Кіріспе

Қытай мифологиясындағы мәдениет ері Фукси немесе Фу Хси (伏羲) – қытай мифологиясындағы мәдениет ері, ол өзінің қарындасы және әйелі Нювамен бірге адамзатты жаратумен, сондай-ақ музыка, аң аулау, балық аулау, мал өсіру және тамақ дайындау өнерін табумен, ал шамамен 2900 немесе 2000 жылдары қытай жазу жүйесінің Канццзя арқылы дамуымен байланыстырылады. Фукси Қытайдың алғашқы мифтік императоры, "жылан денесі бар құдайлық тұлға" ретінде есептеледі, ол керемет түрде дүниеге келген, даосизм дініндегі құдай және/немесе Қытайдың династиялық кезеңінің басындағы Үш Егеменнің бірі. Кейбір бейнелерде ол жылан сипаты бар адам, "таудан өсіп шыққан жапырақтармен тоғысқан бас" немесе "жануар терісімен киінген адам" түрінде бейнеленеді. Алайда, кейбір аңыздарда Фукси жаратушы болып есептеледі, ал Пангу жалғыз жұмыс істеген, Нювамен бірге емес. Фукси "алғашқы құдай" деп аталды және ол Сары өзеннің төменгі орта ағысында Чэньцзи (成紀) деген жерде (болжам бойынша, қазіргі Ланьцзян, Шэньси провинциясы немесе Тяншуй, Ганьсу провинциясы) дүниеге келген. Мифтің мүмкін тарихи түсіндірмесі бойынша, Хуаксу (Фуксидің анасы) аналық қоғамда (б.з.д.) көшбасшы болған, ал Фукси мен Нюва ертедегі патриархалдық қоғамда (б.з.д.) көшбасшылыққа ие болған, осы кезде қытайлар неке рәсімдерін бастаған. Тайхао (太皞, "Ұлы Жарқын") құдайлығы Хан әулетінен бұрынғы деректерде Фуксиден тәуелсіз, шамалы айқындылықпен кездеседі. Кейіннен Фукси Тайхаомен теңестірілді, соңғысы оның әдептілік немесе ресми атауы болды.

Аңыз бойынша, Лу өзенінің құдайы Мифэй – Фуксидің қызы болған. Сонымен қатар, аңыздың кейбір нұсқаларында ол Фуксидің жұбайы екендігі айтылады. Ол Лу өзенінен өтіп бара жатқанда суға батып, өзеннің рухына айналды.

Жаратылыс туралы аңыз

Таулар мен теңіздер классикасына сәйкес, Фукси мен Нюва мифологиялық Куньлун тауында (қазіргі Хуашань) өмір сүрген алғашқы адамдар болған. Бір күні олар екі бөлек отын жақты, ал от бірікті. Олар оттың астында күйеу-әйел болуға шешім қабылдады. Фукси мен Нюва сазды ұрпақ жасай бастады, ал құдайлық күштерімен саз фигураларын тірілтті. Хатчинсондық Александр Кэткотт Фуксиді Киелі кітаптағы Нұхпен (Толқын туралы трактат) байланыстырды. Фукси мен Нюва сонымен қатар жібек құдайлары деп есептелген.

Өлім

Фукши барлығы 197 жыл өмір сүрген делінеді және Чэнь (қазіргі Хуайян, Хэнань) деген жерде қайтыс болды. Онда оған қойылған ескерткіш әлі де бар және туристердің назарына тартылатын тарихи орын болып саналады.