Кіріспе

Испанияның геральдикалық символы

Сантьяго кресі, сондай-ақ крест эспада, немесе Сент-Джеймс кресі деп те аталатын Крест Святого Иакова – крест пішіндес геральдикалық белгі. Крест, фитчилік крест түрінде, флер-де-лис немесе молин кресімен біріктіріледі. Оның ең көп таралған түрі – қылышқа ұқсайтын қызыл крест, салмағы мен қабаты флер-де-лис пішіндес. Крест өзінің атын Ұлы Джеймс пен оның Клавихо шайқасындағы маврларға қарсы Испанияның жеңісі туралы айғақтан алады. Ол Испания мен Португалияда кеңінен қолданылады.

Негізгі деректер және қолданылуы

Геральдикада крест Сантьяго кресті немесе cruz espada (ағылшын тілінде: қылыш кресті) деп те аталады. Бұл – белгі, немесе айқыш нысанында бейнеленген символ. Дизайн фитчи немесе фитче кресімен (төменгі жағы ұшына тік келген крест), крест флеурымен (қолдары флер-де-лиспен аяқталатын крест) немесе крест молинемен (қолдарының ұштары бұрылып, дөңгеленген крест) біріктіріледі. 20 ғасырдың басынан бері крест бадамнан жасалған «Тарта де Сантьяго» тортын сәндеу үшін қолданылып келеді. Бұл Галисияның дәстүрлі десерті, ұнтақталған бадамнан жасалады, торттың беті қант ұнтағымен жабылады, оның үстіне кресттің бейнесі салынып, десертке атын береді. Ақ түсті өрістегі қызыл крест – христиан кресінің кең таралған түрі. Крест – айқышқа ілінудің символы, ақ түс тазалықты, ал қызыл түс – Мәсіхтің қанын білдіреді. Гүлденген қолдары мен тік жағы бар қызыл Сантьяго кресі, ақ түсті өрісте, 12 ғасырғы Сантьяго испан орденінің және Сантьяго қылышы португал әскери орденінің нышаны болған. Екеуі де Ұлы Жақыптың атымен аталады. Испанияда Сантьяго ордені – діни және әскери орден, ол 12 ғасырда Камино жолымен саяхаттайтын паломниктерді қорғау және Иберия түбегіндегі маврлардан христиан дінін қорғау үшін құрылған. Орденнің рыцарьлары крестің бейнесін өз туларына және ақ плащтарына таңбалап киген. Португалиядағы Әйгілі Сантьяго қылышы әскери ордені де бұл символды өз нышандарының бір бөлігі ретінде пайдаланған. Үш флер-де-лис «кірсіз абыройды» білдіреді, бұл апостолдардың мінез-құлқына сілтеме жасайды. Ол Жақыптың қылышпен басы кесілгенін және Клавихо шайқасындағы рөлін көрсетеді. Испанияда крест сонымен қатар Жақыптың мифтік шайқастағы рөлімен байланысты, онда әулие Рамиро I-ге, Галисияның қамқоршысы ретінде, армияны маврларға қарсы жеңіске жеткізу үшін дұға еткеннен кейін көрінген.