастырмау үшін ашылу бұрышының соңында төмендетілуі керек. Лазерлік сенсорлар есіктің айналасын үйреніп, қауіпсіздікті арттырады және олардың анықтау өрістерін динамикалық түрде бейімдейді, есік жанындағы қабырғаны ғана елемейді. Қауіпсіздік сәулесі – бұл сәуле пайдаланушының айналу жағынан өту жолын кесіп өтеді. Егер сәуле үзілсе, оператор адам айналу аймағына кіргенін және есікті толық жылдамдықпен ашу қауіпсіз емес деп есептейді. Есік ашыла бастағаннан кейін бұл сенсор назардан тыс қалады, себебі оператор сәулені үзуге себеп болған адам есіктен өткен пайдаланушы деп есептейді.
Ашылу технологиялары
Операторлардың көпшілігі есікті тікелей немесе қол арқылы ашады. Жасырын төбелік монтаж – оператор есіктің үстіне орнатылады және оның осьі арқылы есікті тікелей айналдырады. Сыртқы беттік монтаж, итеру (қиылысқан қол) – оператор есіктің үстіндегі қабырғаға, кіреберіс жағынан орнатылады және екі қолдың байланысы арқылы есікті итереді. Сыртқы беттік монтаж, тарту (рельс) – оператор есіктің үстіндегі қабырғаға, айналу жағынан орнатылады және есікке орнатылған рельсте сығатын қолмен есікті тартады. Еден астындағы жасырын блоктар – оператор еденге орнатылады және оның осьі арқылы есікті тікелей айналдырады. Бұл есік петляларымен байланысты есік белдеуі арқылы да жұмыс істеуі мүмкін. Жоғарыда айтылғандардың түрлі нұсқалары бар. Сонымен қатар, есіктен бөлек механизмді қолданатын сирек операторлар да бар, олар есікті ашу қажет болғанда оған жетеді және итереді.