Кіріспе

Шығыс Азия мифы

Тағдырдың қызыл жібі, сондай-ақ неке жібі және басқа да түрлері – Шығыс Азия нанымы, оның бастауы Қытай мифологиясына барады. Көбінесе бұл, белгілі бір жағдайда кездесуге тағдырланған адамдардың саусағындағы көрінбейтін қызыл жіп, олар "өздерінің жалғыз ғашықтары" болғандықтан деп есептеледі. Қытай аңызына сәйкес, "қызыл жіптің" құдайы – Юэ Ся Лаорен (月下老人), көбінесе Юэ Лǎo (月老) деп қысқартылады, ол үйленулерге жауапты ескі ай құдайы. Алғашқы қытай мифінде ол екі адамның да тобықтарына байланады, ал жапон мәдениетінде ер адамның бас бармағынан әйелдің кішкентай саусағына дейін байланады. Дегенмен, қазіргі заманда екі мәдениетте де жіпті саусаққа, көбінесе кішкентай саусаққа байлап көрсету жиі кездеседі. Қытай мәдениетінде қызыл түс бақытты білдіреді және қытай үйлену тойларында да маңызды рөл атқарады. Қызыл жіппен байланысқан екі адам, қай жерде, қай уақытта және қандай жағдайда болса да, бір-біріне ғашық болуға тағдырланған. Бұл сиқырлы жіп созылып, түйіліп қалуы мүмкін, бірақ ешқашан жұлынып үзілмейді. Бұл миф батыстық мәдениеттегі "жан серігі" немесе тағдырлас серік туралы ұғымға ұқсас.

Фольклорлық

Тағдырдың қызыл жіппен байланысты бір оқиға жас балаға қатысты. Бір күні кешке үйге келе жатқанда, жас бала айдың жарығында тұрған қарт адамды (Юэ Лао) көреді. Ер адам жігітке болашақ әйеліне қызыл жіппен байланғандығын түсіндіреді. Юэ Лао жігітке болашақ әйелі болып тағайындалған қызды көрсетеді. Жас болғандықтан, қызға үйленуді қаламаған жігіт, қызға тас лақтырып, қаша жөнеледі. Көп жылдан кейін, ұл ұл болып өскенде, ата-анасы оған үйлену тойын ұйымдастырады. Той түнінде әйелі бетін дәстүрлі пардамен жауып, оларды жатын бөлмесінде күтеді. Оны көтеріп, ол өз әйелі ауылдың ең әдемі әйелінің бірі екенін көріп, қуанады. Алайда ол маңдайына әшекейлі әшекей киеді. Ол одан неге киіп жүргенін сұрайды, ол кішкентай кезінде бір жігіт оған тас лақтырып, оның маңдайына шына қалдырғанын айтады. Ол әшекейлерді жасыру үшін әдейі киеді. Әйел, шын мәнінде, жігітке қызыл жіппен байланысты қыз, оны бала кезінде Юэ Лао көрсеткен, бұл екеуінің тағдырдың қызыл жіппен байланысты екенін көрсетеді. Сол оқиғаның тағы бір нұсқасында амбициялық жас жігіт Юэ Лаомен сөйлесіп, ол бай қызмен танысамын деп, кімге үйленетіні туралы сұрауда. Юэ Лао базарда соқыр қарт әйелмен бірге серуендеп жүрген кедей қызды көрсетеді, екеуінің арасындағы қызыл жіпті көрсетеді және ер адамға бір күні онымен үйленетінін айтады. Ол ашуланып, қызметшісіне екеуін өлтіріп, ауылды тастап кетуге бұйырады. Бірнеше жылдан кейін ол болашақ мемлекеттік қызметкер, бай отбасынан шыққан әдемі әйелге үйленеді, ол екі ерекше жағдайдан басқа оған өте жақсы әйел болады: ол құлап, маңдайына жібек жапсырманы жауып тұрады. Ол әйеліне неге екенін сұрайды, ол жылап, оған қыз емес, отбасы басшыларының немересі екенін айтады: оның ата-анасы жас кезінде қайтыс болды және ол бастапқыда өзінің ескі соқыр бала күтімімен бірге өмір сүрді, бірақ бір күні бір ақылдан адасқан адам жергілікті базарда оның күтімін өлтіріп, оны жаралап, оны жарақаттады және шамамен мүгедек қалдырды. Ер адам Юэ Лаоның дұрыс екенін түсінеді, ол шабуылға бұйрық бергенін мойындайды және әйеліне кешірім сұрайды, ол оған береді. Басқа бір әңгімесінде қыз бір жігітке ғашық болып, оған деген махаббатын білдіруге шешім қабылдайды. Өкінішке қарай, жігіт қызды қабылдамай, оны мазақ етеді. Қыз фонтанға жүгіріп барады, онда ол Юэ Лаомен кездеседі, ол оған жан серігі екенін айтады. Қыз әлі де ашуланып, қаша жөнелді. Қыз қыз болып өскенде, ол өте сүйкімді және басқаша айтқанда, оған таныс болып көрінетін жас жігітпен танысады. Содан кейін әйел жігіттен атын сұрайды, ал ол жас жігіттің атын айтады. Әйел мұны түсінбеген сияқты, содан кейін олардың ерекше күні ол оған бір қыздың өзін ұнағанын айтады, бірақ ол ақымақ болды және оны мазақ етті, содан кейін ол қыздың есімі бірдей екенін айтады. Ол кім екенін түсінгеннен кейін, ол қыз екенін мойындайды және ақырында ол кешірім сұрайды.