Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үй күмісі немесе күміс бұйымдары (күміс, табақ немесе күміс сервизі) – күміс, күміс жалатылған, британия күмісі немесе Шеффилд табақ күмісінен жасалған үстел ыдыстары, ас-аяқ және басқа да үй шаруалық заттарды қамтиды. Күміс кейде жиынтықтар түрінде сатылады немесе күміс шамдықтар жиынтығы немесе күміс шай жиынтығы сияқты жиынтықтар құрастырылады. Тарихи тұрғыдан, күміс бұйымдары тамақ ішуге арналған асхана күмісі және жатын бөлмелері мен киім ауыстыру бөлмелеріне арналған киім күмісі деп бөлінген. Соңғысының ең сәнді түрі – дәретхана сервизі, әдетте 10-30 данадан тұрады, көбінесе күміс жалатылған, және бұл 1650 жылдан 1780 жылға дейінгі кезеңнің ерекшелігі болды.
Household silver or silverware (the silver, the plate, or silver service) includes tableware, cutlery, and other household items made of sterling silver, silver gilt, Britannia silver, or Sheffield plate silver. Silver is sometimes bought in sets or combined to form sets, such as a set of silver candlesticks or a silver tea set. Historically, silverware was divided into table silver, for eating, and dressing silver for bedrooms and dressing rooms. The grandest form of the latter was the toilet service, typically of 10 30 pieces, often silver gilt, which was especially a feature of the period from 1650 to about 1780.
Тарих
Көбінесе ежелгі мәдениеттердегі элиталар үстел басында қымбат металлдан жасалған ыдыстарды ("тақта") пайдалануды қалаған; Қытай мен Жапония бұл ережеден тыс еді, олар лактан жасалған ыдыстарды, кейіннен жоғары сапалы қыштан жасалған бұйымдарды, әсіресе фарфорды қолданды. Еуропада элиталар ежелгі гректер мен римдіктерден бастап 18 ғасырға дейін металлдан, әдетте байлар үшін күмістен, ал орта тап үшін қайың немесе латеннен тамақтанды. Тағы бір нұсқа – траншера, яғни нан немесе ағаштан жасалған үлкен, жалпақ кесек. Орта ғасырларда тамақ берудің бұл әдеттегі тәсілі болды, сонымен қатар нан да желінетін; тіпті элиталық асханаларда да Францияда 1650 жылдарға дейін толыққанды алмастырылмады. Күміс жиынтығының болуы, әрине, жеке адамның байлығына байланысты; байлықтың артуымен үстел жиынтығының сапасы мен саны да артты. Қолданылатын материалдар көбінесе сәнділік заңдарымен реттелді. Кейінгі орта ғасырларда және Жаңа заманның көп бөлігінде көрнекті тұлғаның қолда бар ақшасының көп бөлігі тақтадан тұратын, ал нақты тамаққа қолданылмағандары асханадағы дрессоар де пармент немесе буфетте (үлкен уэльс шкафына ұқсас) көршітілді. 1429 жылы Бургундия герцогы Филипп Жақсы мен Португалияның Изабелласының тойында бөлменің екі жағында 20 футтық шкафтар орналастырылған, әрқайсысында тақталардың бес қатарынан болды. Франция королі Карл V-нің (1364–1380 жылдар) мүліктің тізімінде оның 2500 дана тақтасы бар екені жазылған. Тақта көбінесе соғыстарды немесе құрылысты қаржыландыру үшін балқытылып, орта ғасырдың соңында тіркелген зор мөлшердегі ыдыстардың дені сақталмады. Қазір Британ мұражайында сақталған, эмаль және інжу-маржанмен әшекейленген, толық алтыннан жасалған француз патшасының алтын кубогы – сирек кездесетін туындылардың бірі.
Elites in most ancient cultures preferred to eat off precious metals ("plate") at the table; China and Japan were two major exceptions, using lacquerware and later fine pottery, especially porcelain. In Europe the elites dined off metal, usually silver for the rich and pewter or latten for the middling classes, from the ancient Greeks and Romans until the 18th century. Another alternative was the trencher, a large flat piece of either bread or wood. In the Middle Ages this was a common way of serving food, the bread also being eaten; even in elite dining it was not fully replaced in France until the 1650s. Possession of silverware obviously depends on individual wealth; the greater the means, the higher was the quality of tableware that was owned and the more numerous its pieces. The materials used were often controlled by sumptuary laws. In the late Middle Ages and for much of the Early Modern period much of a great person's disposable assets were often in plate, and what was not in use for a given meal was often displayed on a dressoir de parement or buffet (indeed, similar to a large Welsh dresser) in the dining hall. At the wedding of Philip the Good, Duke of Burgundy, and Isabella of Portugal in 1429, there was a dresser 20 feet long on either side of the room, each with five rows of plate. Inventories of King Charles V of France (r. 1364–1380) record that he had 2,500 pieces of plate. Plate was often melted down to finance wars or building, and hardly any of the enormous quantities recorded in the later Middle Ages survives. The French Royal Gold Cup now in the British Museum, in solid gold and decorated with enamel and pearls, is one of few exceptions.
Сақтау
Күміс көп күтімді қажет етеді, себебі ол тозады және қолмен жылтырату керек, өйткені салғырт немесе машинамен жылтырату патинаны жояды және Шеффилд пластинасындағы күміс қабатын толығымен еріте алады. Күмісші немесе күміс қызметшісі барлық күміс бұйымдарын, олармен байланысты дастарқан жиынтығын және әскери және басқа да арнайы шараларда қолданылатын барлық керек-жарақтарды басқару, қауіпсіз сақтау, пайдалану және тазалау саласындағы білікті және кәсіби білімге ие. Бұл білім осы заттарды күтіп-ұстауды, тазалауды, дұрыс пайдалануды және осындай сәнді кеште тиімді атмосфера құру үшін эстетикалық тұрғыдан дұрыс орналастыруды қамтиды. Күмісшінің қызметі қазір көбінесе жеке үйлерде және ірі ұйымдарда, әсіресе әскерилерде шектеледі. Күміс бұйымдардың бір артықшылығы – олигодинамикалық эффект бактериялардың өсуін тежейді.
Silver requires a good deal of care, as it tarnishes and must be hand polished, since careless or machine polishing ruins the patina and can completely erode the silver layer in Sheffield plate. A silverman or silver butler has expertise and professional knowledge of the management, secure storage, use, and cleaning of all silverware, associated tableware, and other paraphernalia for use at military and other special functions. This expertise covers the maintenance, cleaning, proper use, and presentation of these assets to create aesthetically correct layouts for effective ambience at such splendid occasions. The role of silverman tends now to be restricted to some private houses and large organizations, in particular the military. One advantage of silverware is that growth of bacteria is inhibited by the oligodynamic effect.